Culatello di Zibello
Inne nazwy: culatello, culatello di Zibello DOP, szynka culatello
Culatello di Zibello to włoska ChNP: gruszkowaty mięsień szynki wieprzowej w pęcherzu, obwiązany sznurkiem i dojrzewający co najmniej 10 miesięcy w siedmiu gminach koło Parmy nad Padem.
Culatello di Zibello (culatello, szynka culatello) to dojrzewający pęczek mięśni udźca wieprzowego w kształcie gruszki, owinięty świńskim pęcherzem, związany sznurkiem i dojrzewający co najmniej 10 miesięcy w wilgotnych piwnicach siedmiu gmin dolnej równiny Parmy nad Padem. Waży 3,5–6 kg, kroi się je bardzo cienko i je z chlebem.
Całe culatello wymaga trochę pracy przed podaniem. Konsorcjum radzi zdjąć sznurek, zwilżyć i ściągnąć pęcherz, przyciąć zażółcony tłuszcz i pleśń, potem owinąć mięso ściereczką nasączoną wytrawnym białym winem i zostawić stroną chudą w dół na co najmniej dobę.
Mięso to tylne i wewnętrzne mięśnie udźca ciężkich włoskich świń w wieku co najmniej 9 miesięcy, urodzonych, wychowanych i ubitych w Lombardii lub Emilii-Romanii. Skórę zdejmuje się w całości, kość udową wyjmuje, a na wierzchu zostawia cienką warstwę tłuszczu.
Solenie jest ręczne, solą i pieprzem, czasem z winem i czosnkiem, 1–6 dni w 0–5 °C, potem mięso odpoczywa do 21 dni. Następują pęcherz i ręczne wiązanie bez pęcherzyków powietrza, około tygodnia odsączania, 30–60 dni suszenia i dojrzewanie w 10–21 °C. Od początku solenia mija co najmniej 10 miesięcy.
Gminy wymienia się z nazwy: Polesine Zibello, Busseto, Soragna, Roccabianca, San Secondo Parmense, Sissa Trecasali (tylko dawna Sissa) i Colorno. Specyfikacja wiąże produkt z wilgotnym klimatem nad Padem; konsorcjum dodaje mgłę. Jest ChNP od 1996 roku, a nieco ponad 90 000 sztuk rocznie od 20 producentów nosi ten znak.
Przekrój pokazuje równomiernie czerwone chude mięso z białym tłuszczem między pęczkami mięśni, intensywny zapach i słodki, delikatny smak. Prosciutto di Parma to cała noga z kością, a culatello to sam mięsień, bez kości, w pęcherzu. Kto przy „włoskiej szynce” myśli o cienkich plastrach szynki dojrzewającej, powinien wyobrazić sobie coś mniejszego i gęstszego: wiązkę 3,5–6 kg, a nie nogę. Coppa z kolei pochodzi z szyi, nie z udźca.
Prawdziwe ma biało-czerwoną plombę-sznurek i etykietę z datą rozpoczęcia solenia, nazwą i logo ChNP, a „Denominazione di Origine Protetta” stoi zaraz po nazwie. Szukaj go w delikatesach z włoskimi produktami, w całości, w próżniowych połówkach lub krojonego w tacce. Samo „culatello” bez Zibello też jest legalne: włoski dekret z 2025 roku wymaga tylko 9 miesięcy i 3 kg.
Dlaczego to ważne dla ciebie: data solenia na etykiecie pozwala wyliczyć wiek kawałka w sklepie, a plomba odróżnia Culatello di Zibello od zwykłego culatello. Włosi kroją je bardzo cienko i podają z wiejskim chlebem i lokami masła.
Fakty
| Zwierzę | Ciężka włoska świnia w wieku co najmniej 9 miesięcy, tusza od 110,1 kg |
|---|---|
| Część tuszy | Tylne i wewnętrzne mięśnie udźca, bez kości, w kształcie gruszki |
| Osłonka | Świński pęcherz, wiązany ręcznie sznurkiem |
| Peklowanie i dojrzewanie | Ręczne solenie na sucho 1–6 dni w 0–5 °C, odpoczynek do 21 dni, suszenie 30–60 dni, dojrzewanie w 10–21 °C |
| Minimalny okres dojrzewania | 10 miesięcy od początku solenia |
| Region | 7 gmin prowincji Parma nad Padem (Emilia-Romania) |
| Rejestracja | ChNP, rozp. (WE) 1263/96 z 1.07.1996; specyfikacja zmieniona 20.01.2023 |
Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”
Culatello di Zibello → potem → Peklowanie mięsa → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Powiązania
- Następny krok
- Peklowanie mięsa
- Z czego się robi
- 🐖 Świnia
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Włosi
- Należy do
- Inne suszone całe mięśnie wieprzowe, Chronione nazwy wędlin
- Podobne i różne
- Coppa, Coppa Piacentina
Najczęstsze pytania
Czym jest Culatello di Zibello?
Suszone gruszkowate zawiniątko mięśni udźca wieprzowego w pęcherzu wieprzowym, związane sznurkiem i dojrzewające co najmniej 10 miesięcy w wilgotnych piwnicach siedmiu gmin nad Pad. Waży 3,5–6 kg.
Czy culatello to to samo co szynka parmeńska?
Nie. Szynka parmeńska to cały udziec z kością, a culatello to tylko mięsień bez kości, w pęcherzu, z tylnej i wewnętrznej części udźca. Jest mniejsze i bardziej zbite niż nogą.
Czy culatello ma ChNP i co to oznacza?
Culatello di Zibello ma ChNP od 1996 roku, czyli chronioną nazwę pochodzenia, z pieczęcią i datą rozpoczęcia solenia. Zwykłe «culatello» bez Zibello jest dopuszczone dekretem z 2025 roku.
Jak podaje się culatello w Polsce?
Pokrojone bardzo cienko, z wiejskim chlebem i lokami masła, tak jak we Włoszech. Najpierw trzeba zdjąć sznurek, zwilżyć i ściągnąć pęcherz oraz odciąć pożółkły tłuszcz.
Czy to prawda, że Culatello di Zibello musi dojrzewać trzy lata?
Nie. ChNP wymaga co najmniej 10 miesięcy od rozpoczęcia solenia. Dłuższe dojrzewanie jest możliwe, lecz specyfikacja go nie narzuca. Datę rozpoczęcia solenia widać na etykiecie.
Co przeczytać dalej
- 🐖 Świnia — Zwierzę domowe, które karmi prosięta mlekiem, ale nie daje go człowiekowi.
- Peklowanie mięsa — Peklowanie to obróbka mięsa solą, często z azotynem, na sucho, w zalewie lub przez nastrzykiwanie: sól wiąże wodę i razem z suszeniem pozwala mięsu długo się przechowywać.
- Coppa Piacentina — Coppa Piacentina to włoska ChNP z prowincji Piacenza: karkówka solona na sucho z przyprawami, owinięta przeponą i dojrzewająca co najmniej sześć miesięcy od solenia.
Podobne
Lonzo de Corse · Coppa di Parma · Coppa Piacentina · Pancetta Piacentina · 🥓 Lardo di Colonnata · Prosciutto Toscano
ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.
Źródła
- BUR Emilia-Romagna 20.6.2023, disciplinare Culatello di Zibello DOP
- Consorzio di tutela del Culatello di Zibello, il culatello
- Consorzio di tutela del Culatello di Zibello, lavorazione
- Gazzetta Ufficiale n. 195 del 23-8-2025, DM 8 agosto 2025 (prodotti a base di carne)
- Regolamento (CE) 1263/96 (copia del testo EUR-Lex)
