🥃 Genepì della Valle d'Aosta
Likier ziołowy z alpejskiej bylicy (genepì), uprawianej i przerabianej w Dolinie Aosty we Włoszech: ChOG UE, co najmniej 4 g suszu na litr.
Genepì della Valle d'Aosta (lokalna pisownia Génépy) to chronione oznaczenie geograficzne UE dla włoskiego likieru ziołowego z alpejskiej bylicy, zwanej tu genepì. To coś więcej niż nalewka na górskich ziołach: rośliny muszą rosnąć w Dolinie Aosty, a likier też tam powstaje. Jest słodko-gorzki, zielonkawy lub przejrzysty i tradycyjnie podaje się go po posiłku, jako digestif.
Chroniona nazwa. Nazwa figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 110/2008 wśród włoskich likierów, obok Genepì del Piemonte i francusko-włoskiego Génépi des Alpes; dziś podlega rozporządzeniu (UE) 2019/787. Według Gazzetta Matin regionalny departament rolnictwa i Istituto della Grappa della Valle d'Aosta rozpoczęły starania w 2014 roku. Rok później ministerstwo zatwierdziło nazwę dekretem, a plan kontroli złożono w grudniu 2019 roku.
Zasady. Genepì na likier uprawia się w dolinie powyżej 1400 m na stokach nasłonecznionych (adret) i powyżej 1350 m na zacienionych (envers). Litr likieru musi zawierać co najmniej 4 g suszonej rośliny, a pochodzenie surowca musi dać się prześledzić. Podstawą są gatunki bylicy Artemisia genipi i Artemisia glacialis. Roślina jest chroniona prawem, dlatego przeważnie pochodzi z uprawy.
Tradycja. Mieszkańcy doliny od dawna stosowali genepì jako ludowy środek na stany zapalne i kłopoty trawienne, parzony w wodzie lub mleku, i nazywali go górską aspiryną. Pod koniec XIX i na początku XX wieku w regionie rozpowszechniły się gorzelnie, które robiły likier metodą maceracji: suszone zioła moczono kilka dni w spirytusie. Gdy rośliny zawiesi się nad spirytusem, likier wychodzi przejrzysty.
Dlaczego to ważne dla Ciebie. Nazwa na etykiecie oznacza lokalne rośliny górskie i produkcję w dolinie. Ludowa sława genepì jako lekarstwa nie przenosi się na likier: to słodki napój alkoholowy, po którym nie wolno prowadzić samochodu. WHO przypomina: nie istnieje bezpieczna ilość alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | likier (kategoria 33 rozporządzenia (UE) 2019/787; w rozporządzeniu 110/2008 kategoria 32); chroniona nazwa geograficzna |
|---|---|
| Podstawa prawna | Rozporządzenie (UE) 2019/787; wcześniej załącznik III rozporządzenia (WE) nr 110/2008 |
| Surowiec | piołun alpejski (genepì) z Doliny Aosty, powyżej 1400 m (adret) lub 1350 m (envers); co najmniej 4 g suszonej rośliny na litr |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Genepì della Valle d'Aosta → rodzaj → 🍸 Likiery → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Maceracja
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🍸 Likiery
- Powiązane z
- 📍 Dolina Aosty
- Podobne i różne
- 🥃 Grappa z Doliny Aosty, 🥃 Absynt, 🥃 Bayerischer Kräuterlikör
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że genepì to „górska aspiryna”?
Tak nazywano go potocznie, bo zioło stosowano na stany zapalne i kłopoty trawienne. Ale likier to napój alkoholowy, nie lek. WHO przypomina, że nie istnieje bezpieczna ilość alkoholu.
Gdzie uprawia się genepì na Genepì della Valle d'Aosta?
W Dolinie Aosty: powyżej 1400 m na stokach nasłonecznionych i powyżej 1350 m na zacienionych.
Ile rośliny jest w litrze likieru genepì?
Co najmniej 4 g suszonej rośliny na litr likieru.
Dlaczego jeden genepì jest przejrzysty, a inny zielony?
Gdy rośliny nie są zanurzone w spirytusie, tylko zawieszone nad nim, opary alkoholu wyciągają aromat bez chlorofilu i likier jest bezbarwny.
Kto doprowadził do ochrony nazwy?
Regionalny departament rolnictwa razem z Istituto della Grappa della Valle d'Aosta; prace zaczęły się w 2014 roku.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 📍 Dolina Aosty — Alpejska dolina Dora Baltea na północnym zachodzie Italii; jedna apelacja DOC z 7 podstrefami i 19 winami odmianowymi.
- 🥃 Absynt — Napój spirytusowy z piołunem i anyżem. UE ogranicza tujon do 35 mg/kg; „Absinthe de Pontarlier” (oznaczenie UE) wymaga min. 45 % obj. i 20 mg/l tujonu.
- 🥃 Bayerischer Kräuterlikör — Chronione oznaczenie geograficzne UE dla bawarskich likierów ziołowych: nalewki ziół, korzeni, kwiatów i przypraw na spirytusie, słodzone cukrem lub miodem; co najmniej 15 % obj.
- 🍷 Jazda po alkoholu — Nigdy nie prowadź po wypiciu wina: alkohol spowalnia reakcje.
Podobne
🥃 Genepì del Piemonte · 🥃 Génépi des Alpes · 🥃 Mariazeller Magenlikör · 🥃 Licor de hierbas de Galicia · 🥃 Hrvatski pelinkovac · 🥃 Cantueso Alicantino
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Gazzetta Matin, 17.06.2021: Génépy IG della Valle d'Aosta — process from 2014 (Assessorato all'Agricoltura and Istituto della Grappa della Valle d'Aosta), ministerial decree the following year, control plan December 2019; plants grown in the valley above 1400 m (adret) and 1350 m (envers), liqueur made in the region, min. 4 g/l dried plant; folk use as 'aspirine des montagnards'; distilleries from late 19th — early 20th c.; suspension method
- Italian Botanical Heritage: Genepy — Artemisia glacialis and A. genipi, wild plants above c. 2000 m, cultivated in Aosta Valley and Piedmont, legally protected plant, dried herbs steeped in alcohol, digestif
- Regulation (EC) No 110/2008, Annex III as at 31.01.2020 (legislation.gov.uk): Italy — Genepì della Valle d'Aosta, Genepì del Piemonte, Génépi des Alpes/Genepì delle Alpi (32. Liqueur)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks, Annex I: cat. 33 liqueur (min. 15 %, sugar from 100 g/l in general); Chapter III — geographical indications
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
