Speck Alto Adige
Inne nazwy: speck południowotyrolski, Südtiroler Speck, speck
Speck Alto Adige (Südtiroler Speck) to włoska ChOG z Południowego Tyrolu: odkostniona szynka wieprzowa, umiarkowanie solona i przyprawiona, wędzona na zimno do 20 °C i dojrzewająca około 22 tygodni.
Speck Alto Adige (Südtiroler Speck, speck południowotyrolski, szynka wędzona z Tyrolu Południowego) to włoska odkostniona szynka z prowincji Bolzano. Jest umiarkowanie solona i przyprawiona, wędzona na zimno w temperaturze do 20 °C i dojrzewa w alpejskim powietrzu. Łączy wędzenie, typowe dla Europy Środkowej, ze śródziemnomorskim suszeniem. Skórka jest brązowa, przekrój czerwony z biało-różowym tłuszczem.
Bierze się tylną nogę wieprzową, świeżą od 10,5 kg, odkostnioną i przyciętą tradycyjnie, z zadkiem lub bez. Przycięty kawał, «baffa», waży co najmniej 5,2 kg. Słowo «Bauernspeck» może znaleźć się na etykiecie tylko wtedy, gdy świnię wychowano i ubito w samym Alto Adige.
W ciągu 4 dni od zapisanej daty startu mięso natiera się solą i przyprawami. Potem następują specjalne komory i wędzenie na zimno w temperaturze do 20 °C, a następnie suszenie i dojrzewanie w 10–16 °C i wilgotności 55–90 %. Starsza specyfikacja wykluczała tumbling i nastrzykiwanie solanką. Konsorcjum podaje całkowity czas dojrzewania 22 tygodnie. Na końcu na skórkę co najmniej 4 razy odciska się gorące piętno z kodem producenta.
Speck wolno przetwarzać tylko w autonomicznej prowincji Bolzano–Alto Adige. Jednolity dokument opisuje wzgórza i góry, gdzie wiatry hulają alpejskimi dolinami, a słońce świeci ponad 300 dni w roku. Status ChOG przyniosło rozporządzenie (WE) nr 1107/96 z 12 czerwca 1996 roku; w 2011 roku nazwę zmieniono ze «Speck dell'Alto Adige» na «Speck Alto Adige». Konsorcjum w Bolzano zrzesza 26 producentów.
Aromat jest dymny i korzenny, smak intensywny, ale niesolony: soli kuchennej jest najwyżej 5 %.
Speck łatwo pomylić z boczkiem wędzonym czy bekonem, ale to coś innego: boczek pochodzi z brzucha, a speck z tylnej nogi, odkostnionej, wędzonej na zimno w temperaturze najwyżej 20 °C i dojrzewającej w alpejskim powietrzu. W odróżnieniu od Prosciutto di Parma czy Prosciutto di San Daniele, które dojrzewają na kości i bez dymu, speck jest rozkładany, odkostniany, przyprawiany i wędzony. Dym odróżnia go od zwykłej szynki surowej, a noga zamiast brzucha — od boczku i pancetty.
Każda etykieta ma logo ChOG i nazwę «Speck Alto Adige», «Südtiroler Markenspeck» lub «Südtiroler Speck» ze słowem «IGP», czyli włoskim zapisem chronionego oznaczenia geograficznego. «Prodotto di montagna» oznacza, że speck wyprodukowano powyżej 600 m. Plastry pakuje się tylko w prowincji. Szukaj w dziale delikatesów supermarketu, w plastrach lub w kawałku próżniowym w sklepie z włoskimi produktami.
Dlaczego to ważne dla ciebie: kawałek w próżni, według konsorcjum, leży kilka miesięcy w chłodnym, ciemnym miejscu lub w lodówce, więc speck łatwo mieć pod ręką. Wyjmij go z opakowania około godziny przed podaniem.
Fakty
| Zwierzę | Świnia; «Bauernspeck» tylko ze świń wychowanych i ubitych w Alto Adige |
|---|---|
| Część tuszy | Odkostniona, przycięta tylna noga («baffa» od 5,2 kg) |
| Peklowanie i dojrzewanie | Solenie na sucho z przyprawami, wędzenie na zimno do 20 °C, dojrzewanie w 10–16 °C |
| Minimalny okres dojrzewania | Około 22 tygodni (konsorcjum) |
| Region | Prowincja Bolzano–Alto Adige (Południowy Tyrol), Włochy |
| Rejestracja | ChOG, rozp. (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996; zmiany 2011 i 2017 |
| Sól na 100 g | Najwyżej 5 g NaCl |
| Okres i warunki przechowywania | W próżni: kilka miesięcy w chłodnym, ciemnym miejscu lub w lodówce (konsorcjum) |
Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”
Speck Alto Adige → rodzaj → Szynki i łopatki surowo dojrzewające → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Powiązania
- Następny krok
- Wędzenie mięsa
- Z czego się robi
- 🐖 Świnia
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Włosi
- Należy do
- Szynki i łopatki surowo dojrzewające, Chronione nazwy wędlin
- Podobne i różne
- 🥓 Tiroler Speck, Prosciutto crudo, 🍖 Schwarzwälder Schinken
Najczęstsze pytania
Czym speck różni się od wędzonego boczku?
Boczek pochodzi z brzucha, a speck z odkostnionej tylnej nogi, soli i przypraw, wędzonej na zimno do 20 °C i dojrzewającej w alpejskim powietrzu.
Co znaczy ChOG na Speck Alto Adige?
To chronione oznaczenie geograficzne. W 2011 r. nazwa zmieniła się z «Speck dell'Alto Adige» na «Speck Alto Adige», a obróbka może się odbywać tylko w prowincji Bolzano.
Co oznacza «Bauernspeck»?
Napis wolno umieścić tylko, jeśli świnię wychowano i ubito w Południowym Tyrolu. Na pozostałych opakowaniach widnieje chroniona nazwa «Speck Alto Adige» albo «Südtiroler Speck» z logo ChOG.
Jak wędzi się speck?
Na zimno, w temperaturze do 20 °C, po czym dojrzewa w alpejskim powietrzu. Efektem jest dymny, korzenny aromat i intensywny, ale niesłony smak, bo sól nie przekracza 5 %.
Jak długo speck w próżni nadaje się do jedzenia?
Według konsorcjum kilka miesięcy w chłodnym, ciemnym miejscu lub w lodówce. Wyjmij go z opakowania około godziny przed podaniem, żeby smak i zapach w pełni się rozwinęły.
Porównania
Co przeczytać dalej
- 🥓 Tiroler Speck — Tiroler Speck to austriacka wieprzowina dojrzewająca ChOG z Tyrolu: udziec, schab, boczek, łopatka lub karkówka bez kości, nacierane solą, jałowcem, pieprzem i czosnkiem, wędzone na zimno bukiem lub jesionem.
- Wędzenie mięsa — Obróbka mięsa dymem z tlącego się drewna, na zimno w 15–18 °C przez kilka dni lub na gorąco w 60–80 °C do godziny, dla aromatu, barwy i częściowego utrwalenia.
- 🧑🤝🧑 Włosi — Naród Włoch; kuchnia opiera się na winie, oliwie i serze, a w 2025 roku kraj wyprodukował 44,4 mln hektolitrów wina – najwięcej na świecie.
- Prosciutto crudo — Prosciutto crudo to włoska szynka surowo dojrzewająca z tylnej nogi świni, solona i dojrzewająca od kilku miesięcy do ponad roku, sprzedawana pod kilkoma chronionymi nazwami, jak Parma i San Daniele.
- 🍖 Schwarzwälder Schinken — Schwarzwälder Schinken to niemiecka szynka surowa ChOG: bezkostny udziec wieprzowy solony na sucho z przyprawami, wędzony na zimno co najmniej tydzień w dymie jodłowym ze Schwarzwaldu.
Podobne
🥓 Tiroler Speck · Jambon d'Ardenne · 🍖 Schwarzwälder Schinken · Jambon noir de Bigorre · Jambon de Vendée · 🍖 Jambon de Bayonne
ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.
Źródła
- eAmbrosia, Speck Alto Adige PGI
- Consorzio Tutela Speck Alto Adige
- Consorzio Speck Alto Adige, the right way to store speck
