Rozporządzenie (UE) 2024/1143 w sprawie oznaczeń geograficznych
Inne nazwy: 2024/1143, rozporządzenie o oznaczeniach geograficznych, 1151/2012
Prawo UE o chronionych nazwach: ChNP, ChOG i GTS dla żywności, wina i napojów spirytusowych w jednym systemie; stosowane od 13 maja 2024 r., zastąpiło rozporządzenie 1151/2012.
Rozporządzenie (UE) 2024/1143 w sprawie oznaczeń geograficznych (rozporządzenie o oznaczeniach geograficznych) to unijne prawo o chronionych nazwach i gwarantowanych tradycyjnych specjalnościach. Określa, która nazwa może zostać objęta ochroną, kto ją rejestruje, kto sprawdza producentów i jak chroniona nazwa wygląda na etykiecie. Podpisano je w Brukseli 11 kwietnia 2024 r., stosuje się od 13 maja 2024 r.
Główna zmiana to jeden system zamiast kilku. Żywność działała według rozporządzenia 1151/2012, wino według przepisów rynkowych, a napoje spirytusowe we własnym akcie prawnym. Teraz procedury rejestracji, zmian i ochrony wszystkich trzech grup zebrano w jednym miejscu; odrębne zasady dla wina i napojów spirytusowych zostawiono tam, gdzie naprawdę się różnią. Stare rozporządzenie 1151/2012 zostało uchylone.
Same definicje są znane. Chroniona nazwa pochodzenia (ChNP) to nazwa, której wszystkie etapy produkcji odbywają się na danym obszarze, a jakość wynika z miejsca. Chronione oznaczenie geograficzne (ChOG) wymaga przynajmniej jednego etapu na tym obszarze. Gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS) to nazwa używana od co najmniej 30 lat, opisująca tradycyjną metodę lub skład, bez związku z miejscem.
Dla kupującego są ważne dwa szczegóły. Na chronionej żywności z UE symbol ChNP lub ChOG jest obowiązkowy, a przy napojach spirytusowych z oznaczeniem geograficznym nazwa producenta musi znaleźć się w tym samym polu widzenia co nazwa. Rejestr wszystkich nazw prowadzi Komisja Europejska, a pracę techniczną wykonuje Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.
Rozporządzenie wzmacnia też ochronę w internecie: zarejestrowanych nazw nie wolno swobodnie używać w nazwach domen ani w sprzedaży internetowej podobnych produktów.
Dlaczego to ważne dla ciebie: za czerwono-żółtymi i niebiesko-żółtymi pieczęciami na parmezanie Parmigiano Reggiano, na jamón i na makaronie z Gragnano stoi właśnie ten dokument. Jeśli na opakowaniu wciąż widnieje 1151/2012, to tylko stare opakowanie; przepisy są teraz w 2024/1143.
Fakty
| Rodzaj dokumentu | Rozporządzenie UE |
|---|---|
| Identyfikator dokumentu | CELEX 32024R1143 |
| Organ wydający lub kontrolujący | Parlament Europejski i Rada UE |
| Obowiązuje od | 13.05.2024 |
| Podstawa prawna | Rozporządzenie (UE) 2024/1143 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.04.2024 |
| Rejestracja | stosowane od 13.05.2024; zastąpiło 1151/2012; obowiązujące |
Jak łączy się z tematem „Oznakowanie żywności”
Rozporządzenie (UE) 2024/1143 w sprawie oznaczeń geograficznych → podobny → Rozporządzenie (UE) 1169/2011 w sprawie informacji o żywności → rodzaj → 🏷️ Jak czytać etykiety żywności
Powiązania
Najczęstsze pytania
Co reguluje rozporządzenie o oznaczeniach geograficznych 2024/1143?
Chronione nazwy w UE: nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficzne i gwarantowane tradycyjne specjalności dla żywności, wina i napojów spirytusowych, czyli rejestrację, kontrolę, ochronę i oznakowanie.
Czym 2024/1143 różni się od 1151/2012?
Zastąpiło 1151/2012, połączyło procedury dla żywności, wina i napojów spirytusowych w jeden system i wzmocniło ochronę nazw w internecie.
Jak poznać prawdziwą pieczęć ChNP lub ChOG na półce w sklepie?
Oficjalny znak UE ma oznaczenie ChNP lub ChOG i nazwę regionu; nagrody regionalne czy logo marek go nie zastępują. Nazwę można sprawdzić w bazie eAmbrosia.
Kto w Polsce kontroluje produkty z oznaczeniem geograficznym?
Kontrolę jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych prowadzi Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS), znany też jako IJHARS.
Czy to prawda, że nazwa chroniona przez UE może być używana dla każdego podobnego produktu?
Nie. Zarejestrowana nazwa jest chroniona przed nadużyciami, także w nazwach domen i w internetowej sprzedaży podobnych produktów.
Co przeczytać dalej
- Nazwy chronione i nazwy rodzajowe — Dlaczego parmezan i feta w UE muszą być prawdziwe, a goudę, camembert czy ocet balsamiczny może robić każdy: gdzie przebiega granica między nazwą chronioną a rodzajową.
- Rozporządzenie (UE) 1169/2011 w sprawie informacji o żywności — Podstawowe prawo UE o etykietach: 12 obowiązkowych informacji, alergeny, daty, wielkość czcionki i wartość odżywcza; stosowane od 13 grudnia 2014 roku.
Podobne
Rozporządzenie (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności · Rozporządzenie (UE) 2018/848 w sprawie produkcji ekologicznej · Rozporządzenie (UE) 2019/787 w sprawie napojów spirytusowych · Rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 o wspólnej organizacji rynków
Źródła
- Regulation (EU) 2024/1143 — EUR-Lex
- Geographical indications and quality schemes explained, European Commission
- eAmbrosia — EU register
