Czarna herbata

Czarna herbata (herbata czarna, herbata ekspresowa lub liściasta; w Chinach zwana czerwoną, hong cha) powstaje z całkowicie oksydowanego liścia Camellia sinensis. Oksydacja ciemni liść, a napar zabarwia na pomarańczowoczerwony do czerwonobrązowego. Według FAO w 2022 roku na świecie wyprodukowano 3,58 mln ton czarnej herbaty, więcej niż jakiegokolwiek innego rodzaju.

Surowcem są liść i pąk Camellia sinensis; przegląd z 2025 roku pokazuje, że do czarnej herbaty używa się także formy assamskiej, Camellia assamica. Zielona herbata pochodzi z tej samej rośliny; różni się tylko przetwarzanie.

Najpierw liść więdnie, potem jest zwijany lub cięty, a następnie leży 2–4 godziny w powietrzu o temperaturze 24–29 °C i wilgotności 95–98 %. W tym czasie około 75 % katechin zamienia się w teaflawiny i tearubiginy. Mikroby nie mają w tym udziału, dlatego nazywanie tego fermentacją jest błędem; chemię procesu omawia Oksydacja herbaty. Na końcu liść się suszy. W metodzie CTC liść więdnie co najmniej 9 godzin, jest miażdżony między walcami obracającymi się z prędkością 70–100 i 700–1000 obrotów na minutę, oksyduje 60–90 minut i jest suszony do 2,5–3 % wilgotności. Metoda ortodoksyjna zwija liść łagodniej, na specjalnych wałkach.

Darjeeling robi się wyłącznie metodą ortodoksyjną: więdnięcie trwa 14–16 godzin, oksydacja 2–4 godziny, suszenie 20–30 minut. Na jeden kilogram gotowej herbaty idzie około 20 000 pędów. Nazwa ma w UE od 2011 roku ChOG, czyli chronione oznaczenie geograficzne.

Według obliczenia na danych FAO zbiory czarnej herbaty w 2022 roku wyniosły 3 578 805 ton, mniej więcej 53 % wszystkich 6,7 mln ton herbaty. Rośnie wolniej niż zielona, o 2,1 % rocznie, a FAO prognozuje 4,42 mln ton do 2032 roku.

Teaflawiny nadają naparowi pomarańczowoczerwony odcień, tearubiginy czerwonobrązowy. USDA notuje 20 mg kofeiny w 100 g zaparzonej czarnej, co w filiżance 240 ml daje szacunkowo 48 mg; herbata bezkofeinowa ma 1 mg. Dla porównania zielona ma 12 mg, oolong 16 mg, a kawa 40 mg.

Opakowania Darjeelingu mają numer licencji i logo Tea Board of India oraz oznaczenie wielkości liścia: Whole Leaf (FTGOP), Brokens (TGBOP) lub Fannings (GOF). Inne nazwy z tabeli UK Tea & Infusions Association to Assam, Ceylon, Kenia, Earl Grey i Lapsang Souchong.

UKTIA zaleca wodę o temperaturze 90–98 °C i jedną torebkę albo jedną czubatą łyżeczkę na filiżankę. Darjeeling, Assam, Ceylon Dimbula, Kenia i Earl Grey potrzebują 3–4 minut, Ceylon Uva 3, Lapsang Souchong 4–5. Herbata z mlekiem należy do czarnej: nawet ISO 3103 dopuszcza mleko tylko do czarnej herbaty, i tak podają ją Brytyjczycy do Afternoon tea.

Dlaczego to ważne dla ciebie: kiedy wiesz, że filiżanka ma około 48 mg kofeiny, łatwo zmieścić czarną herbatę w 400 mg dziennie, które EFSA uznaje za bezpieczne dla zdrowych dorosłych.