Japońska ceremonia herbaty (chanoyu)
Inne nazwy: chanoyu, sadō, droga herbaty
Japońska tradycja przygotowywania i podawania matchy według ustalonego rytuału; droga herbaty, sadō, ukształtowała się w XV–XVI wieku dzięki Sen no Rikyū.
Japońska ceremonia herbaty (chanoyu, zwana też sadō lub chadō, czyli drogą herbaty) to tradycja przygotowywania i podawania matchy, zielonej herbaty w proszku, według ustalonego rytuału. Japońska Agencja Turystyki wyjaśnia, że każdy krok przebiega według formalnego porządku, który wyraża zasady tradycji i daje radość zarówno gościowi, jak i gospodarzowi.
Herbata przybyła do Japonii z Chin. Według nippon.com w okresie Kamakura mnich zen Eisai przywiózł nasiona herbaty i sposób picia herbaty w proszku; matchę cenio początkowo ze względu na zdrowie, a potem stała się rozrywką elity. Droga herbaty, dyscyplina samodoskonalenia przez herbatę, ukształtowała się w XV i XVI wieku. Sen no Rikyū (1522–1591) uważany jest za mistrza, który nadał jej dzisiejszą formę: estetykę wabi, czyli pielęgnowanej prostoty, oraz cztery zasady: harmonię, szacunek, czystość i spokój.
Rikyū parzył herbatę w małym pomieszczeniu na dwa lub trzy maty tatami; wchodziło się do niego przez niskie wejście, nijiriguchi, które zmuszało każdego gościa do głębokiego ukłonu. Przed domkiem herbacianym goście czekali w ogrodzie roji. Jego uczniowie założyli szkoły Omotesenke, Urasenke i Mushakōji-senke; zgadzają się w zasadniczych kwestiach, ale różnią się sposobem przygotowania herbaty i doborem przyborów.
Czego potrzeba? Czarki (chawan), bambusowej trzepaczki (chasen), bambusowej łyżeczki (chashaku), czajnika (kama) i jedwabnej serwetki (fukusa) do oczyszczania przyborów. Goście zakładają stonowane kimono lub garnitur, zdejmują zegarek i perfumy, a przed wejściem wkładają czyste białe skarpetki.
Czym różni się od chińskiego gongfu cha? Tam ulung zaparza się w małym czajniczku i dolewa wody raz po raz; tutaj proszek matcha ubija się prosto w czarce.
Dlaczego to ważne dla ciebie: żeby spróbować w domu, potrzebna jest matcha, czarka i bambusowa trzepaczka oraz powolność, wokół której zbudowany jest cały rytuał.
Fakty
| Kraj | Japonia |
|---|---|
| Sezon | przez cały rok |
| Przeznaczenie | gościnność i samodoskonalenie przez herbatę |
| Surowiec | matcha, zielona herbata w proszku |
Jak łączy się z tematem „Tradycje kulinarne”
Japońska ceremonia herbaty (chanoyu) → podobny → Gong fu cha → rodzaj → 🎎 Tradycje kulinarne
Powiązania
- Należy do
- Tradycje herbaciane
- Podobne i różne
- Gong fu cha
- Co do niej należy
- 🍵 Matcha, Zielona herbata
- Czyja to tradycja?
- 🧑🤝🧑 Japończycy
Najczęstsze pytania
Gdzie w Polsce kupić matchę?
W sklepach z herbatą, sklepach azjatyckich i w zielarniach. Do ceremonii przyda się drobno zmielony proszek.
Czy to prawda, że Sen no Rikyū wymyślił japońską ceremonię herbaty?
Nie do końca: herbata przybyła z Chin, droga herbaty ukształtowała się w XV i XVI wieku, a Rikyū nadał jej dzisiejszą formę.
Czy to podobne do afternoon tea?
Niezbyt: nie podaje się kanapek ani ciastek, tylko jedną czarkę ubitej matchy, którą częstuje się gościa.
Co założyć na ceremonię herbaty?
Stonowane kimono lub garnitur, bez zegarka i perfum, a przed wejściem czyste białe skarpetki.
Czy Urasenke i Omotesenke to to samo?
Nie: to dwie różne szkoły, założone przez uczniów Sen no Rikyū, które różnią się przygotowaniem herbaty i przyborami.
Co przeczytać dalej
- 🧑🤝🧑 Japończycy — Naród Japonii, wyspiarskiego kraju we wschodniej Azji; dawna tradycja mleczna to so i daigo z dworu cesarskiego (VII–X wiek).
- Gong fu cha — Chiński sposób parzenia oolonga w małych naczyniach według stałych kroków; odmiana z Chaozhou jest na krajowej liście dziedzictwa Chin od 2008 roku.
Podobne
Źródła
- Japan Tourism Agency (MLIT): Chanoyu (the Art of Preparing Tea)
- nippon.com: The Japanese Tea Ceremony
- Japan Tourism Agency (MLIT): Chado Research Center
