Gyulai kolbász
Inne nazwy: kiełbasa z Gyuli, kiełbasa gyulajska
Gyulai kolbász to węgierska kiełbasa surowa ChOG z wieprzowiny i słoniny z papryką, czosnkiem, pieprzem i kminkiem, nadziewana parami w jelito cienkie, wędzona bukiem i suszona w Gyuli i Békéscsabie.
Gyulai kolbász (kiełbasa z Gyuli, kiełbasa gyulajska, Gyulai pároskolbász) to węgierska kiełbasa sucha o chronionej nazwie ChOG. Grubo mielona wieprzowina i twarda słonina są przyprawiane słodką i ostrą papryką, czosnkiem, pieprzem i kminkiem, napełniane parami w jelito cienkie wieprzowe, wędzone głównie bukiem i suszone. Można ją wytwarzać tylko w granicach miast Gyula i Békéscsaba.
Od lat 80. XIX wieku karawany kupców z Bałkanów jadące na wiedeńskie jarmarki zatrzymywały się w Gyuli, przypomina specyfikacja, a miejscowa kiełbasa podróżowała z nimi dalej. András Stéberl, uczeń w 1912 roku, później przeniósł ją do produkcji przemysłowej.
Świnie to mieszańce węgierskiej białej wielkiej, długowłosej mangalicy i węgierskich typów nizinnych albo linie hampshire, duroc i pietrain, tuczone do co najmniej 135 kg. Udziec, łopatkę, boczek, schab i karkówkę oddziela się od kości ręcznie, a słonina musi być twarda i bez gruczołów. Białka bez tkanki łącznej jest co najmniej 15 %.
Mięso i słoninę mieli się na 4–6 mm, miesza z przyprawami i solą peklującą i napełnia parami. Dym z wolno palących się polan twardego drewna, głównie buka, trwa 2–3 dni w 20 °C. Suszenie w 16–18 °C trwa około 14–16 dni, aż aktywność wody spadnie do 0,91; wilgotność obniża się powoli, by nie powstała skorupa. Dojrzewanie trwa nawet w opakowaniu, gdzie przekrój staje się równiejszy i bardziej kruchy.
Oba miasta leżą w południowo-wschodniej części Wielkiej Niziny, na wysokości 87 i 88 m n.p.m.
Osłonka jest czerwonobrązowa i lekko nierówna, z prześwitującą słoniną. Po przekrojeniu widać równe, 4–6-milimetrowe kropki mięsa i tłuszczu; pachnie dymem i przyprawami, łatwo się kroi. Soli jest nie więcej niż 5,0 %, według specyfikacji.
Kto zna kabanosy albo kiełbasę myśliwską w parach, rozpozna format: para ma 18–26 cm długości i 26–40 mm grubości. Kranjska klobasa (kiełbasa kraińska) ze Słowenii też występuje w parach, ale jest wędzona na gorąco i pasteryzowana, bez papryki. Slavonski kulen ma wspólną z nią paprykę, ale dojrzewa co najmniej 150 dni w znacznie większej ślepej kiszce wieprzowej. Wśród wędlin surowo dojrzewających i salami jej suszenie jest krótkie: około dwóch tygodni.
W sklepie sprzedaje się ją w parach z lodówki lub z lady, z etykietą wokół jednej kiełbaski, pakowaną próżniowo lub w atmosferze modyfikowanej, z datą pakowania lub minimalnej trwałości. Szukaj nazwy „Gyulai kolbász” lub „Gyulai pároskolbász” i symbolu UE ChOG (chronione oznaczenie geograficzne). Dłuższa wersja pojedyncza do krojenia jest sprzedawana w plastrach bez osłonki.
Dlaczego to ważne dla ciebie: „Gyulai” na etykiecie obiecuje miejsce i metodę: dwa miasta, wieprzowinę oddzieloną od kości ręcznie, dym bukowy i około dwóch tygodni suszenia. Na desce wędlin i przetworów mięsnych wnosi dymną paprykową nutę obok szynek dojrzewających.
Fakty
| Zwierzę | Mieszańce węgierskiej białej wielkiej, mangalicy, typów nizinnych, hampshire, duroc, pietrain; od 135 kg |
|---|---|
| Surowiec | Wieprzowina oddzielona od kości ręcznie i twarda słonina, mielone na 4–6 mm; papryka, czosnek, pieprz, kminek |
| Osłonka | Jelito cienkie wieprzowe, w parach: długość 18–26 cm, grubość 26–40 mm |
| Peklowanie i dojrzewanie | Dym bukowy 2–3 dni w 20 °C; suszenie 14–16 dni w 16–18 °C do aw 0,91 |
| Region | Miasta Gyula i Békéscsaba, komitat Békés, Węgry |
| Rejestracja | ChOG, rozporządzenie (UE) nr 530/2010 z 18.6.2010 |
Jak łączy się z tematem „Wędliny dojrzewające i wędzone”
Gyulai kolbász → rodzaj → Kiełbasy suche → rodzaj → 🥓 Wędliny surowe dojrzewające
Powiązania
- Następny krok
- Wędzenie mięsa, 🍷 Fermentacja
- Z czego się robi
- 🐖 Świnia
- Tradycje
- Węgrzy
- Należy do
- Kiełbasy suche, Chronione nazwy wędlin
- Podobne i różne
- Slavonski kulen, 🌭 Chorizo, Szegedi szalámi
Najczęstsze pytania
Czy to to samo co węgierska kiełbasa z papryką?
To konkretna, chroniona kiełbasa sucha: grubo mielona wieprzowina i twarda słonina z papryką słodką i ostrą, czosnkiem, pieprzem i kminkiem, wędzona na buku i suszona około dwóch tygodni.
Co oznacza ChOG na etykiecie?
Chronione Oznaczenie Geograficzne: produkcja wyłącznie w miastach Gyula i Békéscsaba. Na opakowaniu widnieje „Gyulai kolbász” lub „Gyulai pároskolbász” i znak UE.
Czy kiełbasa ma twardą skórkę?
Nie. Wilgotność obniża się powoli, żeby skórka nie powstała, a w opakowaniu dojrzewanie trwa dalej: przekrój staje się bardziej równy i kruchy.
Jak się ją wędzi?
Dym z wolno palących się twardych kłód, głównie buku, daje 2–3 dni wędzenia w 20 °C. Potem następuje suszenie w 16–18 °C.
Ile soli zawiera?
Nie więcej niż 5,0 %, według specyfikacji, a białko bez tkanki łącznej to co najmniej 15 %. Para ma 18–26 cm długości i 26–40 mm grubości.
Co przeczytać dalej
- Węgrzy — Węgrzy (Madziarzy) to główna ludność Węgier; na tej stronie: Gyulai kolbász, Szegedi szalámi, tokaj, Bikavér, pálinka śliwkowa z Békés, Unicum i miód akacjowy.
- Wędzenie mięsa — Obróbka mięsa dymem z tlącego się drewna, na zimno w 15–18 °C przez kilka dni lub na gorąco w 60–80 °C do godziny, dla aromatu, barwy i częściowego utrwalenia.
- 🍷 Fermentacja — Działanie drożdży lub bakterii, które zamieniają cukier w alkohol lub kwas.
- 🌭 Chorizo — Hiszpańska kiełbasa dojrzewająca z wieprzowiny i tłuszczu, solona, przyprawiona papryką pimentón i suszona; według hiszpańskich przepisów to papryka ją definiuje i barwi na czerwono.
- Szegedi szalámi — Szegedi szalámi, czyli Szegedi téliszalámi, to węgierskie salami ChNP z wieprzowiny i słoniny, wędzone bukiem w najwyżej 12 °C i dojrzewające 2–3 miesiące pod naturalną białą pleśnią w Segedynie.
Podobne
Sobrasada de Mallorca · Slavonski kulen · Kranjska klobasa · Salchichón de Vic · Szegedi szalámi · Chorizo de Cantimpalos
ℹ️ Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (WHO) zalicza przetworzone mięso do czynników rakotwórczych grupy 1: według WHO każde 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o około 18%.
Źródła
- Summary Gyulai kolbász / Gyulai pároskolbász, OJ C 248, 16.10.2009
- Commission Regulation (EU) No 530/2010
