Polacy

Polacy to naród zachodniosłowiański, główna ludność Polski w Europie Środkowej. Na tej stronie ich tradycje to wędzone kabanosy i suche kiełbasy „staropolskie”, owczy oscypek z Tatr, podkarpacki miód spadziowy, miód pitny, Polska Wódka i wódka z trawą żubrową. Wszystkie mają chronione nazwy UE z oficjalnymi zasadami.

Kabanosy to długie, cienkie laski suchej kiełbasy złożone na pół; na zgięciu widać ślad, gdzie wisiały. UE zarejestrowała je jako gwarantowaną tradycyjną specjalność (GTS) rozporządzeniem nr 1044/2011 z 19 października 2011 roku, a nazwę „Kabanosy staropolskie” rozporządzeniem 2017/2272. Według specyfikacji wieprzowinę pekluje się na sucho około 48 godzin, przyprawia pieprzem, gałką muszkatołową i kminkiem, nadziewa w cienkie jelita baranie 20–22 mm, wędzi na gorąco około 150 minut, piecze do 70 °C wewnątrz, a potem suszy 3–5 dni. Gotowa laska jest ciemnoczerwona z wiśniowym odcieniem, a przełamana wyraźnie trzaska. W XIX-wiecznej Polsce i na Litwie „kaban” oznaczał młodego wieprzka tuczonego głównie ziemniakami; kabanosy jadano w całym kraju już w latach 20. i 30. XX wieku.

Obok są inne suche kiełbasy staropolskie, także GTS. Kiełbasa krakowska sucha jest gruba, 50–70 mm, wędzona na olsze, buku lub drewnie owocowym, bez aromatów dymu, a jej cienkie plastry są niemal przezroczyste. Myśliwska była kiedyś suchym prowiantem myśliwych: to pary półksiężyców długości około 15 cm z jałowcem. Surowe nie są: w wędzarni piecze się je do 70–72 °C wewnątrz i dopiero potem suszy.

Oscypek to polski wędzony ser ChNP z Tatr i Podhala w kształcie wrzeciona, ważący 0,6–0,8 kg. Co najmniej 60 % mleka to mleko owcze; robi się go tylko od maja do września i wędzi zimnym dymem 3–7 dni. Nazwę zarejestrowano 13 lutego 2008 roku.

Podkarpacki miód spadziowy to miód ChNP głównie ze spadzi jodły pospolitej, od ciemnobrązowego po niemal czarny; już w 1464 roku mieszkańcy Dębowca płacili daninę w miodzie. W miodzie pitnym Polacy zapisali proporcję: czwórniak, trójniak, dwójniak i półtorak nazwano od stosunku miodu do wody, a od 2008 roku wszystkie cztery są gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami UE. Trójniak ma 12–15 % obj. i leżakuje co najmniej rok.

Polska Wódka to nazwa chroniona w UE od 2003 roku: tylko wódka ze spirytusu z żyta, pszenicy, jęczmienia, owsa, pszenżyta lub ziemniaków uprawianych i przetwarzanych w Polsce. Wódkę z trawą żubrową robi się wyłącznie na Nizinie Północnopodlaskiej: spirytus aromatyzuje się maceratem trawy Hierochloe, a kumaryny musi być co najmniej 7 mg/l. Jest też makaron: Makarony Polskie z Rzeszowa, spółka akcyjna od 2004 roku, produkuje makarony tłoczone i walcowane marek Makarony Polskie, Sorenti i Abak.

Najważniejsza wieczerza polskiego roku to Wigilia 24 grudnia. Stół nakrywa się białym obrusem nad sianem, zostawia się puste miejsce dla niespodziewanego gościa, a wśród potraw, według Ministerstwa Kultury, są kutia, kisiel, barszcz, karp i śledź oraz grzyby. Od 15 stycznia 2025 roku Wigilia znajduje się na krajowym wykazie niematerialnego dziedzictwa, a w marcu 2025 roku Polska, Litwa i Ukraina wspólnie zgłosiły ją do UNESCO.

Dlaczego to ważne dla Ciebie: na kabanosach szukaj „Kabanosy staropolskie”, znaku GTS i informacji o wytworzeniu zgodnie z polską tradycją, bo samo słowo „Kabanosy” może stosować każdy. Na wódce napis „Polska Wódka” gwarantuje polski surowiec i produkcję, a prawdziwy oscypek sprzedaje się tylko w całości.