🫒 Istarska bjelica
Inne nazwy: Istrska belica, Bianchera
«Istryjska biała» oliwka — najbardziej rozpowszechniona odmiana w słoweńskich gajach; szybko rozprzestrzeniła się po mrozie z 1956 roku.
Istarska bjelica to odmiana oliwki z Istrii uprawiana na oliwę; nazwa znaczy «istryjska biała», w Słowenii mówi się na nią Istrska belica, a we Włoszech — Bianchera. Odmiana znosi chłód i wiatr bora, plonuje obficie i regularnie, a jej wyraźnie gorzka i ostra oliwa dzięki związkom fenolowym dobrze opiera się utlenianiu.
W Słowenii to najbardziej rozpowszechniona odmiana w gajach oliwnych. Po silnym mrozie w 1956 roku Bjelica pokazała się z najlepszej strony i szybko się rozprzestrzeniła. Według przekazów pochodzi z okolic Doliny i Boljunca koło Triestu, ale w opisach odmian Istrii z końca XIX wieku jeszcze jej nie ma. Dlatego słoweńscy badacze zaliczają Bjelicę do odmian dawno zaaklimatyzowanych, a nie rdzennych. W Chorwacji uprawia się ją na całej Istrii i w Kvarnerze.
Drzewo pnie się w górę, ma proste, długie gałęzie, więc formowanie korony nie jest łatwe. Bjelica dobrze znosi chłód i wiatr bora. Plony są obfite i regularne, owoce zawierają dużo oliwy, ale młode drzewa późno wchodzą w owocowanie. Odmiana słabo zapyla się własnym pyłkiem, dlatego obok sadzi się Leccino lub Frantoio. Dawniej owoce dojrzewały od połowy listopada do połowy grudnia, a teraz, z powodu zmian klimatu, zbiera się je już w połowie października. Odmiana jest bardzo podatna na muszkę oliwną i na mola oliwnego.
Na co zwrócić uwagę na etykiecie. Oliwę z Bjelicy łatwo rozpoznać: wyraźnie gorzka i ostra, o aromatach świeżych oliwek i świeżo ściętej trawy. Dużo związków fenolowych i kwasu oleinowego daje jej wysoką odporność na utlenianie. W słoweńskiej oliwie „Ekstra deviško oljčno olje Slovenske Istre” (ChNP) co najmniej 30 % oliwek musi pochodzić z Bjelicy, a związków fenolowych ma być nie mniej niż 150 mg na kilogram. Odmiana jest też na liście dla oliwy „Istra” (ChNP).
Fakty
| Kraj | Słowenia, Chorwacja |
|---|---|
| Region | Słoweńska Istria; w Chorwacji — cała Istria i Kvarner |
| Przeznaczenie | Oliwa |
| Plenność | Obfita i regularna; młode drzewa późno wchodzą w owocowanie |
| Odporność | Znosi chłód i wiatr bora; bardzo podatna na muszkę oliwną i mola oliwnego |
Jak łączy się z tematem „Oliwki”
🫒 Istarska bjelica → rodzaj → 🫒 Odmiany oliwek → rodzaj → 🫒 Oliwki
Powiązania
- Należy do
- 🫒 Odmiany oliwek
- Podobne i różne
- 🫒 Buža
- Gdzie rośnie
- 📍 Slovenian Istria, 📍 Istria i Kwarner
- Gdzie jest główną odmianą
- 📜 Istria Słoweńska (oliwa), 📜 Istra (oliwa), 📜 Tergeste (oliwa)
Najczęstsze pytania
Co oznacza nazwa „Bjelica”?
„Biała”: pełna nazwa, Istarska bjelica, oznacza „oliwkę białą istryjską”.
Czy to prawda, że Bjelica to rdzenna odmiana istryjska?
Nie do końca. Według tradycji pochodzi z okolic Triestu, a w opisach odmian istryjskich z końca XIX wieku jej nie ma, więc słoweńscy badacze uznają ją za dawno zadomowioną.
Dlaczego oliwa z Bjelicy jest tak gorzka i ostra?
Jest bogata w związki fenolowe, które dają jej też dużą odporność na utlenianie.
Ile Bjelicy jest w słoweńskiej oliwie ChNP?
Co najmniej 30 % oliwek, a w oliwie jednoodmianowej nie mniej niż 80 %.
Kiedy zbiera się Bjelicę?
Dziś od połowy października; dawniej dojrzewała od połowy listopada do połowy grudnia.
Co przeczytać dalej
- 📜 Istra (oliwa) — Wspólna chorwacko-słoweńska nazwa UE (od 2019 roku) dla oliwy extra virgin z półwyspu Istria.
- 📍 Istria i Kwarner — Półwysep Istria i wyspy Kvarner.
- 🫒 Buža — Dawna odmiana Istrii; jej nazwa znaczy „dziurawy, pusty” – od dziupli w pniach starych drzew.
- 📍 Slovenian Istria — Pas nadmorski pod Koprem.
- 📜 Tergeste (oliwa) — Chroniona w UE oliwa extra virgin z prowincji Triest; co najmniej 20 % oliwek to Bianchera (Belica), kwasowość do 0,5 %.
Podobne
🫒 Buža · 🫒 Maurino · 🫒 Leccino · 🫒 Aggezi Shami · 🫒 Toffahi · 🫒 Chemlal
Źródła
- International Olive Council, World Catalogue of Olive Varieties: Istarska Bjelica
- Istra.hr (Turistička zajednica Istarske županije): Sorte maslina — Istarska bjelica
- EUR-Lex: amendment application 'Ekstra deviško oljčno olje Slovenske Istre' (PDO-SI-0420), OJ C 182, 14.6.2014
- EUR-Lex: Commission Decision and single document 'Istra', OJ C 327, 17.9.2018
