🫒 Tsounati

Tsounati to dawna grecka odmiana oliwki na oliwę, która daje oliwę znakomitej jakości; część owoców się soli. Rośnie głównie na zachodzie Krety i na południu Peloponezu i zajmuje 15–20 % powierzchni gajów oliwnych Grecji. W katalogu Międzynarodowej Rady Oliwnej (IOC) jej synonimy to Athinolia i Mastoidis.

Na Krecie rośnie sporo drzew Tsounati liczących tysiące lat, które wciąż owocują. Słynne drzewo oliwne z Vouves zaszczepiono kiedyś grecką odmianą; analiza DNA z 2021 roku wykazała, że zraz jest genetycznie bliski Mastoidis, czyli Tsounati, ale nie jest z nią tożsamy – to pokrewieństwo mniej więcej takie jak u przyrodnich sióstr.

Owoce są średniej wielkości, umiarkowanie wydłużone, z wyraźnym „noskiem”, dojrzałe – ciemnofioletowe. Zawierają bardzo dużo oliwy, i to doskonałej jakości. Część zbioru się soli – powstają z niej zielone oliwki i solone czarne. Drzewo zaczyna owocować w średnim terminie, plony są średnie i zmieniają się z roku na rok.

Tsounati nie boi się chłodu, więc rośnie także wyżej w górach: na zachodzie Krety Koroneiki sadzi się do 500 metrów, a Tsounati wspina się wyżej. Odmiana dojrzewa stopniowo – w okolicy Selino zbiór trwa od końca grudnia do kwietnia, z przerwą na mrozy. Tsounati umiarkowanie znosi suszę i zasolenie, guzowatość oliwki atakuje ją rzadko, za to plamistość liści, mucha oliwkowa i werticilioza wyrządzają szkody.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Na kreteńskiej etykiecie Tsounati to główna odmiana ChNP „Selino Kritis”: co najmniej 60 % Tsounati i do 40 % Koroneiki. Nowa ChOG „Kriti” (2025) wymaga, by Koroneiki i Tsounati razem dawały co najmniej 90 % oliwy, a oliwa z Kalamaty dopuszcza Mastoidis do 5 %. Jeśli na butelce widnieje „Mastoeidis” lub „Athinolia”, chodzi o tę samą odmianę.