towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

Trzynaście deserów Prowansji

Tradycja kulinarna ✔ Sprawdzono: 11.2026 · źródeł: 2 Zaktualizowano:

Inne nazwy: 13 deserów, treize desserts

Prowansalski zwyczaj wigilijny: po postnej wieczerzy gros souper na stół trafia trzynaście słodkości, m.in. bakalie, orzechy, nugat i pompe à l'huile.

Trzynaście deserów Prowansji (les treize desserts, w Marsylii zwanych calenos) to słodki stół prowansalskiej Wigilii. Najpierw rodzina je gros souper, czyli wielką wieczerzę: podaje się ją przed północą, a składa się wyłącznie z potraw postnych — małży, ryb, warzyw lub makaronu, zależnie od okolicy. Potem na stół wnosi się trzynaście deserów. W 2018 roku obchody Bożego Narodzenia w Prowansji wpisano do krajowego spisu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Francji.

Karta spisu podaje „tradycyjną” listę przygotowaną przez muzeum sztuki i tradycji ludowych w Château-Gombert w Marsylii: jabłka, gruszki, verdaù (zielony melon przechowywany w zbożu), świeże winogrona, owoce jarzębiny, biały i czarny nugat, orzechy włoskie, migdały, orzechy laskowe, suszone figi, pompe à l'huile i rodzynki. Suszone owoce i orzechy nazywa się mendiants, czyli żebrakami, choć karta zaznacza, że poza Marsylią to słowo jest prawie nieznane. Dziś rodziny dodają suszone śliwki i morele.

Pompe à l'huile, placek na oliwie z oliwek, i nugat to według Fryderyka Mistrala „sakramentalne potrawy”: bez nich nie ma prawdziwego prowansalskiego Bożego Narodzenia. Gdzieniegdzie na stole pojawiają się też pączki, racuchy z jabłkami, pasta z pigwy i w Grignan słodkie tarty ze szpinakiem.

Jak to wygląda na tle ukraińskiej wieczerzy (Holy Supper)? Podobnie jak polska Wigilia, także ta wieczerza bywa postna, a słodycze pojawiają się na końcu.

„Dlaczego to ważne dla ciebie”: by odtworzyć trzynaście deserów w domu, nie trzeba trudnych przepisów: bakalie, orzechy, świeże owoce, nugat i słodki placek na oliwie z oliwek wystarczą.

Fakty

KrajFrancja
RegionProwansja
Sezon24 grudnia
StatusKrajowy spis niematerialnego dziedzictwa Francji («Obchody Bożego Narodzenia w Prowansji»)
Rejestracja2018
Przeznaczeniesłodki stół po postnej wieczerzy wigilijnej
rodzaj🎄Świąteczne potraw…podobny🎄Ukraińska Wigilia…tradycja narodu🧑‍🤝‍🧑Francuzitowardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z tematem „Tradycje kulinarne”

Trzynaście deserów Prowansji → rodzaj → 🎄 Świąteczne potrawy narodów → rodzaj → 🎎 Tradycje kulinarne

Najczęstsze pytania

Czy to prawda, że pompe à l'huile jest ciastem z masłem?

Nie: to placek na oliwie z oliwek.

Gdzie w Polsce kupić pompe à l'huile?

W piekarniach z wypiekami z Prowansji i w sklepach z francuskimi delikatesami.

Czy to podobne do wieczerzy wigilijnej?

Po części tak: także wieczerza wigilijna bywa postna, a słodycze przychodzą na końcu.

Co dziś dodaje się do tego stołu?

Dziś rodziny dodają suszone śliwki i morele.

Kiedy podaje się trzynaście deserów?

W Wigilię, po postnej wieczerzy.

Co przeczytać dalej

Podobne

🎄 Wigilia · 🎄 Ukraińska Wigilia (Swiat-wieczir) · Barszcz ukraiński

Źródła

Wszystkie tematy