towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

Kiełbasa jałowcowa staropolska

Chroniona nazwa wyrobu mięsnego ✔ Sprawdzono: 11.2026 · źródeł: 4 Zaktualizowano:

Inne nazwy: kiełbasa jałowcowa, jałowcowa, jałowcówka

Kiełbasa jałowcowa staropolska to wieprzowa kiełbasa GTS formowana w wianki, z świeżo mielonym jałowcem, wędzona na gorąco i pieczona, a potem wędzona na zimno z gałązkami jałowca i suszona 3–5 dni.

Kiełbasa jałowcowa staropolska (jałowcowa, jałowcówka, kiełbasa jałowcowa) to polska kiełbasa wieprzowa GTS (gwarantowana tradycyjna specjalność), zwinięta w wieniec. Świeżo zmielony jałowiec trafia do mięsa, a gałązki jałowca do dymu. Jest ciemnobrązowa, równomiernie pomarszczona i występuje tylko w dwóch rozmiarach: około 0,5 kg w osłonce naturalnej lub 0,8 kg w białkowej.

Dym jałowcowy ma długi ślad w dokumentach: specyfikacja powołuje się na encyklopedie z 1863 i 1903 roku, a czasopismo branżowe z 1954 roku pisze, że standardowa metoda z jałowcem ustaliła się pod koniec lat czterdziestych.

Partia 100 kg dzieli się na 20 kg najchudszej wieprzowiny, 50 kg klasy średniej, 20 kg klasy tłustszej i 10 kg tłuszczu; wołowina może zastąpić do połowy dwóch ostatnich klas. Świnie to rasy późnodojrzewające, tuczone do 120 kg w trzech fazach żywienia zbożem i roślinami strączkowymi, bez oleju roślinnego i pasz pochodzenia zwierzęcego, z ponad 3 % tłuszczu śródmięśniowego. Przyprawy są skromne: na 100 kg mięsa 0,17 kg pieprzu, 0,12 kg jałowca i 0,20 kg cukru.

Wędzenie odbywa się dwa razy. Po około 48 godzinach peklowania na sucho i rozdrabniania z lodem jałowiec mieli się tuż przed mieszaniem; kiełbasę nadziewa się, zwija w wieńce i zostawia na 2 godziny. Potem następuje około 120 minut gorącego dymu z pieczeniem do 70 °C w środku, doba chłodzenia, tyle samo zimnego dymu z wiórów bukowych i gałązek jałowca, a na koniec 3–5 dni suszenia w 14–18 °C, aż masa spadnie do 75 % ± 3 % początkowej.

Efekt jest delikatny, z wyraźnym iglastym zapachem.

Czym różni się od kiełbas, które znasz: sama nazwa „jałowcowa” na półce nic nie mówi o recepturze, a GTS gwarantuje jałowiec w mięsie i w dymie. Od kabanosów i salami odróżnia ją to, że surowa masa nie fermentuje, tylko się piecze. Myśliwska staropolska z tej samej rodziny to krótkie półksiężyce parami z czosnkiem, suszone 5–7 dni; krakowska sucha jest znacznie grubsza, bardziej gruboziarnista i suszy się dłużej. Jeśli twoim punktem odniesienia jest dym bukowy czy olchowy, tu wiodąca nuta jest iglasta.

Jak rozpoznać na półce: szukaj całego wieńca bez podłużnych zmarszczek, około 0,5 lub 0,8 kg, ze słowem „staropolska” w nazwie i logo GTS. Zarejestrowano ją w 2011 roku jako „Kiełbasa jałowcowa”; obecna nazwa ze „staropolska” obowiązuje od 2017 roku. Leży w sklepach mięsnych i w chłodni z wędlinami.

Dlaczego to ważne dla ciebie: znak GTS gwarantuje jałowiec w mięsie i w dymie, od świń chowanych na zbożu bez pasz pochodzenia zwierzęcego.

Fakty

ZwierzęŚwinia (wołowina do 50 % klas IIA/III)
SurowiecNa 100 kg: 20 kg wieprzowiny kl. I, 50 kg IIA, 20 kg III, 10 kg tłuszczu; pieprz, jałowiec, cukier
OsłonkaNaturalna osłonka wieprzowa > 32 mm (wieniec ~0,5 kg) lub białkowa 36 mm (~0,8 kg)
Peklowanie i dojrzewaniePeklowanie na sucho ~48 h, gorący dym i pieczenie do ≥ 70 °C w środku, zimny dym z gałązek jałowca ~120 min
Minimalny okres dojrzewaniaSuszenie 3–5 dni w 14–18 °C do wydajności 75 % ± 3 %
Wartość odżywczaBiałko ≥ 15 %, woda ≤ 60 %, tłuszcz ≤ 35 %, sól ≤ 3,5 % (specyfikacja)
RejestracjaGTS, rozporządzenie (UE) nr 379/2011; nazwa „staropolska” rozporządzeniem (UE) 2017/1898
potemWędzenie mięsarobi się z🐖świniatradycjaPolacyrodzajKiełbasy wędzone …rodzajChronione nazwy w…podobnyKiełbasa krakowsk…towardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”

Kiełbasa jałowcowa staropolska → rodzaj → Kiełbasy wędzone o długiej trwałości → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające

Najczęstsze pytania

Czym jest kiełbasa jałowcowa staropolska?

Polska kiełbasa wieprzowa GTS w wieńcu, z jałowcem w mięsie, wędzona na gorąco i pieczona, potem na zimno nad gałązkami jałowca i suszona 3–5 dni.

Jak smakuje kiełbasa jałowcowa?

Delikatna peklowana wieprzowina z wyraźnym iglastym zapachem zmielonego jałowca i dymu jałowcowego.

Czy kiełbasa jałowcowa staropolska jest parzona, czy surowa?

Obrobiona termicznie: podczas gorącego wędzenia jest pieczona do 70 °C w środku, zanim nastąpi zimny dym i suszenie.

Czym kiełbasa jałowcowa różni się od myśliwskiej?

Jałowcowa to wieniec 0,5 lub 0,8 kg suszony 3–5 dni; myśliwska to pary po 15 cm z czosnkiem, suszone 5–7 dni.

Czy to prawda, że jałowcowa jest tylko wędzona na zimno i suszona na surowo?

Nie. Najpierw jest wędzona na gorąco i pieczona do 70 °C; zimny dym jałowcowy przychodzi potem.

Co przeczytać dalej

  • Wędzenie mięsa — Obróbka mięsa dymem z tlącego się drewna, na zimno w 15–18 °C przez kilka dni lub na gorąco w 60–80 °C do godziny, dla aromatu, barwy i częściowego utrwalenia.
  • Polacy — Polacy to naród zachodniosłowiański, główna ludność Polski; na tej stronie: kabanosy GTS i suche kiełbasy staropolskie, wędzony oscypek z Tatr, miód spadziowy, miód pitny i Polska Wódka.
  • Kiełbasa krakowska sucha staropolska — Kiełbasa krakowska sucha staropolska to gruboziarnista kiełbasa wieprzowa GTS z co najmniej 70 % chudej wieprzowiny klasy I, wędzona olchą, bukiem lub drewnem owocowym, parzona, pieczona i suszona.

Podobne

🌭 Kiełbasa myśliwska staropolska · 🌭 Kabanosy · Kiełbasa krakowska sucha staropolska · 🌭 Alheira de Mirandela · Kranjska klobasa · Jambon d'Ardenne

ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.

Źródła

Wszystkie tematy