🍵 Matcha

Matcha (także maccha, w sklepach często jako sproszkowana zielona herbata) to japońska zielona herbata w postaci drobnego proszku. Mieli się ją z tenchy: liści cieniowanych przed zbiorem, potem parowanych i suszonych bez zwijania. Nic się nie odcedza, więc w filiżance ląduje cały zmielony liść, a nie napar.

Roślina jest ta sama co w każdej herbacie, Camellia sinensis. Różnica zaczyna się na plantacji: młode pędy przykrywa się przed bezpośrednim słońcem, a Japończycy nazywają tę metodę ooishita, czyli „pod osłoną”. Japońskie ministerstwo rolnictwa (MAFF) wspomina o około 20 dniach cienia, agencja handlowa JETRO o 20–30; jednego oficjalnego minimum nie ma.

Po cieniowaniu droga jest krótka: zbiór, parowanie, suszenie liści na płasko. Potem usuwa się łodyżki i nerwy, a tenchę mieli się między kamiennymi żarnami. Czym te etapy różnią się od drogi czarnej herbaty, wyjaśnia strona o utlenianiu herbaty.

Najbardziej znane rejony to Uji i okręg Yamashiro w prefekturze Kioto oraz miasto Nishio w prefekturze Aichi. Według rządowego magazynu Highlighting Japan (2018) ponad 96 % pól herbacianych w Nishio uprawia tenchę. Dziś produkcją przewodzi Kagoshima: 2670 t z 6278 t w całym kraju w 2025 roku, według danych prefektury Aichi.

Ile kofeiny jest w filiżance matchy, USDA nie mówi, bo nie ma hasła matcha. Dla parzonej zielonej herbaty podaje 12 mg na 100 g, czyli około 29 mg w filiżance 240 ml (szacunek), a tej liczby nie da się przenieść na proszek. Wartość odniesienia EFSA dla dorosłych to do 200 mg kofeiny jednorazowo i do 400 mg dziennie ze wszystkich źródeł.

Najbliższy krewny to gyokuro, które według MAFF też jest cieniowane ponad 20 dni, ale parzy się je jako liście i odcedza. Sencha pochodzi z tych samych ogrodów w Yamashiro. Obie należą do szerszej rodziny opisanej na stronie Zielona herbata, a ogólna mapa jest w dziale Rodzaje herbaty.

Na półce szukaj słowa matcha i nazwy rejonu, takiej jak Uji, Nishio czy Kagoshima. Raport techniczny ISO/TR 21380:2022 definiuje matchę przez roślinę, uprawę i przetwarzanie, a wyklucza produkty aromatyzowane, mieszane, bezkofeinowe i rozpuszczalne. Matcha latte to latte z tym proszkiem; w gotowych mieszankach sprawdź skład, bo może w nich być cukier.

Dlaczego to ważne dla ciebie: skoro matcha to zmielona tencha z upraw w cieniu, odróżnisz ją od aromatyzowanych mieszanek i nie zastosujesz do niej liczb kofeiny ze zwykłej zielonej herbaty.