🌳 Drzewo oliwne z Vouves
Inne nazwy: Oliwka z Vouves, Ελιά των Βουβών
Najstarsze owocujące drzewo oliwne świata, we wsi Ano Vouves na Krecie; ma tysiące lat, dokładny wiek nieustalony; pomnik przyrody od 1997 roku.
Drzewo oliwne z Vouves to monumentalne drzewo oliwne we wsi Ano Vouves na zachodzie Krety, uważane za najstarsze owocujące drzewo oliwne świata. Dokładnego wieku nie ustalono — według szacunków to tysiące lat. Badanie DNA z 2021 roku wykazało, że drzewo jest szczepione, a od 1997 roku ma ono status pomnika przyrody.
Ile ma lat, dokładnie nie wiadomo. Często pisze się o ponad 4000 lat, ale naukowego datowania nie ma: nawet badacze, którzy badali jego genom, nie określili wieku drzewa. Uczciwiej więc mówić tak: drzewo ma według szacunków tysiące lat.
W 2021 roku genetycy z instytutu oliwki w Chanii i ich współpracownicy odczytali DNA z górnej i dolnej części pnia. Okazało się, że to dwa różne drzewa: oliwkę co najmniej raz szczepiono. Górna część, zraz, jest spokrewniona z dawną grecką odmianą Tsounati, zwaną też Mastoidis, a podkładka jest bliższa dzikiej oliwce — oleastrowi. Autorzy uważają drzewo za świetny punkt odniesienia do badań nad tym, jak udomowiono oliwkę.
W 1997 roku decyzją sekretarza generalnego regionu Kreta drzewo uznano za pomnik przyrody. Obwód jego pnia wynosi około 12,5 m, a średnica 4,6 m. Obok działa Muzeum Drzewa Oliwnego w Vouves, gdzie pokazuje się dawne narzędzia do zbioru oliwek.
Z gałęzi tego drzewa uwito wieńce dla zwycięzców igrzysk olimpijskich w Atenach w 2004 roku — na pamiątkę starogreckiego zwyczaju nagradzania atletów wieńcem oliwnym. Odmiana Tsounati, z którą zraz jest, według badania DNA z 2021 roku, jedynie spokrewniony, wciąż zajmuje 15–20 % sadów oliwnych Grecji, a na Krecie wiele jej drzew liczących tysiące lat nadal owocuje.
Fakty
| Kraj | Grecja |
|---|---|
| Region | Wieś Ano Vouves, zachodnia Kreta |
| Rejestracja | Pomnik przyrody od 1997 roku |
Jak łączy się z tematem „Oliwki”
🌳 Drzewo oliwne z Vouves → rodzaj → 🌳 Oliwka, gaje i słynne drzewa → rodzaj → 🫒 Oliwki
Powiązania
- Związane z
- 🏅 Kotinos
- Należy do
- 🌳 Oliwka, gaje i słynne drzewa
- Podobne i różne
- 🌳 Oliwki Siostry Noego, 🌳 Drzewo oliwne Al-Badawi, 🌳 Drzewo oliwne czarownicy, 🌳 Drzewo oliwne Mouchão, 🫒 Tsounati
- Gdzie rośnie
- 📍 Crete
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że drzewo oliwne z Vouves ma ponad 4000 lat?
Nie. Ta liczba jest często powtarzana, ale naukowego datowania brak; wiadomo tylko, że wiek szacuje się na tysiące lat.
Czy drzewo z Vouves nadal owocuje?
Tak, uważa się je za najstarsze owocujące drzewo oliwne świata.
Co wykazały badania DNA z 2021 roku?
Że drzewo jest szczepione: zrazem spokrewniony z odmianą tsounati (mastoidis), a podkładka z dziką oliwką, czyli oleastrem.
Gdzie rośnie?
We wsi Ano Vouves na zachodzie Krety, w gminie Platanias koło Chanii.
Z czym drzewo z Vouves łączy się w historii igrzysk olimpijskich?
Z jego gałęzi uplecione wieńce dla zwycięzców igrzysk w Atenach w 2004 roku.
Co przeczytać dalej
- 📍 Crete — Największa wyspa Grecji z winem od czasów minojskich: 7 nazw pochodzenia i 6 win regionalnych; główne szczepy — vilana, kotsifali, mandilaria, liatiko.
- 🌳 Oliwki Siostry Noego — Gaj bardzo starych drzew oliwnych w libańskiej wsi Bchaaleh (dystrykt Batrun); najstarsze drzewo ma według datowania radiowęglowego około 1160 lat.
- 🌳 Drzewo oliwne Al-Badawi — Bardzo stare drzewo oliwne we wsi al-Walaja koło Betlejem; jego wiek szacuje się na 4–5 tysięcy lat, ale naukowego datowania brak.
- 🌳 Drzewo oliwne Mouchão — Bardzo stare drzewo oliwne w Mouriscas (gmina Abrantes, Portugalia); rejestr ICNF szacuje jego wiek na 3350 lat.
- 🌳 Drzewo oliwne czarownicy — Ogromna stara oliwka o obwodzie pnia około 9 m w Magliano in Toscana, przy kościele Santissima Annunziata.
Podobne
🌳 Drzewo oliwne czarownicy · 🌳 Drzewo oliwne Mouchão · 🌳 Drzewo oliwne Al-Badawi · 🌳 Oliwka europejska · 🌳 Oliwki Siostry Noego
Źródła
- Bazakos C. et al. Elucidation of the Origin of the Monumental Olive Tree of Vouves in Crete, Greece. Plants 2021, 10, 2374
- International Olive Council, World Catalogue of Olive Varieties: Tsounati
- ABEA: The monumental olive tree at Vouves
