🍜 Makaron azjatycki
Inne nazwy: noodle, kluski azjatyckie, noodles
Makaron azjatycki (noodle) to długie paski ciasta z mąki pszennej, ryżowej lub gryczanej albo ze skrobi, które gotuje się, smaży lub zalewa gorącą wodą; najstarszy znaleziony makaron ma około 4000 lat.
Makaron azjatycki, czyli noodles, to długie, cienkie paski ciasta, które gotuje się w wodzie lub bulionie, smaży albo po prostu zalewa gorącą wodą. Ciasto robi się z mąki pszennej, ryżowej lub gryczanej albo z czystej skrobi, jak przezroczysty makaron szklany. Najstarsza znana miska takiego makaronu ma około 4000 lat. 14
Najstarszy makaron. Archeolodzy znaleźli go w zamkniętej glinianej misce na późnoneolitycznym stanowisku Lajia w północno-zachodnich Chinach. Ziarna skrobi i fitolity plew pokazały, że zrobiono go z prosa: około 4000 lat temu umiano tam już wielokrotnie rozciągać ciasto z prosa w długie, cienkie nitki i gotować je. Autorzy dodają, że wciąż trwa spór, kto pierwszy wynalazł makaron, Chińczycy, Włosi czy Arabowie. 1
Z czego się go robi. Standard Codex dla makaronu instant podaje jako podstawę mąkę pszenną, ryżową lub inną albo skrobię z wodą i dopuszcza substancje alkaliczne. Japońskie zasady dla świeżego makaronu dają każdej rodzinie przepis: udon to mąka pszenna zagnieciona z wodą, soba wymaga co najmniej 30 % mąki gryczanej i najwyżej 70 % pszennej, makaron z mąki ryżowej co najmniej 30 % ryżowej, a chūka men, makaron chiński, to mąka pszenna z kansui. 24
Kansui i makaron chiński. Kansui to substancja alkaliczna, a lista dodatków Codex dla makaronu instant obejmuje węglan sodu (INS 500) i węglan potasu (INS 501). W Japonii tylko makaron z kansui może mieć na etykiecie nazwę chūka men, a ramen, yakisoba, champon i soba z Okinawy to dozwolone nazwy w tej grupie. Ten sam kodeks pozwala napisać «ręcznie robiony» tylko wtedy, gdy wszystkie etapy oprócz zagniatania wykonuje się ręcznie. 24
Grubość decyduje o nazwie. Japoński standard znakowania żywności nazywa suszony makaron pszenny według średnicy: od 1,7 mm to udon, od 1,3 do 1,7 mm hiyamugi, poniżej 1,3 mm somen, a płaskie wstążki szerokie na co najmniej 4,5 mm i cieńsze niż 2 mm to hiramen lub kishimen; pałeczki z makaronu od 1,2 mm to spaghetti. Dobrowolny standard JAS dla suszonej soby wymaga co najmniej 40 % mąki gryczanej w klasie standardowej i 50 % w wyższej, bez żadnych dodatków. 38
Makaron szklany i ryżowy. Makaron skrobiowy to niemal czyste węglowodany: suszony makaron ze skrobi fasoli mung ma 86 g węglowodanów i tylko 0,16 g białka na 100 g. Najbardziej znany jest Longkou Fen Si z Szantungu, od 2010 roku chronione oznaczenie geograficzne w UE: nitki cieńsze niż 0,7 mm ze skrobi fasoli mung lub grochu, ponad 75 % skrobi i poniżej 15 % wody, które muszą wytrzymać 45 minut gotowania, łamiąc się w mniej niż 10 %. Ugotowany makaron ryżowy ma 108 kcal i 1,8 g białka na 100 g. 9101214
Makaron instant. Momofuku Ando, założyciel Nissin, wprowadził Chicken Ramen do sprzedaży w Japonii 25 sierpnia 1958 roku, a 18 września 1971 roku pojawiły się Cup Noodles; później Space Ram, opracowany z japońską agencją kosmiczną JAXA, poleciał na pokładzie wahadłowca Discovery z astronautą Soichim Noguchim. Według definicji Codex makaron wstępnie kleikuje się, a potem suszy przez smażenie lub w inny sposób: smażona kostka może mieć najwyżej 10 % wilgoci, niesmażona 14 %, a olej w smażonym makaronie liczbę kwasową najwyżej 2 mg KOH/g. 46
Jedzenie całego świata. Według World Instant Noodles Association, założonej w Tokio w 1997 roku z Ando jako pierwszym przewodniczącym, świat zjada ponad 120 miliardów porcji makaronu instant rocznie, najwięcej w Chinach z Hongkongiem, Indonezji i Indiach. Na 50-lecie w 2021 roku samych Cup Noodles sprzedano ponad 50 miliardów porcji w 100 krajach. Przepisy oddzielają ten makaron od włoskiej pasty: standard Codex dla makaronu instant wprost nie dotyczy makaronów włoskich. 456
Dlaczego to ważne dla ciebie. Czytaj etykietę: soba zwykle zawiera pszenicę, więc nie jest automatycznie bezglutenowa; Japonia wpisuje grykę i pszenicę na listę dziewięciu obowiązkowych alergenów, a lista UE obejmuje pszenicę, ale nie grykę. Suchy ramen instant ma 1860 mg sodu na 100 g, czyli około 4,7 g soli, i 17,6 g tłuszczu, a ugotowana soba 60 mg sodu i 99 kcal. WHO radzi dorosłym jeść mniej niż 5 g soli dziennie. Więcej na stronach Makaron gryczany, Makaron skrobiowy i Azjatycki makaron jajeczny. 78111315
Fakty
| Surowiec | Mąka pszenna, ryżowa lub gryczana albo skrobia; woda, sól; kansui do chūka men 24 |
|---|---|
| Kraj | Najstarsze znalezisko: Lajia, Chiny, około 4000 lat, z prosa 1 |
| Podstawa prawna | Codex CXS 249-2006 (makaron instant); japoński standard znakowania żywności, kodeks świeżego makaronu i JAS 0911 2348 |
Powiązania
- Z czego się robi
- Mąka pszenna, Mąka ryżowa, Mąka gryczana
- W innych tematach
- 🍝 Makaron, Gryka, 🥃 Soba shōchū
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że makaron azjatycki to zawsze makaron sojowy?
Nie. „Makaron sojowy” to potoczna nazwa makaronu szklanego, robionego ze skrobi, np. z fasoli mung. Inne azjatyckie makarony powstają z mąki pszennej, ryżowej lub gryczanej.
Czy makaron i noodle to to samo w przepisach?
Nie wprost: norma Codex dla makaronu instant wyraźnie nie obejmuje pasty, a w Japonii pałeczki od 1,2 mm robione jak pasta nazywa się spaghetti.
Czy gryka jest na unijnej liście alergenów?
Nie, na liście UE jest pszenica, a gryki nie ma. Makaron soba zwykle ma dodatek pszenicy, więc warto czytać skład.
Ile gryki musi mieć suchy makaron soba?
Dobrowolna norma JAS wymaga co najmniej 40 % mąki gryczanej w klasie standardowej i 50 % w wyższej.
Czy „zupka chińska” to to samo co makaron instant?
W potocznej polszczyźnie tak: to makaron instant, który według Codex jest wstępnie zżelatynowany i suszony przez smażenie lub inną metodą.
Co przeczytać dalej
- Mąka ryżowa — Drobno zmielony ryż bez glutenu: po kukurydzy druga podstawa makaronu bezglutenowego i surowiec makaronu ryżowego.
- 🥃 Soba shōchū — Japońskie shōchū z gryki (soba), stworzone w prefekturze Miyazaki w latach 70.; pojedyncza destylacja daje do 45 % obj. Gryka nie jest prawdziwym zbożem, ale prawo zalicza ten destylat do zbożowych.
Podobne
Co obejmuje
Źródła
- Lu H. et al. (2005) Culinary archaeology: Millet noodles in Late Neolithic China. Nature 437: 967–968
- Japan Fair Trade Council: Fair Competition Code on Labelling of Fresh Noodles (生めん類の表示に関する公正競争規約)
- MAFF Japan: JAS 0911 Dried noodles
- Codex Alimentarius: Standard for Instant Noodles CXS 249-2006
- World Instant Noodles Association: global demand for instant noodles
- Nissin Foods: History
- WHO: Salt reduction fact sheet
- Japan: Food Labelling Standard (食品表示基準, Cabinet Office Ordinance No. 10 of 2015), e-Gov
- Official Journal of the EU C 44/2010: single document «Longkou Fen Si» (PGI)
- Commission Regulation (EU) No 978/2010 registering «Longkou Fen Si» (PGI)
- USDA FoodData Central: Soup, ramen noodle, any flavor, dry (SR Legacy 171177)
- USDA FoodData Central: Noodles, chinese, cellophane or long rice (mung beans), dehydrated (SR Legacy 174258)
- USDA FoodData Central: Noodles, japanese, soba, cooked (SR Legacy 168907)
- USDA FoodData Central: Rice noodles, cooked (SR Legacy 168914)
- Regulation (EU) No 1169/2011 on the provision of food information to consumers, Annex II
