Gong fu cha

Gong fu cha (gongfu cha, 工夫茶; mówi się też parzenie gong fu) to chiński sposób parzenia oolongu w małym czajniczku i maleńkich czarkach według stałej kolejności. Jego najbardziej znana odmiana, sztuka herbaty gong fu z Chaozhou w regionie Chaoshan w Guangdongu, jest od 2008 roku na chińskiej krajowej liście dziedzictwa niematerialnego. ¹

Co mówi rejestr. Chiński rejestr wpisuje tradycję pod numerem X-107 wśród zwyczajów ludowych, w drugiej turze 2008 roku, na wniosek miasta Chaozhou. ¹ Za jej ochronę odpowiada Centrum Kultury w Chaozhou, a jako reprezentatywnego nosiciela wskazano Ye Hanzhonga. ¹ Rejestr podkreśla jedną cechę: główną herbatą jest oolong. ¹

Ogień i woda. Pełny rytuał zaczyna się długo przed herbatą: mistrz pokazuje naczynia i myje ręce, rozpala gliniany piecyk, nabiera wody do czajnika z piaszczystej gliny i gotuje ją na węglu z pestek oliwek. ¹ Wrzątek ogrzewa czajniczek i po raz drugi czarki, a liście najpierw wysypuje się na arkusz czystego papieru. ¹

Liście, płukanie, nalewanie. Oolong trafia do czajniczka i płucze się go pierwszą «słodką wodą źródlaną». ¹ Do głównego nalewania czajnik unosi się wysoko, pianę zbiera się pokrywką, a pokrywkę polewa się wrzątkiem, by trzymała ciepło. ¹ Czarki parzy się i obraca w gorącej wodzie, zanim trafi do nich herbata. ¹

Guan Gong i Han Xin. Herbatę nalewa się nisko, po okręgu nad czarkami – ten ruch nazywa się «Guan Gong obchodzi miasto», a ostatnie krople rozdziela się po jednej – «Han Xin liczy wojsko». ¹ Potem zaprasza się do degustacji: najpierw powąchać, pić małymi łykami, trzy razy powąchać dno czarki i zakończyć w zgodzie – razem 22 nazwane kroki. ¹

Od dynastii Song do Azji Południowo-Wschodniej. Według rejestru sztuka herbaty z Chaozhou powstała za dynastii Song, do połowy epoki Qing stała się powszechna i dotarła do Azji Południowo-Wschodniej. ¹ Należy do tradycyjnej kultury Chaozhou i ma wartość dla etnografii, badań nad Chaoshan i historii codzienności. ¹ Ten sam wpis ostrzega, że młodzi mało ją znają, a uproszczone parzenie wypiera pełny rytuał. ¹

UNESCO i Guangdong. W 2022 roku UNESCO wpisało na Listę reprezentatywną «Tradycyjne techniki przetwarzania herbaty i związane z nimi praktyki społeczne w Chinach», opisując herbatę w domu, w pracy, w herbaciarniach i świątyniach, na weselach i dla gości. ² Gong fu cha nie jest tam wymienione, ale departament kultury Guangdongu uznaje sztukę herbaty z Chaozhou za ważną część tego wpisu. ³

Obchody w Chaozhou. Departament kultury Guangdongu i władze Chaozhou zorganizowały 14 grudnia 2022 roku przed dawną siedzibą prefektury, wieżą Zhenhai, wydarzenie świętujące wpis na listę UNESCO z 29 listopada. ³ Pokazy sztuki herbaty dali nosiciele tradycji, a przemawiał m.in. Ye Hanzhong, nosiciel na szczeblu prowincji, oraz kierownik Centrum Kultury w Chaozhou. ³ Władze zapowiedziały dalszą ochronę i promocję tej tradycji. ³

Dlaczego to ważne dla Ciebie. Na początek wystarczy oolong, mały czajniczek, maleńkie czarki i gorąca woda. ¹ Wszystko najpierw ogrzej, raz przepłucz liście, nalewaj po okręgu, by każda czarka miała tę samą moc, i powąchaj, zanim się napijesz. ¹ Dla smaku Chaozhou wybierz Fenghuang Dan Cong, chroniony w UE jako oznaczenie geograficzne. ⁴