⚙️ Dekanter wirówkowy
Inne nazwy: Dekanter, Dekanter do oliwy, Pozioma wirówka do oliwy
Pozioma wirówka oddzielająca oliwę od wody i stałych części pasty.
Dekanter wirówkowy to pozioma wirówka z bębnem i ślimakiem, która w tłoczni oliwy oddziela oliwę od wody i stałych resztek pasty oliwkowej. Bęben obraca się szybko — na liniach przemysłowych około 3000 obrotów na minutę — więc cięższe cząstki są odrzucane na ścianki, a ślimak bez przerwy wynosi je na zewnątrz. Oliwa jako najlżejsza faza wypływa osobnym strumieniem.
Przez stulecia oliwę wyciskano prasami, a wirówki pojawiły się na początku lat 70. XX wieku. Według Międzynarodowej Rady Oliwnej na świecie działa około 12 tysięcy tłoczni, a ponad 80 % z nich pracuje na wirówkach. Dekanter trójfazowy potrzebuje ciepłej wody — 40–60 litrów na 100 kilogramów oliwek — i daje trzy strumienie: oliwę, wytłoki i ścieki. Dwufazowy pracuje prawie bez dodanej wody, zwykle do 10 %, i daje oliwę oraz wilgotne wytłoki razem z sokiem owoców, o wilgotności 50–70 %.
Od typu dekantera zależy sama oliwa. Oliwa z dekanterów dwufazowych zawiera zwykle więcej związków fenolowych, bo woda nie wypłukuje ich z pasty. Badanie 38 dekanterów w 26 tłoczniach Katalonii wykazało, że wydobywają one 78–91 % oliwy, a najlepiej pracują przy obciążeniu 60–80 % i dodatku około 8 % wody do pasty.
Po dekanterze oliwę często przepuszcza się jeszcze przez wirówkę pionową — do 7500 obrotów na minutę — która usuwa resztki wody i drobnych cząstek, a potem oliwę się filtruje. Jeśli pastę przetwarzano w temperaturze poniżej 27 °C, na etykiecie oliwy extra virgin lub z pierwszego tłoczenia można napisać „ekstrakcja na zimno”.
Co sprawdzić na etykiecie. „Ekstrakcja na zimno” na butelce oznacza właśnie wirówkę lub perkolację poniżej 27 °C, a nie dawną prasę. Wirówka sama w sobie nie obniża klasy: o tym, czy oliwa jest extra virgin, decydują badania laboratoryjne i degustacja, a nie sposób oddzielenia oliwy.
Jak łączy się z tematem „Oliwki”
⚙️ Dekanter wirówkowy → daje → 🏷️ Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia → robi się z → 🫒 Oliwki
Powiązania
- Co daje
- 🏷️ Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia
- Poprzedni krok
- 🌀 Malaksacja
- Do czego służy
- 🔄 Filtrowanie oliwy, ❄️ Tłoczenie na zimno, 🏷️ Oliwa z wytłoczyn oliwek
- Gdzie się dzieje
- 🏭 Tłocznia oliwy
- Kto pracuje
- 👷 Mistrz tłoczni
- Należy do
- 🏭 Zbiór oliwek i tłocznia
- W innych tematach
- ⚙️ Wirówka do mleka, 🍷 Wirówka, 🔄 Odwirowanie, 🔄 Homogenizacja
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że wirówka obniża klasę oliwy?
Nie. Klasę oliwy ustalają analizy i degustacja, a ponad 80 % tłoczni na świecie używa wirówek.
Czym różni się dekanter dwufazowy od trójfazowego?
Trójfazowy potrzebuje 40–60 l ciepłej wody na 100 kg oliwek i daje oliwę, wytłoczyny oraz ścieki; dwufazowy pracuje prawie bez wody i daje oliwę oraz wilgotne wytłoczyny.
Po co po dekanterze jest jeszcze wirówka pionowa?
Usuwa resztki wody i drobne cząstki; potem oliwę dodatkowo się filtruje.
Co znaczy „ekstrakcja na zimno”?
Że pastę przetwarzano poniżej 27 °C; takie oznaczenie wolno umieścić tylko na oliwie extra virgin i virgin (przepisy UE).
Ile oliwy odzyskuje dekanter?
W badaniu 38 dekanterów w Katalonii od 78 do 91 % oliwy zawartej w paście.
Co przeczytać dalej
- 🌀 Malaksacja — Powolne mieszanie pasty oliwkowej przed dekanterem wirówkowym, by drobne kropelki oliwy się połączyły; zwykle 30–40 minut w 18–27 °C.
- 🏷️ Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia — Najwyższa kategoria oliwy z oliwek: tylko metody mechaniczne, bez wad smaku, wolna kwasowość do 0,8 g na 100 g; potwierdza ją degustacja.
- 👷 Mistrz tłoczni — Specjalista tłoczni prowadzący rozdrabnianie oliwek, malaksację w 18–27 °C i oddzielanie oliwy.
- ⚙️ Wirówka do mleka — Wirówka oddzielająca śmietankę od mleka odtłuszczonego, w którym zostaje 0,04–0,07 % tłuszczu; przed wirowaniem mleko podgrzewa się do 55–65 °C.
- 🔄 Filtrowanie oliwy — Przepuszczanie świeżej oliwy przez filtr, by usunąć zmętnienie i krople wody.
Podobne
Źródła
- International Olive Council: International Olive Oil Production Costs Study (2015)
- EUR-Lex: Commission Delegated Regulation (EU) 2022/2104 on olive oil marketing standards
- Boudebouz A. et al. Exploring the relevance of the type of horizontal separator for olive oil extraction. Frontiers in Plant Science 2024, 15, 1395701
- Campestre C. et al. The Compounds Responsible for the Sensory Profile in Monovarietal Virgin Olive Oils. Molecules 2017, 22, 1833
- Ben-Hassine K. et al. Effect of processing technology on chemical, sensory, and consumers' hedonic rating of seven olive oil varieties. Food Science & Nutrition 2022, 10, 863–878
- Peralta R. et al. Olive Oil (Royal Cultivar) from Mill Obtained by Short Time Malaxation and Early Ripening Stage. Foods 2024, 13, 2588
