🌳 Oliwka europejska
Inne nazwy: Drzewo oliwne, Oliwka, Olea europaea
Wiecznie zielone drzewo, z którego owoców powstaje oliwa i oliwki stołowe.
Oliwka europejska (drzewo oliwne) (Olea europaea) to zimozielone drzewo, z którego owoców uzyskuje się oliwę z oliwek i oliwki stołowe. Na wolności dorasta do 20 metrów, ale w sadach formuje się ją nisko. Wąskie, skórzaste liście żyją 2–3 lata: z wierzchu są szarozielone, od spodu srebrzyste od drobnych łuseczek, dlatego gaj na wietrze jakby migocze.
Wiosną pojawiają się grona drobnych, białych, pachnących kwiatów. Zapyla je wiatr, a większość odmian potrzebuje pyłku z innego drzewa. Owocami staje się tylko 1–5 % kwiatów; owoc-pestkowiec rośnie 6,5–7 miesięcy, a oliwę gromadzi w ostatnich 20–40 dniach. Po obfitym roku drzewo wypuszcza mniej pędów, dlatego oliwka owocuje nierówno — co drugi rok.
Oliwka lubi suche, ciepłe lato, ale nie obejdzie się bez zimy: aby zawiązać pąki kwiatowe, potrzebuje 6–11 tygodni chłodu poniżej 9 °C. Dorosłe drzewo wytrzymuje zimowe mrozy do −8…−12 °C, natomiast wiosenne przymrozki i upał powyżej 30 °C w czasie kwitnienia szkodzą plonom. Oliwkę uprawia się w pasie od 30° do 45° szerokości północnej i południowej; na świecie jest ponad 11 milionów hektarów oliwek, a z około 850 milionów drzew 97 % rośnie w basenie Morza Śródziemnego.
Oliwka to jedna z najdłużej żyjących upraw. Sad przynosi dochód przez około 50 lat, a pojedyncze drzewa żyją stulecia, a nawet tysiąclecia; wiele starych oliwek zaszczepiono na podkładkach dzikiej oliwki — oleastra. Oliwkę udomowiono we wschodniej części Morza Śródziemnego około 6000 lat temu, prawdopodobnie na ziemiach między dzisiejszą Syrią a Turcją.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Chcesz wyhodować oliwkę w domu? Bez chłodnej zimy nie zakwitnie. A z pestki wyrośnie siewka, która zakwitnie dopiero po 4–9 latach i nie powtórzy cech odmiany. Dlatego oliwki rozmnaża się z sadzonek: ukorzeniona sadzonka zakwita 3–7 lat po posadzeniu.
Jak łączy się z tematem „Oliwki”
🌳 Oliwka europejska → daje → 🫒 Oliwki
Powiązania
- Co daje
- 🫒 Oliwki, 🫒 Oliwa z oliwek, 🫒 Oliwki stołowe
- Następny krok
- 🌳 Gaj oliwny
- Co zawiera
- 🧪 Oleuropeina
- Obrazy i powiedzenia
- 🕊️ Gałązka oliwna, 🏅 Kotinos, 🏛️ Atena i oliwka, 🌳 Ogród Getsemani, 🌳 Drzewo oliwne Mouchão
- Należy do
- 🌳 Oliwka, gaje i słynne drzewa
- W innych tematach
- 🌿 Klimat śródziemnomorski
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że drzewo oliwne rośnie tylko w Europie?
Nie. Uprawia się je między 30° a 45° szerokości w obu półkulach, choć 97 % z około 850 milionów drzew rośnie w basenie Morza Śródziemnego.
Jak wysokie jest drzewo oliwne?
Na wolności do 20 metrów, w sadach utrzymuje się je nisko.
Jak długo żyją liście oliwki?
2–3 lata; są wąskie, skórzaste, szarozielone z wierzchu i srebrzyste od spodu.
Czy oliwka potrzebuje zimy?
Tak: do zawiązania pąków kwiatowych większość odmian potrzebuje 6–11 tygodni chłodu poniżej 9 °C.
Skąd pochodzi uprawna oliwka?
Z wschodniej części Morza Śródziemnego, gdzie udomowiono ją około 6000 lat temu.
Co przeczytać dalej
- 🫒 Oliwki — Owoce oliwki europejskiej, tłoczone na oliwę albo przyrządzane i jedzone jako oliwki stołowe.
- 🫒 Oliwki stołowe — Oliwki pozbawione goryczy ługiem, solanką lub solą i gotowe do jedzenia.
- 🕊️ Gałązka oliwna — Gałązka oliwna to dawny symbol pokoju; od 1947 roku dwie gałązki oliwne otaczają emblemat na fladze ONZ.
- 🌳 Gaj oliwny — Teren obsadzony drzewami oliwnymi, z którego zbiera się owoce.
- 🧪 Oleuropeina — Gorzka substancja świeżych oliwek i liści oliwnych; przez nią owoce prosto z drzewa są niejadalne, dopóki się ich nie przetworzy.
Podobne
🌳 Oliwki Siostry Noego · 🌳 Drzewo oliwne z Vouves · 🌳 Drzewo oliwne czarownicy · 🌳 Drzewo oliwne Al-Badawi · 🌳 Drzewo oliwne Mouchão
Źródła
- PROTA (Plant Resources of Tropical Africa): Olea europaea
- International Olive Council, World Catalogue of Olive Varieties — 3.1 Origin, domestication and geographical distribution
- International Olive Council: International Olive Oil Production Costs Study (2015)
- FAO Irrigation and Drainage Paper 66: Crop yield response to water — Olive (2012)
