towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

Kiełbasa krakowska sucha staropolska

Chroniona nazwa wyrobu mięsnego ✔ Sprawdzono: 11.2026 · źródeł: 3 Zaktualizowano:

Inne nazwy: krakowska sucha, krakowska sucha staropolska, kiełbasa krakowska, krakowska

Kiełbasa krakowska sucha staropolska to gruboziarnista kiełbasa wieprzowa GTS z co najmniej 70 % chudej wieprzowiny klasy I, wędzona olchą, bukiem lub drewnem owocowym, parzona, pieczona i suszona.

Kiełbasa krakowska sucha staropolska (krakowska sucha, krakowska sucha staropolska, sucha krakowska) to gruboziarnista polska kiełbasa wieprzowa zarejestrowana jako Gwarantowana Tradycyjna Specjalność (GTS). Laska o długości około 300 mm i grubości 50–70 mm jest ciemnobrązowa, błyszcząca i sucha w dotyku, a na przekroju widać duże różowe kawałki chudej wieprzowiny.

Jeśli podniesiesz cienki plasterek pod światło, lekko świeci. Sama specyfikacja porównuje ten efekt do witrażu.

Na 100 kg surowca przypada 70 kg chudej wieprzowiny klasy I z tłuszczem do 15 %, po 10 kg dwóch tłustszych klas i do 10 kg obrzynków tłuszczu; 10 kg klasy I można zastąpić wołowiną. Mięso nigdy nie jest mrożone, a świnię ubija się 48 do 144 godzin przed przetworzeniem. Przyprawy to pieprz czarny i biały, gałka muszkatołowa, świeży czosnek, cukier i sól peklująca.

Mięso kroi się na kawałki do 5 cm i pekluje na sucho 24–72 godziny. Po rozdrobnieniu i nadziewaniu kiełbasy odpoczywają 2–3 godziny w temperaturze do 30 °C, potem są wędzone dymem olchy, buka lub drzew owocowych, parzone i pieczone do 72 °C w środku. Aromaty dymu są zakazane. Na końcu kiełbasę suszy się, aż waży najwyżej 70 % masy początkowej.

Obszaru nie ma: „staropolska” oznacza metodę, więc można ją robić w całej Polsce, niekoniecznie w Krakowie. Krakowską tradycję grubych kiełbas opisał Andrzej Różycki w książce z 1926 roku, a receptury pojawiają się w polskich normach od 1959 roku. GTS zarejestrowano w 2018 roku.

Smakuje peklowaną, wędzoną i pieczoną wieprzowiną z wyraźnym pieprzem i miękkim śladem czosnku i gałki muszkatołowej.

Czym różni się od kiełbas, które znasz: zwykła „krakowska” z lodówki sklepowej nosi tę samą nazwę, ale bez zapisanej receptury, a ta ma ją w specyfikacji: 70 kg chudej wieprzowiny klasy I na 100 kg surowca, dym z drewna zamiast aromatu i suszenie do 70 % masy. To nie kiełbasa do grillowania ani szynka wędzona, tylko twarda kiełbasa do krojenia w cienkie plastry, bliższa w użyciu kabanosom i salami niż parówkom. W odróżnieniu od salami masa nie fermentuje: najpierw obrabia ją ciepło, dopiero potem wysycha. Jałowcowa i myśliwska z tej samej staropolskiej rodziny są drobniej mielone i pachną jałowcem.

Jak rozpoznać na półce: na opakowaniu szukaj słowa „staropolska” i logo GTS. Biały nalot na osłonce może być naturalną warstwą białkową; cienka warstwa oleju zapobiega jej powstawaniu. Leży w sklepach mięsnych, w chłodni z wędlinami i w delikatesach.

Dlaczego to ważne dla ciebie: logo GTS nie obiecuje Krakowa, ale obiecuje recepturę: 70 % chudej wieprzowiny, prawdziwy dym drzewny i suszenie zamiast aromatów. Zwykła „krakowska” z półki takiej gwarancji nie daje.

Fakty

ZwierzęŚwinia (do 10 kg wołowiny na 100 kg)
SurowiecNa 100 kg: 70 kg chudej wieprzowiny kl. I, 10 kg IIA, 10 kg III, do 10 kg tłuszczu; pieprz, gałka muszkatołowa, świeży czosnek, cukier
OsłonkaOsłonka naturalna lub białkowa 50–70 mm; laska około 300 mm
Peklowanie i dojrzewaniePeklowanie na sucho 24–72 h, dym olchy, buka lub drzew owocowych, parzenie i pieczenie do ≥ 72 °C w środku, suszenie do ≤ 70 % wydajności
KrajPolska (bez wyznaczonego obszaru)
RejestracjaGTS, rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1201 z 22.8.2018
potemWędzenie mięsarobi się z🐖świniatradycjaPolacyrodzajKiełbasy wędzone …rodzajChronione nazwy w…podobny🌭KabanosypodobnyKiełbasa jałowcow…towardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”

Kiełbasa krakowska sucha staropolska → rodzaj → Kiełbasy wędzone o długiej trwałości → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające

Najczęstsze pytania

Czym jest kiełbasa krakowska sucha staropolska?

Polska sucha kiełbasa wieprzowa GTS, gruboziarnista, z 70 % chudej wieprzowiny klasy I, wędzona, parzona, pieczona do 72 °C w środku i suszona.

Czym krakowska sucha staropolska różni się od zwykłej krakowskiej ze sklepu?

To jedna konkretna kiełbasa: sucha, twarda i gruboziarnista, z zapisaną recepturą i bez aromatów dymu, w przeciwieństwie do wielu zwykłych krakowskich.

Czy krakowska sucha jest parzona, czy surowa?

Parzona: jest wędzona, parzona i pieczona przed suszeniem, więc jest gotowa do krojenia.

Co to za biały nalot na suchej krakowskiej?

Może to być naturalna warstwa białkowa; producenci mogą pocierać cienką warstwą oleju rzepakowego lub słonecznikowego, by do niej nie dopuścić.

Czy to prawda, że krakowska musi pochodzić z Krakowa?

Nie. To GTS: „staropolska” oznacza metodę, nie miejsce, więc można ją robić w całej Polsce.

Co przeczytać dalej

  • Wędzenie mięsa — Obróbka mięsa dymem z tlącego się drewna, na zimno w 15–18 °C przez kilka dni lub na gorąco w 60–80 °C do godziny, dla aromatu, barwy i częściowego utrwalenia.
  • Polacy — Polacy to naród zachodniosłowiański, główna ludność Polski; na tej stronie: kabanosy GTS i suche kiełbasy staropolskie, wędzony oscypek z Tatr, miód spadziowy, miód pitny i Polska Wódka.
  • Kiełbasa jałowcowa staropolska — Kiełbasa jałowcowa staropolska to wieprzowa kiełbasa GTS formowana w wianki, z świeżo mielonym jałowcem, wędzona na gorąco i pieczona, a potem wędzona na zimno z gałązkami jałowca i suszona 3–5 dni.

Podobne

🌭 Kiełbasa myśliwska staropolska · Kiełbasa jałowcowa staropolska · 🌭 Kabanosy · 🌭 Alheira de Mirandela · Kranjska klobasa · Jambon d'Ardenne

ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.

Źródła

Wszystkie tematy