Ciemna herbata i pu-erh
Inne nazwy: pu-erh, herbata czerwona, czerwona herbata, herbata pu-erh, ciemna herbata, hei cha
Ciemna herbata to herbata postfermentowana z Camellia sinensis, którą po zwijaniu układa się w pryzmy do fermentacji przez mikroby; najbardziej znana jest pu-erh z chińskiej prowincji Yunnan.
Ciemna herbata i pu-erh (hei cha, herbata poddana fermentacji wtórnej) to herbaty z liścia Camellia sinensis, które po utrwaleniu i zwinięciu fermentują dzięki drobnoustrojom. Liść układa się w stos i do pracy biorą się mikroorganizmy: to prawdziwa fermentacja, a nie samo utlenianie. Najbardziej znany rodzaj to pu-erh z chińskiej prowincji Junnan; do tego typu należą też cegła Fu, Qingzhuan i Liupao.
Surowcem jest krzew herbaciany; w badaniu z 2025 roku nad pu-erhem shou użyto Camellia sinensis var. assamica z Junnanu.
Kluczowy etap to wo dui, fermentacja stosowa w fazie stałej. Według przeglądu z 2023 roku autorstwa Assada i współpracowników biorą w niej udział Aspergillus niger, Blastobotrys i drożdże, a grzyby pracują najlepiej w 50–65 °C, przy pH 4,5–5,0 i wilgotności około 45 %. Hu i współpracownicy (2025) śledzili pu-erh shou dzień po dniu: stos nagrzewa się z 28 °C do około 50 °C w drugim dniu, od dnia 3 do 26 utrzymuje 51–63 °C, a do dnia 30 stygnie do około 45 °C. Sheng, czyli surowy pu-erh, fermentuje naturalnie i długo dojrzewa; shou, czyli dojrzały pu-erh, jest fermentowany sztucznie przez tygodnie lub miesiące.
Nazwa pochodzi od miasta Pu'er, dawnego ośrodka handlowego. W 2023 roku UNESCO wpisało na listę światowego dziedzictwa krajobraz kulturowy starych lasów herbacianych góry Jingmai w Pu'er. Powiat Anhua w Hunanie to największy producent chińskiej ciemnej herbaty: układanie w stos trwa tam tradycyjnie 15–25 dni w 55–65 °C, a cegła Fu przechodzi etap „złotego kwiatu” z grzybem Eurotium cristatum. Nazwy Pu'er Cha i Anhua Hei Cha są chronione w UE od 1 marca 2021 roku na mocy umowy UE-Chiny.
Dla pu-erhu źródła nie podają własnej wartości kofeiny; ogólna wskazówka EFSA dla dorosłych sięga 400 mg na dobę ze wszystkich źródeł łącznie.
Czarną herbatę często nazywa się fermentowaną, ale w jej produkcji drobnoustroje nie uczestniczą: zachodzi tam utlenianie enzymatyczne. W ciemnej herbacie fermentacja mikrobiologiczna jest głównym etapem, a nie efektem ubocznym. Stos, wilgoć i tygodnie dojrzewania odróżniają ją od oolongu i zielonej herbaty.
W sklepach pu-erh występuje jako placki, gniazda tuocha i tuancha albo luzem. W Hiszpanii często nazywa się go té rojo, choć żadne prawo nie definiuje tej nazwy. Znak ChOG może widnieć na herbatach o nazwach Pu'er Cha i Anhua Hei Cha.
Dlaczego to ważne dla ciebie: sheng lub shou na opakowaniu pokazuje, czy herbata przeszła szybką fermentację, a nazwa z ChOG mówi, skąd pochodzi.
Fakty
| Pochodzenie botaniczne | Camellia sinensis; pu-erh shou używa var. assamica z Junnanu |
|---|---|
| Region | Junnan (pu-erh); Anhua, Hunan; Shaanxi (Fu) |
| Rejestracja | UE: Pu'er Cha, Anhua Hei Cha — ChOG od 01.03.2021 (umowa UE–Chiny) |
| Status | Fermentacja wtórna: mikrobiologiczna fermentacja w stosie (wo dui) |
| Surowiec | Pu-erh shou: stos około 30 dni, 51–63 °C od dnia 3 do dnia 26 |
Jak łączy się z tematem „Herbata i napary ziołowe”
Ciemna herbata i pu-erh → rodzaj → Rodzaje herbaty → rodzaj → 🍵 Herbata
Powiązania
- Tradycje
- Chińczycy
- Należy do
- Rodzaje herbaty
- Podobne i różne
- Czarna herbata
Najczęstsze pytania
Czy pu-erh to czarna herbata, czy zielona?
Ani jedna, ani druga: to ciemna herbata po fermentacji wtórnej. Po zwinięciu liść układa się w stos, a mikroorganizmy go fermentują.
Czy herbata czerwona to pu-erh?
Czasem tak się go nazywa, w Hiszpanii té rojo. Według sposobu produkcji to ciemna herbata po fermentacji wtórnej.
Czym różnią się sheng i shou?
Sheng fermentuje naturalnie i długo dojrzewa, a shou przechodzi szybką fermentację w stosie przez tygodnie lub miesiące.
Dlaczego pu-erh sprzedaje się w plackach?
Prasowane formy są dla pu-erhu tradycyjne, choć sprzedaje się go też luzem. Cegłę Fu z Anhua także się prasuje.
Czy to prawda, że ciemna herbata to po prostu stara czarna?
Nie: w czarnej zachodzi utlenianie enzymatyczne, a w ciemnej głównym etapem jest fermentacja drobnoustrojów.
Podobne
Biała herbata · Żółta herbata · Herbata oolong · Zielona herbata · Czarna herbata
ℹ️ Herbata zawiera kofeinę (teinę). Według EFSA dla zdrowego dorosłego bezpieczne jest do 400 mg dziennie i do 200 mg naraz, w ciąży i podczas karmienia piersią do 200 mg dziennie. Napary ziołowe prawie jej nie mają.
Źródła
- eAmbrosia, Pu'er Cha (PGI)
- eAmbrosia, Anhua Hei Cha (PGI)
- Hu M. et al., Microorganisms 13(8):1857, 2025 — ripe pu-erh pile fermentation
- Assad M. et al., World J Microbiol Biotechnol 39:265, 2023
- Zhang W. et al., Front. Sustain. Food Syst. 9 — Anhua dark tea
- UKTIA, Types of Tea
- UNESCO World Heritage Centre, Old Tea Forests of the Jingmai Mountain in Pu'er
- EFSA, Caffeine
