🦌 Renifer

Renifer (Rangifer tarandus) to jeleniowaty tundry i tajgi, którego na północy Europy od wieków hoduje się jako zwierzę domowe. Dziś hodowla reniferów jest przede wszystkim mięsna: według oficjalnych statystyk w Norwegii 31 marca 2025 roku było 217 152 reniferów, w Szwecji w 2023 roku — 227 190, a w Finlandii pod koniec roku gospodarczego 2024–2025 — 179 509.

Mleko renifera należy do najbardziej skoncentrowanych wśród mlek zwierząt domowych: wody jest w nim tylko około 68 %. Według FAO na 100 g przypada średnio 16,1 g tłuszczu (od 10 do 21,5 g), 10,4 g białka, zaledwie 2,9 g laktozy i 196 kcal, więc gęstością porównuje się je ze śmietanką. Udój jest mały: w norweskim badaniu samica w szczycie dawała około 983 g dziennie, a w ciągu 24–26 tygodni laktacji — mniej więcej 99,5 kg.

Dojenie reniferów to dawna tradycja Saamów. Już w połowie XVI wieku w Szwecji renifery służyły do transportu i były dojone, a w XVIII wieku ser z mleka renifera był cennym towarem na targach norweskiego wybrzeża. Wczesne mleko pito, z letniego robiono ser, z późnego ubijano masło. W latach 20. XX wieku dojenie w Szwecji prawie ustało, a w Norwegii, według encyklopedii Store norske leksikon, dziś praktycznie zanikło: hodowcy pozyskują przede wszystkim mięso i skóry.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Mleka renifera w zwykłej sprzedaży się nie spotyka. FAO pisze o nowym zainteresowaniu nim wśród smakoszy i przypuszcza, że tak bogate w białko mleko mogłoby przydać się sportowcom, ale tego nie sprawdzono. Przy alergii nie zastąpi krowiego: około 80 % jego białka to kazeina, jak w krowim, a reakcję krzyżową z białkiem mleka krowiego sprawdzano tylko w jednym badaniu.