🥃 Aparat kolumnowy
Aparat do destylacji ciągłej z wysokich kolumn z półkami; jego ulepszoną wersję opatentował Aeneas Coffey w 1830 roku. Daje lżejszy i mocniejszy spirytus niż alembik.
Aparat kolumnowy, zwany też aparatem Coffeya, to urządzenie do destylacji ciągłej, na którym robi się większość whisky zbożowych, wódki oraz wiele rumów i brandy. W odróżnieniu od miedzianego alembika (pot still), który destyluje zacier porcjami, kolumna pracuje bez przerwy: sfermentowany zacier jest stale podawany, a spirytus stale odbierany.
Jak działa. Kolumna to wysoka wieża z półkami. Podgrzany zacier trafia na środkową półkę, a od dołu unosi się gorąca para. Odparowuje ona alkohol i aromaty; lekkie substancje idą w górę, ciężkie spływają w dół. Każda półka działa jak mały alembik, więc im więcej półek, tym czystszy i mocniejszy spirytus.
Historia. Aparaty ciągłe pojawiły się na początku XIX wieku; w 1814 roku podobny patent przyznano w Auch, w regionie armaniaku. Szkocki wynalazca Robert Stein zbudował kolumnę około 1828 roku, a irlandzki urzędnik akcyzowy Aeneas Coffey ją ulepszył i opatentował w 1830 roku. Jego aparat ma dwie miedziane kolumny: analizator i rektyfikator. Według Whisky Magazine dawał ponad 2000 galonów spirytusu dziennie.
Ograniczenia. Prawo UE ogranicza moc destylacji, by zachować charakter surowca: whisky poniżej 94,8 % obj., rum poniżej 96 %, destylaty z winogron i owoców poniżej 86 %. Dlatego aparat ustawia się różnie: dla wódki na maksymalną czystość, dla armaniaku czy bourbona na niższą moc i więcej aromatu.
Dlaczego to ważne. Słowa „column distilled”, „grain” czy „Coffey” na etykiecie sugerują lżejszy styl, a „pot still” bogatszy. Spirytus z kolumny jest bardzo mocny i przed butelkowaniem się go rozcieńcza. WHO przypomina: nie ma bezpiecznej ilości alkoholu.
Fakty
| Metoda destylacji | destylacja ciągła; aparat Coffey — dwie kolumny: analizator i rektyfikator |
|---|---|
| Rok założenia | patent Aeneasa Coffey — 1830 |
| Podstawa prawna | Rozporządzenie (UE) 2019/787: whisky < 94,8 % obj., rum < 96 %, winogrona i owoce < 86 % |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Aparat kolumnowy → rodzaj → ⚗️ Jak powstają mocne alkohole → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🥃 Szkocka whisky zbożowa single grain, 🥃 Blended Grain Scotch Whisky, 🥃 Nikka Coffey Grain, 🥃 Bourbon, 🥃 Armaniak, 🍸 Wódka, 🥃 Rum
- Poprzedni krok
- 🥃 Destylat zbożowy (Grain spirit), 🥃 Rhum de la Martinique, 🥃 Master distiller, 🥃 Loveshka slivova rakya, 🥃 Troyanska slivova rakya, 🥃 Rhum de sucrerie de la Baie du Galion, 🥃 Teeling Single Grain
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie
- Należy do
- ⚗️ Jak powstają mocne alkohole
- Podobne i różne
- 🥃 Alembik charentais, 🥃 Irlandzka whiskey single pot still, 🥃 Potrójna destylacja
Najczęstsze pytania
Czy aparat kolumnowy daje gorszy spirytus niż alembik?
Nie. Daje inny styl, lżejszy i czystszy. Jakość zależy od surowca, ustawienia kolumny i dojrzewania.
Kto wynalazł aparat kolumnowy?
Pierwszym komercyjnie udanym był aparat Irlandczyka Aeneasa Coffeya, opatentowany w 1830 roku; wcześniejsze podobne konstrukcje tworzyli Robert Stein i wynalazcy we Francji.
Czym kolumna różni się od alembika?
Alembik destyluje porcjami i trzeba go ponownie napełniać; kolumna pracuje ciągle i może dawać znacznie mocniejszy spirytus.
Z jakich aparatów pochodzi wódka i whisky zbożowa?
Z aparatów kolumnowych robi się whisky szkocką zbożową, bourbon, wódkę, lekkie rumy, armaniak i wiele brandy.
Co to jest analizator i rektyfikator?
Dwie kolumny aparatu Coffeya: w analizatorze para oddziela spirytus od zacieru, a w rektyfikatorze spirytus jest zagęszczany do wymaganej mocy.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🥃 Rum — Destylat melasy, syropu lub soku z trzciny cukrowej: w UE co najmniej 37,5 % obj., bez aromatów i dodanego alkoholu, do 20 g/l cukru; w USA butelkowany z mocą od 40 % obj.
- 🥃 Rhum de sucrerie de la Baie du Galion — Chroniona w UE nazwa rumu z cukrowni Galion na Martynice: wyłącznie z melasy i syropów cukrowniczych; blanc, brun (od 6 miesięcy w dębie), grand arôme; od 40 % obj.
- 🥃 Alembik charentais — Miedziany alembik z regionu Charente, jedyny aparat dopuszczony dla koniaku: białe wino destyluje się dwukrotnie na otwartym ogniu; kocioł do 30 hl, spirytus do 73,7 % obj.
- 🥃 Nikka Coffey Grain — Nikka Coffey Grain to japońska whisky zbożowa Nikka z kolumny Coffeya: głównie kukurydza, używane beczki z amerykańskiego dębu; moc 45 % obj., od 2012 roku.
Podobne
🥃 Podwójna destylacja · 🥃 Główki, serce i ogony (Heads, hearts, tails) · 🥃 Potrójna destylacja · 🥃 Distillation · 🥃 Blending · 🥃 Ethyl alcohol of agricultural origin
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Oxford Companion to Spirits & Cocktails (spiritsanddistilling.com): Coffey, Aeneas (1780–1852) — first commercially viable continuous still for grain, patented 1830; analyzer and rectifier copper columns; Robert Stein's earlier design; Grange first Scottish distillery to install it, 1834
- Whisky Magazine: Whisky production — how a column still works (feed plate, live steam, plates as miniature batch stills, reflux, continuous operation; Coffey still 1830, over 2,000 gallons per day)
- Whisky Advocate: Coffey still (glossary) — two columns with perforated plates, steam rising through them, continuous distillation, higher strength than a pot still
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019), Annex I: maximum distillation strengths: whisky < 94.8 % vol., rum < 96 % vol., wine and fruit spirits < 86 % vol.
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
