🌌 Droga Mleczna

Droga Mleczna (nasza Galaktyka, po angielsku Milky Way) to nasza galaktyka i zarazem jasny pas na nocnym niebie. Nazwa mówi o mleku: w ciemnym miejscu pas wygląda jak rozlane mleko. Greckie słowo galaxias, od którego pochodzi „galaktyka”, znaczy „mleczny”.

Grecki mit tłumaczy to tak: mleko bogini Hery rozlało się po niebie, gdy karmiła małego Heraklesa. Artyści lubili tę historię. W Galerii Narodowej w Londynie wisi „Narodziny Drogi Mlecznej” Tintoretta (Tintoretto), namalowane około 1575 roku. Jowisz przykłada na nim małego Herkulesa do piersi śpiącej Junony. Mleko, które tryska w górę, staje się Drogą Mleczną, a to, które spada w dół, białymi liliami. Lilii na płótnie już nie widać: około jednej trzeciej obrazu odcięto na dole przed 1727 rokiem. Co tam było, wiemy z kopii z XVII wieku.

W rzeczywistości jest inaczej. To galaktyka spiralna z poprzeczką i dwoma głównymi ramionami. Słońce leży w małym ramieniu Oriona, mniej więcej 25–26 tysięcy lat świetlnych od centrum. Jedno okrążenie centrum zajmuje mu około 250 milionów lat. Dysk ma około 100 tysięcy lat świetlnych średnicy. Astronomowie szacują od 100 do 400 miliardów gwiazd; liczenie od środka jest trudne, dlatego szacunki się różnią.

Pas widać gołym okiem pod ciemnym niebem. Z półkuli północnej patrzymy na zewnętrzne ramię, a z południowej jądro galaktyki stoi znacznie wyżej.

Temat matki i karmienia ciągnie się na stronach matka i karmienie piersią. O mleku w kulturze i języku przeczytasz w haśle „Mleko w kulturze i języku” oraz na stronie mleko.