towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

Mangalica (świnia mangalica)

Zwierzę ✔ Sprawdzono: 11.2026 · źródeł: 4 Zaktualizowano:

Inne nazwy: świnia mangalica, mangalica węgierska, mangalitza, mangalitsa, świnia wełnista, węgierska świnia wełnista, kręcona świnia węgierska

Mangalica (mangalica węgierska, mangalitza) to węgierska rasa świni tłuszczowej z kręconą zimową sierścią, w odmianach białej, rudej i jaskółczobrzuchej; specyfikacja Szegedi szalámi wymienia ją wśród dozwolonych ras.

Mangalica (mangalica węgierska, mangalitza) to węgierska rasa świni tłuszczowej z gęstą, kręconą sierścią zimą. Powstała w Kotlinie Karpackiej w XIX wieku i ma trzy odmiany: białą (blond), rudą i jaskółczobrzuchą. Jej mięso należy do surowców dozwolonych w węgierskiej salami zimowej Szegedi szalámi.

Węgierski związek hodowców opisuje rasę jako mało wymagającą i dobrą pod względem ilości sadła, w swoim czasie znaną na całym świecie. Odmiana blond ukształtowała się w latach 30. XIX wieku z udziałem kręconej świni szumadijskiej, jaskółczobrzucha powstała później ze skrzyżowań ze świniami syrmijskimi, ruda ze skrzyżowań ze świniami typu salontai. Szczecina jest zimą gęsta i kręcona, latem cieńsza i gładsza, a na dolnym brzegu ucha widać jasną „plamę Wellmana”.

Rasa była bliska zaniku. Liczba zapisanych loch spadła z 18 000 w 1955 roku do 243 po dziesięciu latach i do 35–40 po kolejnych pięciu. Związek odtworzono w 1994 roku w Debreczynie, w 2003 roku zamknięto księgę trzech odmian, a w 2008 roku liczył 150 członków i 8600 kontrolowanych loch. Przetrwało tylko 27 z 53 linii. Uchwała parlamentu (32/2004) uznała mangalicę za skarb narodowy.

Rozmiar jest średni: trzyletnia locha waży 140–160 kg, knur 150–170 kg.

Gdzie jest używana? Specyfikacja Szegedi szalámi, węgierskiej salami zimowej z ChNP, wymienia mangalicę oraz mieszańce cornwall, berkshire, węgierskiej białej, węgierskiej landrace, duroca, hampshire i pietraina. Świnie muszą mieć ponad rok i ważyć ponad 150 kg. Mangalica jest więc dozwolona, ale nieobowiązkowa: Szegedi szalámi nie obiecuje mięsa z mangalicy.

Czym różni się od innych ras rodzimych: świnia iberyjska ma własne zasady etykiet dla szynki, a Cinta Senese sama jest ChNP dla mięsa świeżego. Dla mangalicy specyfikacja Szegedi takiej zasady nie zawiera.

Jak rozpoznać na etykiecie: o świni mówi tylko wyraźne oznaczenie rasy na opakowaniu, np. „mangalica”. Węgierska salami zimowa z pieczęcią ChNP podaje, gdzie i jak powstała, a nie jaka to rasa. Nie należy też mylić rasy z salami-„hungarikum”: oficjalna lista wymienia salami zimowe Pick i Herz oraz kiełbasy Gyula i Csaba, a nie samą świnię.

Powiązane: Świnia, Węgrzy, Świnia iberyjska, Szegedi szalámi, Szlachetna pleśń.

Fakty

ZwierzęŚwinia tłuszczowa; odmiany biała, ruda i jaskółczobrzucha
KrajWęgry
RegionKotlina Karpacka
StatusRasa rodzima; skarb narodowy według uchwały parlamentu 32/2004
Podstawa prawnaUchwała 32/2004 (IV.19.) OGY
SurowiecRasa dozwolona w Szegedi szalámi, nieobowiązkowa
u luduWęgrzypodobny🐖świniapodobnySzegedi szalámitowardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”

Mangalica (świnia mangalica) → podobny → 🐖 Świnia ← robi się z ← 🥓 Salo → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające

U jakich ludów
Węgrzy
Podobne i różne
🐖 Świnia, Szegedi szalámi

Najczęstsze pytania

Ile odmian mangalicy istnieje?

Trzy: biała (blond), ruda i jaskółczobrzucha. Biała ma szczecinę od szarej po żółtaworudą, ruda czerwonawobrązową, a jaskółczobrzucha jest czarna na grzbiecie i bokach, ze srebrzystoszarym lub czarnym brzuchem.

Dlaczego mangalicę nazywa się świnią wełnistą?

Z powodu gęstej, kręconej szczeciny zimą, która przypomina owczą wełnę. Latem włos jest cieńszy i gładszy. Po węgiersku mówi się mangalica, po niemiecku Wollschwein.

Czy Szegedi szalámi musi być z mangalicy?

Nie. Specyfikacja dopuszcza mangalicę i mieszańce cornwall, berkshire, węgierskiej białej, landrace, duroca, hampshire i pietraina. Świnie muszą mieć ponad rok i ważyć ponad 150 kg.

Kto prowadzi księgę rasy mangalica?

Węgierski Narodowy Związek Hodowców Mangalicy z siedzibą w Debreczynie. Odtworzono go w 1994 roku, a księgę trzech odmian zamknięto w 2003 roku, więc nowych linii się nie dopisuje.

Ile waży dorosła mangalica?

Trzyletnia locha waży 140–160 kg przy wysokości w kłębie 74–77 cm. Trzyletni knur osiąga 150–170 kg i 80–85 cm, czyli średni rozmiar jak na świnię.

Podobne

Cinta Senese (świnia sieneńska pasiasta) · Świnia iberyjska

Źródła

Wszystkie tematy