🌍 Arktyka i Północ
Zimne krainy na kole podbiegunowym i w jego pobliżu: Islandia ma 25 876 krów mlecznych (2023), a Saamowie dawniej doili renifery.
Arktyka i Północ to zimne krainy na kole podbiegunowym północnym i w jego pobliżu: północ Norwegii, Szwecji i Finlandii, Islandia i Grenlandia. Długa zima i krótkie lato dają mało paszy, więc krów trzyma się niewiele i głównie w oborze, a Saamowie dawniej doili renifery. Mleko reniferów jest bardzo gęste, ale jest go mało.
Granicę Arktyki wyznacza się na różne sposoby: według NSIDC to linia około 66°33′ szerokości geograficznej północnej albo północna granica lasu. Saamowie to rdzenny lud północy Skandynawii; dawniej mieli krowy górskie i kozy, ale doili też renifery. Szwedzki ser reniferowy renost robi, według Slow Food, bardzo niewielu hodowców reniferów.
W fińskim badaniu z 1986 roku mleko reniferów zawierało 9,3–9,7 % tłuszczu i 6,9–7,1 % białka, a średnia wydajność wynosiła 720 ml na dobę. Laktacja przypada na krótkie lato.
W Islandii w 2023 roku było 25 876 krów mlecznych, średnio 6 411 kg mleka od krowy rocznie (ICAR). Na Grenlandii w 2018 roku naliczono 254 sztuki bydła i 18 212 owiec; bydło trzyma się w pomieszczeniu mniej więcej od października do maja. Inuici nie mają tradycji mlecznej: w badaniu z 2023 roku 88,5 % Inuitów z Grenlandii w dorosłym życiu nie tolerowało laktozy.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Ser reniferowy to rzadkość, a renifery dziś praktycznie się nie doi; większość mleka Północy to mleko krowie, także islandzkie. Jeśli zobaczysz na etykiecie „mleko renifera” lub „ser reniferowy”, zapytaj, kto go wyprodukował.
Fakty
| Kraj | Norwegia, Szwecja, Finlandia, Islandia, Grenlandia 456 |
|---|---|
| Region | Arktyka: od koła podbiegunowego, około 66°33′ N 1 |
| Czas trwania | Bydło w pomieszczeniu na Grenlandii: październik–maj 6 |
| Plenność | Mleko renifera: średnio 720 ml na dobę 3 |
Jak łączy się z mlekiem
🌍 Arktyka i Północ ← doi się w ← 🦌 Renifer → daje → 🥛 Mleko
Powiązania
- Ludy
- 🧑🤝🧑 Saamowie
- Zwierzęta mleczne
- 🦌 Renifer
- Należy do
- 🌍 Regiony świata
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że Saamowie doili renifery?
Tak, dawniej: z mleka robiono ser i kwaśne mleko. Dziś reniferów praktycznie się nie doi.
Czy to prawda, że mleko renifera jest tłustsze od krowiego?
Tak: w fińskim badaniu miało 9,3–9,7 % tłuszczu (starsze szacunki — do 20 %), a mleko islandzkich krów w 2023 roku — 4,26 % (ICAR).
Dlaczego na Północy jest mało krów?
Przez długą zimę: na Grenlandii bydło stoi w pomieszczeniu od października do maja i dostaje kiszonkę, siano i pasze treściwe, a sezon pastwiskowy jest krótki.
Czy Inuici mieli tradycję mleczną?
Nie. Hodowla zwierząt na Grenlandii zaczęła się na południu na początku XX wieku od owiec z Islandii i Wysp Owczych, a 88,5 % Inuitów w badaniu z 2023 roku źle tolerowało laktozę.
Ile mleka daje samica renifera?
Od 47 do 1 590 ml na dobę, średnio 720 ml (badanie w Finlandii).
Podobne
🌍 Europa Północna · 🌍 Afryka Zachodnia · 🌍 Himalaje i Tybet · 🌍 Afryka Południowa · 🌍 Ural i Powołże · 🌍 Karpaty
Co obejmuje
- Ludy
- Zwierzęta mleczne
Źródła
- NSIDC. Cryosphere glossary: Arctic Circle
- NSIDC. Cryosphere glossary: Arctic tree line
- Eloranta E., Nieminen M., Soppela P. Reindeer milk. Rangifer, Special Issue 4, 1990
- Slow Food Ark of Taste. Reindeer cheese (Renost)
- ICAR. Статистика молочного тваринництва Ісландії
- Open Agriculture 2020: тваринництво Гренландії (Aarhus University)
- Niclasen J. et al. Scandinavian Journal of Gastroenterology 2023;58(4):349–353
