Mąka gryczana
Inne nazwy: mąka z gryki
Mąka z gryki, która nie jest zbożem i nie zawiera glutenu: robi się z niej pizzoccheri i japońską sobę.
Mąka gryczana (mąka z gryki) to mąka zmielona z nasion gryki zwyczajnej (Fagopyrum esculentum); robi się z niej włoskie pizzoccheri i japoński makaron soba. Gryka nie jest zbożem, lecz rośliną z rodziny rdestowatych, dlatego nazywa się ją pseudozbożem. Dojrzewa w krótkie, chłodne lato i rośnie na ubogich glebach; uprawia się ją w Europie Wschodniej, m.in. w Polsce i Ukrainie, a także w Chinach i Japonii. Na mąkę nasiona łuskuje się i miele; mąka jest szarobrązowa, o ziemistym, orzechowym smaku.
Gryka nie zawiera glutenu, więc ciasto z samej mąki gryczanej jest kruche i słabo trzyma kształt. W 100 g dostarcza około 12 g białka i około 10 g błonnika (USDA FoodData Central); białko gryki jest bogatsze w lizynę niż białko pszenicy, a ziarno zawiera też flawonoid rutynę.
W makaronie mąkę gryczaną zwykle łączy się z pszenną. Tak powstają pizzoccheri, krótkie płaskie wstążki z doliny Valtellina w Lombardii, chronione w UE jako oznaczenie geograficzne Pizzoccheri della Valtellina (ChOG). Gotuje się je z ziemniakami i kapustą i podaje z roztopionym masłem i serem. Japońską sobę często robi się w proporcji 8 części mąki gryczanej na 2 części pszennej, ale bywa też soba z czystej gryki. Te i podobne rodzaje opisuje dział Makaron z innej mąki i bezglutenowy.
Poza makaronem z mąki gryczanej smaży się naleśniki i placki, we Francji bretońskie galettes, dodaje się ją też do chleba i wypieków.
Czysta mąka gryczana nie zawiera glutenu, ale w młynie łatwo zanieczyścić ją pszenicą. W UE napis „bezglutenowy” wolno umieścić tylko poniżej 20 mg/kg (rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 828/2014), a pizzoccheri i większość soby zawierają pszenicę. Gryka nie należy do 14 obowiązkowych alergenów UE, ale w Japonii trzeba ją oznaczać jako alergen.
Fakty
| Surowiec | Łuskane nasiona gryki zwyczajnej (Fagopyrum esculentum) |
|---|---|
| Kraj | Polska, Ukraina, Chiny, Japonia; w makaronie Włochy (Valtellina) |
| Przeznaczenie | Pizzoccheri, soba, naleśniki, galettes, chleb |
Makaron azjatycki (noodle)
W temacie makaronu azjatyckiego mąka gryczana jest podstawą japońskiego soba. Według japońskich przepisów świeży makaron o nazwie soba musi zawierać co najmniej 30 % mąki gryczanej, a resztę zwykle stanowi mąka pszenna; dobrowolny standard JAS dla suszonego soba wymaga 40 %, a dla wyższej klasy 50 %. Gryka nie zawiera białka glutenowego, ale w Japonii jest obowiązkowym alergenem na etykiecie.
Jak łączy się z tematem „Makaron”
Mąka gryczana ← zawiera ← Makaron z innej mąki i bezglutenowy → rodzaj → 🍝 Makaron
Jak łączy się z tematem „Makaron azjatycki (noodle)”
Mąka gryczana ← robi się z ← 🍜 Makaron azjatycki
Powiązania
- Co się z niego robi
- Soba, Makaron gryczany, 🍜 Makaron azjatycki
- Gdzie występuje
- Pizzoccheri, Pizzoccheri della Valtellina, Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP, Gastroval Pizzoccheri della Valtellina IGP, Pastai Pizzoccheri della Valtellina IGP, Rustichella d'Abruzzo Tortiglioni al Grano Saraceno Senza Glutine Bio, Leonardo Carassai Fettuccine Grano Saraceno e Mais, ALB-GOLD Bio Buchweizen Fusilli, ALB-GOLD Bio Buchweizen Spaghetti, ALB-GOLD Bio Buchweizen Penne
i jeszcze 36
🧈 Pizzoccheri alla valtellinese, Moro Pasta con grano saraceno, Moro Legumé, Bosco Pasta Secca, Makaron z innej mąki i bezglutenowy, ALB-GOLD Bio Glutenfreie Pasta, Moro Pasta, Gastroval, Gastroval Valtellerie, Rustichella d'Abruzzo Pizzoccheri, Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP Tagliatella, Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP Tagliatella Steso, Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP Gnocchetto, Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP Bio, Moro Fidelin con Grano Saraceno, Moro Fusilli con Grano Saraceno, Moro Pennette con Grano Saraceno, Moro Lasagne con Grano Saraceno, Moro Legumé, Bosco Pasta Fresca, Bosco Gnocchetti con Grano Saraceno, Bosco Pasta per Lasagne Rustiche, Bosco Pizzoccheri a Matassa, Bosco Pizzoccheri a Nido, Bosco Pizzoccheri della Valtellina IGP, Bosco Pizzoccheri della Valtellina IGP Freschi, Bosco Pizzoccheri di Bormio, Bosco Pizzoccheri Freschi, Bosco Pizzoccheri Laminati, Bosco Taiadin Freschi ai 5 Cereali, Bosco Tortelli Freschi Bresaola e Bitto, Bosco Tortelli Valtellinesi ai Funghi Porcini, Pastai Le Paste Lisce Speciali, Leonardo Carassai Linea Vegan, Rustichella d'Abruzzo Senza Glutine Biologica, Pastai Le Specialità Ripiene - Należy do
- Składniki i skład makaronu
- W innych tematach
- 🍯 Miód gryczany, Gryka
Najczęstsze pytania
Czy mąka gryczana pochodzi z kaszy gryczanej i czy gryka to zboże?
Mąkę mieli się z łuskanych nasion gryki; to nie zboże ani pszenica, lecz roślina z rodziny rdestowatych.
Czy to prawda, że pizzoccheri i soba robi się tylko z gryki?
Nie. Pizzoccheri łączą gryczaną z pszenną, a większość soba też zawiera pszenicę.
Skąd pochodzą pizzoccheri della Valtellina?
Krótkie płaskie wstążki z doliny Valtellina, chronione w UE jako PGI, gotowane z ziemniakami i kapustą i podawane z masłem i serem.
Gdzie uprawia się gryka i co z niej wychodzi?
W Europie Wschodniej, w tym w Polsce i Ukrainie; z łuskanych i zmielonych nasion powstaje szarobrązowa mąka o ziemistym orzechowym smaku.
Do czego poza makaronem używa się mąki z gryki?
Do naleśników, chleba i wypieków; w Bretanii do galettes.
Przepisy
Co przeczytać dalej
- Moro Pizzoccheri della Valtellina IGP — Suche pizzoccheri ChOG od Pastificio di Chiavenna z pełnoziarnistej mąki gryczanej i semoliny z pszenicy durum: tagliatella, steso, gnocchetto i wersja eko.
- 🧈 Pizzoccheri alla valtellinese — Danie z Teglio w dolinie Valtellina: gryczane wstążki pizzoccheri gotowane z ziemniakami i kapustą, układane warstwami z serem i polane masłem z czosnkiem.
- Leonardo Carassai Fettuccine Grano Saraceno e Mais — Leonardo Carassai Fettuccine Grano Saraceno e Mais: suchy makaron w kształcie wstążek marki Leonardo Carassai (linia Leonardo Carassai Linea Vegan); skład: ekologiczna mąka gryczana 50%, ekologiczna mąka kukurydziana 50%.
- Makaron gryczany — Makaron gryczany to makaron, którego główną mąką jest mąka gryczana; najbardziej znane jest japońskie soba, ale istnieją też chińskie hele i włoskie pizzoccheri. Czysta gryka nie zawiera glutenu, dlatego zwykle dodaje się pszenicę.
- Moro Pasta — Marka Pastificio di Chiavenna, wytwórni makaronu z Valchiavenny w Lombardii założonej w 1868 roku, produkującej Pizzoccheri della Valtellina IGP oraz makaron z mąką gryczaną i żytnią.
Podobne
Mąka z czerwonej soczewicy · Mąka jęczmienna · Mąka z ciecierzycy · Mąka pszenna · Mąka kukurydziana · Orkisz
