Przetworzone mięso a rak: co powiedziała IARC (WHO)
Inne nazwy: mięso przetworzone a rak, wędliny a rak, IARC wędliny, WHO kiełbasa rak, szynka kiełbasa rak jelita, rak jelita grubego wędliny
IARC, agencja WHO ds. badań nad rakiem, zaliczyła w 2015 roku mięso przetworzone (szynka, kiełbasy, parówki) do grupy 1, rakotwórczych dla ludzi: każde 50 g dziennie zwiększa względne ryzyko raka jelita grubego o 18 %.
Mięso przetworzone a rak (wędliny a rak, klasyfikacja IARC) to ocena Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC), części WHO. W październiku 2015 roku grupa 22 ekspertów z 10 krajów przejrzała ponad 800 badań i zaliczyła mięso przetworzone do grupy 1 (rakotwórcze dla ludzi), a czerwone mięso do grupy 2A (prawdopodobnie rakotwórcze).
Co jest mięsem przetworzonym. Mięso zmienione przez solenie, peklowanie, fermentację, wędzenie lub inny proces, by poprawić smak albo trwałość. Najczęściej to wieprzowina lub wołowina. IARC i WHO wymieniają hot dogi (parówki), szynkę, kiełbasy, corned beef, biltong i jerky, konserwy mięsne oraz przetwory i sosy na bazie mięsa. Czerwone mięso to każde mięso mięśniowe ssaków: wołowina, cielęcina, wieprzowina, jagnięcina, baranina, konina, koza.
Co znaczy grupa 1. Według WHO grupy pokazują, jak mocne są dowody, że coś może wywołać raka, a nie jak prawdopodobny jest rak przy danej ilości. Dla mięsa przetworzonego dowody są wystarczające: powoduje raka jelita grubego. Związek z rakiem żołądka widać, lecz dane nie wystarczają do pewnego wniosku.
Liczba. Eksperci uznali, że każda porcja 50 g mięsa przetworzonego zjadana codziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18 %. To wzrost względny. Kurt Straif z IARC dodał, że dla pojedynczej osoby ryzyko pozostaje małe, ale rośnie z ilością.
Czego dane nie mówią. WHO pisze, że dane nie pozwoliły wskazać bezpiecznej ilości, a sama opracowuje wytyczne o żywności pochodzenia zwierzęcego. Przypomina też, że mięso dostarcza składników odżywczych, a wiele krajowych zaleceń radzi ograniczać mięso przetworzone i czerwone. Poza tymi źródłami nie ma tu żadnych porad.
Związek z azotynem. Opinie EFSA z 2017 roku o azotynach, cytowane w rozporządzeniu (UE) 2023/2108, wskazują dowody łączące azotyn i azotan z mięsa przetworzonego z rakiem jelita grubego, zgodnie z IARC. Sam dodatek opisano na stronie o azotynie i azotanie.
Czym różni się od świeżego mięsa. Świeży schab czy stek bez solenia, peklowania i wędzenia to mięso czerwone, grupa 2A, a nie grupa 1. Szynka, kiełbasa krakowska, parówki, kabanosy i wędzonki to mięso przetworzone.
Jak rozpoznać na etykiecie. «Azotyn sodu (E 250)» lub peklosól w składzie oznacza peklowanie, ale produkt bez azotynu też może być przetworzony przez wędzenie czy fermentację. Liczy się sposób wytwarzania, nie tylko lista składników.
Ocenę 18 % uzyskano z połączonych danych 10 badań, a 95-procentowy przedział ufności wynosi od 1,10 do 1,28. Streszczenie ukazało się w internecie w The Lancet Oncology 26 października 2015 roku (Bouvard i współpracownicy), a pełna monografia, tom 114, w 2018 roku. IARC podkreśla, że grupa 1 odzwierciedla siłę dowodów, a nie wielkość ryzyka, więc nie oznacza, że przetworzone mięso jest tak groźne jak tytoń.
Fakty
| Podstawa prawna | Monografie IARC, tom 114 (2015): ocena spożycia czerwonego i przetworzonego mięsa |
|---|---|
| Status | Mięso przetworzone: grupa 1 (rakotwórcze dla ludzi); mięso czerwone: grupa 2A (prawdopodobnie rakotwórcze) |
| Przeznaczenie | Rak jelita grubego; każde 50 g mięsa przetworzonego dziennie daje +18 % ryzyka względnego |
Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”
Przetworzone mięso a rak: co powiedziała IARC (WHO) → podobny → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Powiązania
- Należy do
- Etykieta, prawo i zdrowie
- Podobne i różne
- 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Najczęstsze pytania
Czy grupa 1 znaczy, że kiełbasa jest tak groźna jak papierosy?
Nie. WHO wyjaśnia, że grupa pokazuje siłę dowodów, że coś może wywołać raka, a nie wielkość ryzyka przy danej ilości. W przypadku mięsa przetworzonego ryzyko zależy od ilości.
Czy szynka, parówki i kabanosy to mięso przetworzone?
Tak. IARC i WHO wymieniają hot dogi, szynkę, kiełbasy, corned beef, jerky, konserwy mięsne i sosy mięsne. Świeża wieprzowina lub wołowina bez solenia, peklowania i wędzenia to mięso czerwone.
Co znaczy 18 % na każde 50 g dziennie?
To względny wzrost ryzyka raka jelita grubego przy codziennej porcji 50 g mięsa przetworzonego. IARC dodaje, że dla pojedynczej osoby ryzyko pozostaje małe, lecz rośnie z ilością.
Czy WHO podała bezpieczną ilość wędlin?
Jeszcze nie. Dane z oceny z 2015 roku nie pozwoliły wskazać bezpiecznego poziomu. WHO opracowuje wytyczne o żywności pochodzenia zwierzęcego, obejmujące mięso czerwone i przetworzone.
Czy peklosól w składzie oznacza mięso przetworzone?
Oznacza peklowanie, jeden z procesów z definicji IARC. Także wędzenie czy fermentacja czynią mięso przetworzonym, nawet jeśli w recepturze nie ma peklosoli.
Przewodniki
Źródła
- IARC press release No. 240, 26.10.2015: IARC Monographs evaluate consumption of red meat and processed meat
- WHO, Questions and answers: Carcinogenicity of red and processed meat
- IARC Monographs Volume 114: Red Meat and Processed Meat
- Commission Regulation (EU) 2023/2108, recitals 8-9 (EFSA 2017 opinions on nitrites and nitrates)
- UICC
- Targeted Oncology
- FoodNavigator
