towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

Chronione nazwy wędlin

Kategoria ✔ Sprawdzono: 11.2026 · źródeł: 3 Zaktualizowano:

Inne nazwy: chronione nazwy wędlin, ChNP ChOG szynki, kiełbasy GTS, lista wędlin z ochroną UE, wędliny z oznaczeniem geograficznym, szynki ChNP ChOG, produkty mięsne chronione UE

60 wędlin i kiełbas z ochroną UE: Kabanosy, Kiełbasa myśliwska staropolska, Prosciutto di Parma, Jamón serrano, Schwarzwälder Schinken, z krajem, zwierzęciem i czasem dojrzewania.

Chroniona nazwa pochodzenia (ChNP) oznacza, że wszystkie etapy produkcji odbywają się na wyznaczonym obszarze, lokalnymi metodami. Chronione oznaczenie geograficzne (ChOG) wymaga co najmniej jednego etapu na miejscu. Gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS) chroni recepturę lub metodę, a nie miejsce. Wszystkie trzy znaki UE nie pozwalają używać nazwy dla innego produktu.

Serwis zawiera 60 chronionych nazw: 20 ChNP, 35 ChOG i 5 GTS. Według krajów: Włochy 21, Hiszpania 12, Francja 10, Polska 4, Niemcy 3, Chorwacja 2, Węgry 2, Wielka Brytania 2, a Austria, Słowenia, Portugalia i Belgia po jednej. Rejestr UE obejmuje 211 nazw w klasie produktów mięsnych (37 ChNP, 174 ChOG) oraz 12 wniosków, stan na 26.10.2026. Serwis uwzględnia te szeroko sprzedawane, które wytrzymują bez lodówki lub ponad 7 dni w niej, więc szynki gotowanej, mortadeli i parówek tu nie ma.

Szynki: Prosciutto di Parma, Prosciutto di San Daniele, Jabugo, Guijuelo, Jamón de Teruel, Jambon de Bayonne, Schwarzwälder Schinken, Dalmatinski pršut. Salami i kiełbasy suszone: Salame Cremona, Finocchiona, Chorizo de Cantimpalos, Szegedi szalámi, Slavonski kulen, Kiełbasa krakowska sucha staropolska, Kiełbasa jałowcowa staropolska, Kiełbasa myśliwska staropolska, Kabanosy. Kiełbaski świeże: Nürnberger Rostbratwürste, Thüringer Rostbratwurst, Traditional Cumberland Sausage. Pasztety i rillettes: Rillettes de Tours, Pâté de campagne breton, Melton Mowbray Pork Pie. Słonina i boczek: Lardo di Colonnata, Pancetta Piacentina, Speck Alto Adige, Tiroler Speck. Wołowina: Bresaola della Valtellina, Cecina de León.

Tabela ma pięć kolumn: nazwa, kraj, rejestracja (znak i rozporządzenie), zwierzę (gatunek i zasady dotyczące rasy) oraz minimalne dojrzewanie. Dojrzewanie liczy się w dniach, tygodniach lub miesiącach od solenia albo początku produkcji, zgodnie ze specyfikacją. Kreska lub „brak” oznacza, że minimum nie ma, jak przy świeżych Nürnberger Rostbratwürste i Thüringer Rostbratwurst oraz przy Kabanosach. Kolumna „zwierzę” pokazuje, czy rasa jest narzucona, jak przy Jabugo, czy nie, jak przy Jamón serrano.

Różnicę między ChNP, ChOG i GTS najłatwiej zobaczyć na parach. Kabanosy mają GTS: chroniona jest receptura, więc można je robić w dowolnym kraju według specyfikacji, bez minimalnego dojrzewania. Speck Alto Adige ma ChOG: wystarczy jeden etap w regionie, a dojrzewanie trwa około 22 tygodni. Prosciutto di Parma ma ChNP: wszystkie etapy na miejscu i co najmniej 14 miesięcy. Trzy kiełbasy staropolskie, krakowska sucha, jałowcowa i myśliwska, także są GTS.

Na półce szukaj okrągłego znaku UE z nazwą systemu (ChNP, ChOG lub GTS). Zwykle jest na etykiecie z przodu albo na siatce całego kawałka. Pełny wybór mają sklepy z delikatesami, sklepy włoskie i hiszpańskie oraz importerzy; supermarkety trzymają głównie najbardziej znane szynki i salami. Sprawdzaj nazwę i znak razem: sama nazwa regionu na opakowaniu nie oznacza ochrony.

Porównanie

Porównanie
Alheira de MirandelaPortugaliaChOG, rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/292 z 19.2.2016——
Bresaola della ValtellinaWłochyChOG, rozp. (WE) nr 1263/96 z 1.07.1996; zmienione rozp. (UE) nr 893/2011Bydło w wieku od 18 miesięcy do 4 lat4–8 tygodni wraz z suszeniem (3 tygodnie dla sprzedaży luzem bez próżni)
Canard à foie gras du Sud-OuestFrancjaChOG dla kaczki: rozporządzenie (WE) 1338/2000 z 26.06.2000; gęś: rozporządzenie (UE) 2026/1268 z 04.06.2026 (krajowo 2024)Samiec kaczki mulard lub piżmowej; szara gęś Anser anserUbój kaczki najwcześniej w 91. dniu (mulard); tucz co najmniej 10 dni, u gęsi co najmniej 12 dni
Cecina de LeónHiszpaniaChOG, rozp. (WE) 1107/96, obowiązuje od 21.06.1996; specyfikacja zmieniona 14.02.2024Dorosłe bydłoPonad 7 miesięcy; „Reserva” od 12 miesięcy
Chorizo de CantimpalosHiszpaniaChOG, rozporządzenie (UE) nr 533/2011 z 31.05.2011 (PGI-ES-0632); zmiana specyfikacji zatwierdzona 18.10.2023Świnia ras białych, kastrowane samce, ubój w wieku 6,5–10 mies., tusza 90–140 kg; ostatnie 3 mies. ≥75 % jęczmienia, pszenicy, żyta21 dni (Sarta), 24 (Achorizado), 40 (Cular, Torpedo); ubytek masy ≥25 %
Chorizo RiojanoHiszpaniaChOG, rozporządzenie (UE) nr 249/2010 z 24.03.2010 (PGI-ES-0654); specyfikacja zmieniona 27.10.2021Świnia rasy białej, kastrowany samiec lub samica; mięso nigdy niemrożone, pH <6,3Brak liczby dni: zależy od długości i średnicy
CiauscoloWłochyChOG, rozporządzenie (WE) 729/2009 z 10.08.2009; chronione od 11.10.2006Świnia (wielka biała, landrace, duroc), 9–15 miesięcy, 145–200 kg—
Coppa di ParmaWłochyChOG, rozp. (UE) nr 1118/2011 z 31.10.2011; ochrona od 4.05.2007Ciężka świnia od 9 miesięcy, 160 kg ±10 % (Large White, Landrace, Duroc)60 dni (jednolity dokument)
Coppa PiacentinaWłochyChNP, rozp. (WE) nr 1263/96 z 1.07.1996; zmiany 2011 i 2014Ciężka świnia od 9 miesięcy, 160 kg ±10 %, z Lombardii i Emilii-Romanii6 miesięcy od solenia
Culatello di ZibelloWłochyChNP, rozp. (WE) 1263/96 z 1.07.1996; specyfikacja zmieniona 20.01.2023Ciężka włoska świnia w wieku co najmniej 9 miesięcy, tusza od 110,1 kg10 miesięcy od początku solenia
Dalmatinski pršutChorwacjaChOG, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2016/189 z 3.2.2016; zmiana PGI-HR-01205-AM01 z 11.6.2025Świnia ras komercyjnych mięsnych, mieszańców lub linii; udziec nigdy nie mrożony12 miesięcy od początku obróbki; w sprzedaży co najmniej 6,5 kg
Dehesa de ExtremaduraHiszpaniaChNP od 21.06.1996 (rozporządzenie (WE) 1107/96), PDO-ES-0076Świnia w 100% iberyjska (specyfikacja z 2022 r.)Brak własnego minimum ChNP; według Real Decreto 4/2014 600/730 dni szynka, 365 dni łopatka
FinocchionaWłochyChOG, rozporządzenie (UE) 2015/629 z 22.04.2015; chroniona od 27.06.2013Ciężka świnia w wieku co najmniej 9 miesięcy lub toskańska rasa cinta senese—
GuijueloHiszpaniaChNP od 21.06.1996 (rozporządzenie (WE) 1107/96), PDO-ES-0077Świnia iberyjska lub iberyjska × duroc, co najmniej 50% iberyjskiej (klasy 100, 75, 50%)730 dni dla szynki od 7 kg według Real Decreto 4/2014
Gyulai kolbászWęgryChOG, rozporządzenie (UE) nr 530/2010 z 18.6.2010Mieszańce węgierskiej białej wielkiej, mangalicy, typów nizinnych, hampshire, duroc, pietrain; od 135 kg—
JabugoHiszpaniaChNP; nazwa Jabugo od marca 2017 (wcześniej Jamón de Huelva)Świnia w 100% iberyjska, karmiona żołędziami730 dni (szynka od 7 kg); 600 dni (poniżej 7 kg); łopatka 365 dni
Jambon d'ArdenneBelgiaChOG, rozporządzenie Komisji (WE) nr 1107/96 z 12.6.1996Świnia (mięso nie musi pochodzić z Ardenów)4 tygodnie (noix), 12 (cœur), 33 (szynka z kością), według APAQ-W
Jambon de BayonneFrancjaChOG, Rozp. (WE) 2139/98 z 6.10.1998Świnia (samiec lub samica; samce niekastrowane i immunokastrowane wyłączone) z 22 departamentów południowo-zachodniej Francji7 miesięcy od daty solenia
Jambon de VendéeFrancjaChOG, Rozp. wykonawcze (UE) 1052/2014 z 02.10.2014Świnia, tusza 80–95 kg—
Jambon noir de BigorreFrancjaChNP, Rozp. wykonawcze (UE) 2017/1554 z 05.09.2017Czysta świnia gaskońska, ubita w wieku 12–24 miesięcy, tusza 100 kg lub więcej20 miesięcy, w tym 12 w suszarni otwartej na powietrze z zewnątrz
Jamón de TeruelHiszpaniaChNP od 21.06.1996 (rozporządzenie (WE) 1107/96), PDO-ES-0078; Paleta de Teruel dodana w 2014 r.Świnia biała: landrace/wielka biała po matce, duroc po ojcu60 tygodni (420 dni) szynka, 36 tygodni (252 dni) łopatka
Jamón de TrevélezHiszpaniaChOG od 15.11.2005 (rozporządzenie (WE) 1855/2005), PGI-ES-0309Świnia biała: mieszańce landrace, wielkiej białej i duroc-jersey14, 17 lub 20 miesięcy według świeżej masy; ubytek masy ≥35%
Jamón serranoHiszpaniaGTS (gwarantowana tradycyjna specjalność); wniosek o ChOG złożony w 2016 r., niezarejestrowanyŚwinia; rasa nieokreślona (zwykle rasy białe, według konsorcjum)210 dni od początku solenia; ubytek masy ≥33%
KabanosyPolskaGTS Kabanosy, rozp. (UE) 1044/2011; «Kabanosy staropolskie» z zastrzeżoną nazwą, rozp. (UE) 2017/2272Wieprzowina z ras późno dojrzewających tuczonych do około 120 kg, tłuszcz śródmięśniowy powyżej 3%—
Kiełbasa jałowcowa staropolskaPolskaGTS, rozporządzenie (UE) nr 379/2011; nazwa „staropolska” rozporządzeniem (UE) 2017/1898Świnia (wołowina do 50 % klas IIA/III)Suszenie 3–5 dni w 14–18 °C do wydajności 75 % ± 3 %
Kiełbasa krakowska sucha staropolskaPolska (bez wyznaczonego obszaru)GTS, rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1201 z 22.8.2018Świnia (do 10 kg wołowiny na 100 kg)—
Kiełbasa myśliwska staropolskaPolskaGTS, rozporządzenie (UE) nr 382/2011; nazwa „staropolska” rozporządzeniem (UE) 2017/1898Świnia (wołowina do 50 % klas IIA/III); bez dziczyznySuszenie 5–7 dni w 14–18 °C i wilgotności 70–80 % do wydajności < 68 %
Kranjska klobasaSłoweniaChOG, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/11 z 6.1.2015; zmiany Dz.U. C 441/2015 i Dz.U. C 41/2017——
Lardo di ColonnataWłochyChOG, rozp. (WE) nr 1856/2004 z 26.10.2004; ochrona od 5.06.2003Świnia z 10 regionów Włoch6 miesięcy
Lonzo de CorseFrancjaChNP, Rozp. wykonawcze (UE) 580/2014 z 28.05.2014; dekret 2012-446Korsykańska świnia nustraleDojrzewa ponad 1 miesiąc; w sprzedaży od 3 miesięcy
Los PedrochesHiszpaniaChNP; specyfikacja obowiązuje od 05.05.2023Świnia w 100% iberyjska2 lata (szynka), 1 rok (łopatka) od początku produkcji
Melton Mowbray Pork PieWielka BrytaniaChOG, rozporządzenie (WE) nr 566/2009 z 29.6.2009; zmienione (UE) nr 584/2013; brytyjski rejestr GI od 31.12.2020Świnia—
Nürnberger RostbratwürsteNiemcyChOG, rozporządzenie (WE) nr 1257/2003 z 15.7.2003; zmienione (UE) nr 973/2013 i (UE) 2017/2418ŚwiniaBrak
Pancetta PiacentinaWłochyChNP, rozp. (WE) nr 1263/96 z 1.07.1996; zmiany 2010 i 2014Ciężka świnia od 9 miesięcy, 160 kg ±10 %, z Lombardii i Emilii-Romanii4 miesiące od solenia
Prosciutto di ModenaWłochyChNP, rozp. (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996; zmienione rozp. (UE) nr 1167/2010Ciężka świnia od 9 miesięcy (Large White, Landrace, Duroc) z 10 regionów Włoch14 miesięcy od początku solenia (12 dla partii poniżej 13 kg)
Prosciutto di NorciaWłochyChOG, rozp. (WE) nr 1065/97 z 12.06.1997Ciężka świnia, partie o średniej 160 kg ±10 % (Large White, Landrace, potomkowie Duroc)12 miesięcy od solenia do sprzedaży
Prosciutto di ParmaWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 1107/96 z 12.06.1996Włoska ciężka świnia (wielka biała, landrace, duroc), co najmniej 9 miesięcy14 miesięcy
Prosciutto di San DanieleWłochyChNP, rozp. (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996Ciężka świnia od 9 miesięcy (Large White, Landrace, Duroc) z 10 regionów Włoch400 dni od początku solenia (430 do krojenia, 600 dla «Seicento»)
Prosciutto ToscanoWłochyChNP, rozp. (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996; zmiany 2010 i 2013Ciężka świnia od 9 miesięcy, 160 kg ±10 %, large white i landrace, z 11 regionów Włoch10 miesięcy (7,5–8,5 kg) lub 12 miesięcy (powyżej 8,5 kg); +2 miesiące do krojenia
Pâté de campagne bretonFrancjaChOG, Rozp. wykonawcze (UE) 1185/2013 z 21.11.2013Świnia—
Rillettes de ToursFrancjaChOG, Rozp. wykonawcze (UE) 1149/2013 z 14.11.2013Świnia lub locha w wieku co najmniej 172 dni, bez knurów—
Salame BrianzaWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 1107/96 z 12.06.1996; zmienione 872/2013Ciężka świnia z Lombardii, Emilii-Romanii lub Piemontu, 160 kg ±10 %, co najmniej 9 miesięcy3–15 tygodni zależnie od średnicy, dojrzewanie w 9–13 °C
Salame CremonaWłochyChOG, rozporządzenie (WE) 1362/2007 z 22.11.2007; chronione od 27.12.2002Świnia (włoska wielka biała, landrace, synowie knurów duroc), 9–15 miesięcy, partia 144–176 kg5 tygodni (zależnie od kalibru)
Salame di VarziWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 1107/96 z 12.06.1996; włoskie prawo z 1989 rokuŚwinia z Piemontu, Lombardii lub Emilii-Romanii, masa żywa co najmniej 150 kgFilzetta 45, Filzettone 60, Sottocrespone 120, Cucito 180 dni; kawałki poniżej 500 g 30
Salame FelinoWłochyChOG, rozporządzenie (UE) 186/2013 z 5.03.2013; chronione od 11.04.2007Ciężka świnia (landrace, wielka biała, duroc), 160 kg ±10 %, co najmniej 9 miesięcy; bez knurów i loch25 dni w 12–18 °C (tekst zmiany regionalnej z 2023 roku)
Salame PiacentinoWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 1263/96 z 1.07.1996Ciężka świnia: 160 kg (±10 %), co najmniej 9 miesięcy, z Lombardii lub Emilii-Romanii45 dni, zależnie od wagi
Salamini italiani alla cacciatoraWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 1778/2001 z 7.09.2001; zmienione w 2019 rokuCiężka świnia 160 kg (±10 %), co najmniej 9 miesięcy (tekst z 2001 roku)10 dni w 10–15 °C (tekst z 2001 roku)
Salchichón de VicHiszpaniaChOG, rozporządzenie (WE) nr 2601/2001 z 28.12.2001; zmiany 2018/287 i 2024Świnia rasy białejOd 45 dni zależnie od jelita (według ICEX)
Saucisson de l'ArdècheFrancjaChOG, rozporządzenie (UE) nr 719/2011 z 20.07.2011; zmienione rozporządzeniem (UE) 2016/655Świnie «charcutier» (tusza 75–92 kg), świnie ciężkie i lochy powyżej 92 kg; mięso zwierząt dorosłych ≤60 %; urodzone w UE, pasza ≥60 % zbóżJésus 400–1500 g 32 dni, >1500 g 63; gros chaudin >2 kg 40; rosette >1 kg 56
Saucisson de LacauneFrancjaChOG, rozporządzenie (UE) nr 2015/2178 z 25.11.2015; specyfikację zatwierdzono 22.02.2017Świnia lub locha; mięso zwierząt dorosłych ≥30 % chudegoWedług specyfikacji: saucisse 10 dni; saucisson od 18 (200–350 g) do 45 dni (powyżej 2 kg)
Saucisson sec d'AuvergneFrancjaChOG, rozporządzenie (UE) nr 2016/1676 z 7.09.2016; specyfikację zatwierdzono 29.10.2015Świnie «charcutier» i lochy, bez ograniczeń geograficznych co do pochodzenia; bez niekastrowanych knurów; ≥70 % mięsa loch (>120 kg) i/lub świń (>93 kg)Od 18 do ponad 42 dni zależnie od wagi
Schwarzwälder SchinkenNiemcyChOG, rozporządzenie (WE) nr 123/97 z 23.1.1997; specyfikacja zmieniona rozp. (UE) nr 561/2013Świnia mięsna; rasa, waga i miejsce chowu nieokreślone w dokumentach UE—
Slavonski kulenChorwacjaChOG, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/1992 z 6.11.2017Czarna świnia slawońska, wielka biała yorkshire, szwedzka landrace i mieszańce z duroc; 12–20 miesięcy, od 140 kg150 dni; robiony od 1 listopada do 31 marca
Sobrasada de MallorcaHiszpaniaChOG, rozporządzenie (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996 (PGI-ES-0097); rejestr lizboński GI-1199 (2021)Świnia dowolnej rasy lub czarna świnia majorkańska (de Cerdo Negro), chowana na wyspieBrak liczby dni: do osiągnięcia profilu fizykochemicznego
Soppressata di CalabriaWłochyChNP, rozporządzenie (WE) 134/98 z 20.01.1998 (grupa „Salumi di Calabria”)Świnia wychowana w Kalabrii: co najmniej 8 miesięcy, 130–140 kg lub więcej; wielka biała, landrace45 dni, naturalne dojrzewanie
Speck Alto AdigeWłochyChOG, rozp. (WE) nr 1107/96 z 12.06.1996; zmiany 2011 i 2017Świnia; «Bauernspeck» tylko ze świń wychowanych i ubitych w Alto AdigeOkoło 22 tygodni (konsorcjum)
Szegedi szalámiWęgryChNP, rozporządzenie (WE) nr 1485/2007 z 14.12.2007Mangalica i mieszańce (cornwall, berkshire, węgierskie rasy białe, duroc itd.), powyżej 1 roku, od 150 kg, 5 komitatówCo najmniej 90 dni od napełnienia
Thüringer RostbratwurstNiemcyChOG, rozporządzenie (WE) nr 2206/2003 z 17.12.2003; zmienione rozporządzeniem wykonawczym (UE) nr 657/2012ŚwiniaBrak
Tiroler SpeckAustriaChOG, rozporządzenie (WE) nr 1065/97 z 12.6.1997; zmienione rozp. wykonawczym (UE) 2019/1027Świnia—
Traditional Cumberland SausageWielka BrytaniaChOG, rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 274/2011 z 21.3.2011Świnia—
rodzaj🥓Wędliny surowe do…podobnyEtykieta, prawo i…powiązane🏷️Jak czytać etykie…powiązanePochodzenie i chr…powiązane🏷️Chroniona nazwa p…towardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”

Chronione nazwy wędlin → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające

Najczęstsze pytania

Ile polskich nazw jest na liście chronionych wędlin?

Cztery, obok niemieckich trzech, chorwackich dwóch i węgierskich dwóch. Polskie skróty to ChNP, ChOG i GTS, a największą liczbę nazw ma Italia.

Co oznaczają ChNP, ChOG i GTS?

ChNP wymaga, by wszystkie etapy produkcji odbywały się na określonym obszarze. ChOG wymaga co najmniej jednego etapu, a GTS chroni recepturę lub metodę, nie miejsce.

Ile nazw jest łącznie na liście?

Sześćdziesiąt, w tym 20 ChNP, 35 ChOG i 5 GTS. Polska ma ich cztery, a lista obejmuje tylko popularne wyroby, które trwają bez lodówki lub ponad tydzień w niej.

Co oznacza kreska w kolumnie dojrzewania?

Że specyfikacja nie ustala minimalnego czasu, jak w przypadku świeżych Nürnberger Rostbratwürste i Thüringer Rostbratwurst, które w ogóle nie dojrzewają.

Gdzie w Polsce kupić chronione wędliny?

W delikatesach, na stoiskach z serami i wędlinami oraz u wyspecjalizowanych importerów. Supermarkety mają zwykle tylko najbardziej znane szynki i salami.

Przewodniki

Co przeczytać dalej

  • 🏷️ Jak czytać etykiety żywności — Co prawo UE nakazuje podać na każdym opakowaniu, co znaczą ChNP, GTS, eko, daty i Nutri-Score oraz które słowa niczego nie gwarantują.
  • Pochodzenie i chronione nazwy — Unijne znaki, które wiążą produkt z miejscem lub tradycją — ChNP, ChOG, GTS — oraz krajowe określenia AOC, DOC, DOCG czy DO.
  • Etykieta, prawo i zdrowie — Etykieta, prawo i zdrowie wędlin: chronione nazwy UE (ChNP, ChOG, GTS), peklosól E 249–E 252, ocena IARC dla mięsa przetworzonego i kolory plomb szynki iberyjskiej.

Podobne

Szynki i łopatki surowo dojrzewające · Kiełbasy wędzone o długiej trwałości · Kiełbasy suche · Kiełbaski na grilla i pasztety w cieście · Inne suszone całe mięśnie wieprzowe · Suszona wołowina, baranina i dziczyzna

ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.

Co obejmuje

Wszystkie (60) →

Wyniki: 60 z 60

Źródła

Wszystkie tematy