🍖 Jambon de Bayonne
Inne nazwy: szynka z Bayonne, szynka Bayonne
Jambon de Bayonne to francuska szynka dojrzewająca ChOG z dorzecza Adour: wieprzowy udziec z kością nacierany miejscową solą i suszony na powietrzu co najmniej 7 miesięcy, bez wędzenia.
Jambon de Bayonne (szynka z Bayonne, szynka Bayonne) to francuska szynka dojrzewająca o chronionej nazwie ChOG. Nogę wieprzową z kością nacierają suchą solą z warzelni basenu Adour i suszą na powietrzu co najmniej 7 miesięcy. Nie jest ani wędzona, ani peklowana w solance, więc smak pochodzi wyłącznie od świni, soli i czasu.
Skąd pochodzi sól? Miejscowa legenda opowiada o dziku znalezionym doskonale zakonserwowanym w słonym źródle. Dokumenty są bardziej suche, ale stare: w 1673 roku intendent Froidour pisał o szynkach z kraju Soule znanych jako „jambons de Bayonne”, a według specyfikacji szynka była sławna już w XVI wieku. Sól nadal pochodzi z basenu Adour: Salies-de-Béarn, Bayonne-Mouguerre i Dax.
Świnie, samce lub samice (wyłączone są samce niekastrowane i immunokastrowane), muszą urodzić się, być chowane i ubite w określonej strefie południowego zachodu obejmującej 22 departamenty, od Charente i Dordogne po Landes, Gers i Pireneje Wschodnie. Nogę kroi się okrągło, a skórę napina przy stawie skokowym.
Potem następuje klasyczne solenie mięsa. Nogę prasuje się, by wycisnąć krew z naczyń, a następnie ręcznie naciera i masuje solą. Wstrzykiwanie solanki jest zakazane, a data solenia jest wpisana wprost na skórze. Sól się szczotkuje, szynka odpoczywa w chłodzie, jest suszona, a odsłonięte mięso zamyka się pastą tłuszczową. Od daty solenia mija co najmniej 7 miesięcy.
Przekrój jest równomiernie różowoczerwony, tłuszcz biały i jędrny, bez skorupy na zewnętrznym mięśniu. Soli jest umiarkowanie: według specyfikacji nie więcej niż 7,5 % chlorku sodu. Cienkie plastry rozpływają się i pachną długim dojrzewaniem.
W przeciwieństwie do polskiej szynki wędzonej czy gotowanej Bayonne to szynka dojrzewająca: z kością, solona na sucho i suszona na powietrzu, bez dymu i bez zalewy. Obok szynki serrano czy Prosciutto di Parma Bayonne wyróżnia sól z Adour i minimum 7 miesięcy. Jej pirenejski sąsiad, Jambon noir de Bigorre, dojrzewa 20 miesięcy lub dłużej i pochodzi wyłącznie od czarnej świni gaskońskiej.
Kupisz ją w delikatesach, w dziale wędlin większych supermarketów, w sklepach z francuskimi produktami i w sklepach mięsnych z importowanymi wędlinami. Na etykiecie „Jambon de Bayonne” musi mieć co najmniej połowę wielkości nazwy marki. Obok stoją unijny znak ChOG (chronione oznaczenie geograficzne) i napis „Séché et affiné dans le Bassin de l'Adour”, a całe szynki mają znak wypalony na skórze. Krojenie i pakowanie muszą odbywać się w strefie, a między wstępnym krojeniem a pakowaniem może minąć najwyżej godzina.
Dlaczego to ważne dla ciebie: znak ChOG, napis o basenie Adour i data na skórze pokazują, że szynkę solono na sucho, bez wstrzykiwania, i trzymano co najmniej 7 miesięcy. Bez nich słowo „Bayonne” na opakowaniu nic nie gwarantuje, nawet jeśli leży wśród innych szynek dojrzewających i łopatek.
Fakty
| Zwierzę | Świnia (samiec lub samica; samce niekastrowane i immunokastrowane wyłączone) z 22 departamentów południowo-zachodniej Francji |
|---|---|
| Część tuszy | Tylna noga z kością, krój okrągły |
| Peklowanie i dojrzewanie | Sucha sól z basenu Adour nacierana ręcznie; solanka i wędzenie zakazane |
| Minimalny okres dojrzewania | 7 miesięcy od daty solenia |
| Region | Basen Adour (Nowa Akwitania, Oksytania), Francja |
| Rejestracja | ChOG, Rozp. (WE) 2139/98 z 6.10.1998 |
| Sól na 100 g | Do 7,5 g (chlorek sodu, specyfikacja) |
Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”
🍖 Jambon de Bayonne → rodzaj → Szynki i łopatki surowo dojrzewające → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Powiązania
- Następny krok
- Peklowanie mięsa
- Z czego się robi
- 🐖 Świnia
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Francuzi
- Należy do
- Szynki i łopatki surowo dojrzewające, Chronione nazwy wędlin
- Podobne i różne
- 🍖 Jamón serrano, 🍖 Prosciutto di Parma
Najczęstsze pytania
Czy szynka z Bayonne to to samo co szynka dojrzewająca?
To szynka surowo dojrzewająca na kości: udziec natarty suchą solą z dorzecza Adour i suszony na powietrzu co najmniej 7 miesięcy. Nie jest ani wędzona, ani peklowana w solance.
Co oznacza ChOG na etykiecie?
Chronione Oznaczenie Geograficzne: obok nazwy stoi napis „Séché et affiné dans le Bassin de l'Adour”. Nazwa „Jambon de Bayonne” musi zajmować co najmniej połowę wielkości marki.
Czy używa się wstrzykiwania solanki?
Nie, jest zakazane. Udziec jest prasowany, a potem ręcznie nacierany i masowany solą, a data solenia jest zapisana na skórze. Dojrzewanie liczy się od tej daty.
Dlaczego udziec ma okrągły kształt?
Specyfikacja wymaga cięcia na okrągło, a skóra jest naciągnięta przy skoku. Odkryte mięso zostaje potem uszczelnione pastą tłuszczową, by nie wyschło.
Jak kroić i kupować plastry?
Plastry z całej szynki kupisz w delikatesach, na stoisku z wędlinami dojrzewającymi lub w sklepie z francuskimi specjałami. Krojenie i pakowanie odbywa się w regionie, z maksymalnie godziną przerwy.
Co przeczytać dalej
- 🧑🤝🧑 Francuzi — Francuzi to główna ludność Francji, znana ze świątecznego posiłku i bagietki z listy UNESCO, z wina i sera.
- Peklowanie mięsa — Peklowanie to obróbka mięsa solą, często z azotynem, na sucho, w zalewie lub przez nastrzykiwanie: sól wiąże wodę i razem z suszeniem pozwala mięsu długo się przechowywać.
Podobne
Jambon noir de Bigorre · Jambon de Vendée · Jambon d'Ardenne · 🍖 Schwarzwälder Schinken · Speck Alto Adige · 🥓 Tiroler Speck
ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.
Źródła
- Cahier des charges IGP Jambon de Bayonne (BO agri 2026-30)
- Cahier des charges IGP Jambon de Bayonne (arrêté du 3.8.2018, BO 35-2018)
- INAO, Jambon de Bayonne IGP
