Zielona herbata
Inne nazwy: zielona herbata, herbata zielona, sencha, zielona herbata liściasta
Zielona herbata powstaje z liści Camellia sinensis, które zaraz po zbiorze podgrzewa się parą lub na patelni, by zatrzymać utlenianie; napar jest jasnożółty lub zielonkawy.
Zielona herbata (herbata zielona, sencha, herbata nieoksydowana) to herbata z liścia Camellia sinensis, który podgrzewa się zaraz po zbiorze, żeby zatrzymać oksydację. Liść pozostaje zielony, a napar bladożółty lub zielonkawy. Według FAO to drugi na świecie rodzaj herbaty pod względem wolumenu po czarnej, ze średnią 2,31 mln ton rocznie w latach 2020–2022.
Surowiec jest ten sam co w czarnej herbacie: ISO 20715:2023 zalicza oba rodzaje do Camellia sinensis. Rozporządzenie UE 2022/2340 opisuje zieloną herbatę jako wytwarzaną z liścia tej rośliny bez fermentacji.
Pierwsze minuty po zbiorze decydują o wszystkim. Japończycy utrwalają liść parą o temperaturze blisko 100 °C, Chińczycy mieszają go w kotle rozgrzanym do 300–350 °C. Gorąco wyłącza peroksydazę i oksydazę polifenolową, enzymy odpowiedzialne za oksydację herbaty. Potem liść się zwija, a na koniec suszy do sucha. Fukamushi sencha jest parzona parą dwa do trzech razy dłużej niż zwykła sencha, a tamaryokucha jest prażona. Do tencha, bazy matchy, liść stoi w cieniu 20–30 dni, jest parzony parą i suszony bez zwijania.
Chiny dostarczają 2,06 z 2,31 mln ton światowej zielonej herbaty, prawie dziewięć ton na dziesięć. W ciągu dekady produkcja rosła o 4,9 % rocznie, a FAO przewiduje 4,25 mln ton w 2032 roku. Japońskie style, takie jak sencha, gyokuro, fukamushi sencha i tamaryokucha, szczegółowo opisuje japońskie ministerstwo rolnictwa (MAFF).
W smaku jest świeża, z nutami prażonymi, orzechowymi i morskimi, z odrobiną słodyczy, umami i łagodną cierpkością. W bazie USDA 100 g zaparzonej zielonej herbaty zawiera 12 mg kofeiny; w przeliczeniu na filiżankę 240 ml wychodzi około 29 mg. Gorętsza woda wyciąga więcej goryczy i kofeiny, a gyokuro według MAFF ma mniej związków gorzkich, za to więcej kofeiny.
Czarna obok parzy się ciemniej, na czerwonobrązowo, i przy 20 mg na 100 g daje więcej kofeiny. Oolong, częściowo oksydowany, ma 16 mg. Matcha to ta sama zielona herbata w proszku. Bezpośrednie porównanie obu typów jest na stronie Zielona czy czarna herbata.
Opakowanie podaje styl (Sencha, Gunpowder, Genmaicha, Jasmine, czyli jaśminowa), a każdy z nich jest w tabeli parzenia UKTIA. Suplementy z ekstraktem z zielonej herbaty to osobna kategoria: w UE dzienna porcja musi zawierać mniej niż 800 mg EGCG, a etykieta musi mieć ostrzeżenia. Zwykła parzona herbata nie podlega temu limitowi.
UKTIA zaleca wodę o temperaturze około 80 °C: sencha 2–2,5 minuty, Gunpowder i Genmaicha 3–4, jaśminowa 2–3. MAFF zaleca 2–3 g sencha na 100 ml, 70 °C dla najlepszych gatunków i 90 °C dla średnich, półtorej minuty; drugi napar nieco gorętszy, przez około 45 sekund. Najlepsza jest miękka woda o twardości poniżej 100 mg/l.
Dlaczego to ważne dla ciebie: właściwa temperatura daje łagodniejszą filiżankę, a liczba 12 mg na 100 g pomaga pilnować kofeiny w ciągu dnia.
Fakty
| Pochodzenie botaniczne | Camellia sinensis (L.) O. Kuntze |
|---|---|
| Kraj | Chiny, 2,06 mln t rocznie (FAO, 2020–2022); Japonia |
| Kolor | Napar bladożółty lub zielonkawy |
| Smak | Świeży, orzechowy, morski, słodkawy, z umami i łagodną cierpkością |
| Temperatura | Około 80 °C (UKTIA); sencha 70–90 °C, gyokuro 50–60 °C (MAFF) |
| Czas trwania | Sencha 1,5–2,5 min, Gunpowder 3–4 min, jaśminowa 2–3 min |
Jak łączy się z tematem „Herbata i napary ziołowe”
Zielona herbata → rodzaj → Rodzaje herbaty → rodzaj → 🍵 Herbata
Powiązania
- Co się z niego robi
- Herbata jaśminowa
- Alternatywy
- Yerba mate
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Japończycy, Chińczycy
- Należy do
- Rodzaje herbaty
- Podobne i różne
- Czarna herbata, Żółta herbata, Herbata oolong, Biała herbata
- Część jakiej tradycji?
- Japońska ceremonia herbaty (chanoyu)
Najczęstsze pytania
W jakiej temperaturze parzyć japońską sencha?
Japońskie ministerstwo rolnictwa radzi 70 °C dla najlepszej sencha, 90 °C dla średnich gatunków i 50–60 °C dla gyokuro.
Czy zielona herbata szkodzi wątrobie?
Dla herbaty parzonej tradycyjnie europejski urząd ds. bezpieczeństwa żywności nie widzi problemu przy obecnym spożyciu. Wzrost transaminaz odnotowano przy suplementach po 800 mg dziennie.
Jak zaparzyć zieloną herbatę ekspresową?
Jedna torebka albo czubata łyżeczka liści na filiżankę, woda około 80 °C; gorętsza wyciąga więcej goryczy i kofeiny.
Jak parzyć zieloną herbatę po raz drugi?
Wodą nieco gorętszą i krócej niż minutę; pierwsze parzenie sencha trwa półtorej minuty.
Czy to prawda, że zielona herbata wieczorem odbiera sen?
Zależy od kofeiny. EFSA zaznacza, że 100 mg kofeiny tuż przed snem może wpływać na sen u niektórych dorosłych; filiżanka zielonej herbaty ma około 29 mg.
Porównania
Przewodniki
Co przeczytać dalej
- Herbata jaśminowa — Herbata jaśminowa to chińska herbata, najczęściej zielona, przekładana kilka razy świeżymi kwiatami jaśminu, by liście przejęły ich zapach; kwiaty potem się usuwa.
- Żółta herbata — Żółta herbata to chińska herbata z Camellia sinensis przetwarzana prawie jak zielona, lecz z dodatkowym etapem zakrytego żółknięcia men huang; według UKTIA to mniej niż 1 procent produkcji Chin.
- Japońska ceremonia herbaty (chanoyu) — Japońska tradycja przygotowywania i podawania matchy według ustalonego rytuału; droga herbaty, sadō, ukształtowała się w XV–XVI wieku dzięki Sen no Rikyū.
- Yerba mate — Napar z suszonych, rozdrobnionych liści i gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), niepochodzący z krzewu herbacianego; zawiera kofeinę, głównym producentem jest Argentyna.
- Herbata oolong — Oolong to częściowo utleniona herbata z liści Camellia sinensis, głównie z prowincji Fujian i z Tajwanu; według UKTIA utlenienie wynosi od około 10 do prawie 80 procent.
Podobne
Ciemna herbata i pu-erh · Biała herbata · Żółta herbata · Herbata oolong · Czarna herbata
ℹ️ Herbata zawiera kofeinę (teinę). Według EFSA dla zdrowego dorosłego bezpieczne jest do 400 mg dziennie i do 200 mg naraz, w ciąży i podczas karmienia piersią do 200 mg dziennie. Napary ziołowe prawie jej nie mają.
Co obejmuje
Źródła
- FAO, Intergovernmental Group on Tea, CCP:TE/24/2, 2024
- MAFF Japan, The proper way to brew Nihoncha
- ISO 20715:2023 Tea — Classification of tea types
- Commission Regulation (EU) 2022/2340
- USDA FoodData Central, SR Legacy
- EFSA, Caffeine
- UK Tea & Infusions Association, The Perfect Brew
- Discover Food 5:250 (2025), review of tea flavour and colour
- Commission Regulation (EU) No 432/2012
