🧀 Queijo Serra da Estrela
Inne nazwy: Queijo da Serra
Queijo Serra da Estrela to portugalski ser ChNP z surowego mleka owczego, ścinanego kwiatami karczocha, dojrzewający co najmniej 30 dni; wersja Velho co najmniej 120 dni.
Queijo Serra da Estrela to portugalski ser z chronioną nazwą pochodzenia (ChNP) z surowego mleka owiec Bordaleira Serra da Estrela lub Churra Mondegueira. Mleko ścina się kwiatem karczocha hiszpańskiego (Cynara cardunculus). Młody ser jest miękki, maślany i kremowy, o łagodnym, lekko kwaskowym smaku, a Velho dojrzewa co najmniej 120 dni. 3
Skąd pochodzi. Obszar leży na płaskowyżu Beira w środkowej Portugalii: Seia, Gouveia, Manteigas, Celorico da Beira i inne gminy. 3 Zajmuje około 4200 km², z czego tylko około 800 km² to użytki rolne. 4 Zimy są długie, zimne i deszczowe, czasem śnieżne, a lata gorące i suche. 3
Owce i pastwiska. Dozwolony jest tylko chów ekstensywny lub półekstensywny, najczęściej pod gołym niebem, a stada przechodzą między pastwiskami w obrębie obszaru. Jedzą wrzos, kolcolist, janowiec, dzikie trawy wieloletnie i koniczynę. Pasze treściwe dopuszcza się tylko przy śniegu lub suszy i za zgodą grupy producentów. 3 Doi się od końca października do lipca, po odsadzeniu jagniąt w 30.–40. dniu. 4
Jak powstaje. Niechłodzone mleko trzeba przerobić w ciągu 4 godzin, a schłodzone do 6 °C w ciągu doby. Podgrzewa się je do 28–32 °C w kotle nad ogniem lub w kadzi i soli. Potem wlewa się je przez płótno z kwiatem kardu utartym z solą; w kadziach daje się 0,2–0,3 g kwiatu na litr mleka. 4 Skrzep tworzy się w 45–60 minut. Kroi się go zgrubnie łyżką lub lirą, zawija w płótno, odciska serwatkę i układa w formach. 4
Dojrzewanie. Według DGADR przez pierwsze 15–20 dni ser dojrzewa w 6–12 °C i wilgotności 85–90 %, codziennie obracany i myty. Potem, do 45. dnia, w 6–14 °C i 90–95 %. 5 Minimum to 30 dni; po 120 dniach ser nazywa się Velho. 3
Młody i Velho. Młody ser waży 0,4–1,7 kg, ma półmiękką skórkę i miąższ, który po przekrojeniu się rozpływa; tłuszczu 45–60 % w suchej masie. Velho waży 0,3–1,2 kg, ma twardą skórkę i suchy, lekko kruchy miąższ od żółtawego do pomarańczowobrązowego, o wyrazistym, lekko pikantnym smaku; tłuszczu ponad 60 %. 3
Queijetas i zmiany z 2025 roku. Zmiana z 2025 roku dopuściła mniejsze sery: od 0,4 kg, a Velho od 0,3 kg. Opiera się na tradycji queijetas, serków ważących około 0,5 kg. Robiono je, gdy brakowało mleka, zwłaszcza od kwietnia do czerwca, albo by wykorzystać cały skrzep. 3 Ta sama zmiana zniosła znak certyfikacji na etykiecie i dopuściła znaczniki kazeinowe dla identyfikowalności. 3
Historia. Specyfikacja przypisuje Rzymianom początek serowarstwa w Portugalii. Nazwę rasy Bordaleira wywodzi od burdo, „gruby, szorstki”, i przywołuje „ovelhas burdas” u Columelli. 4 W XVI wieku Gil Vicente w Tragikomedii Serra da Estrela wspominał tysiąc owiec podarowanych przez mieszkańców Seii królowej Katarzynie. W epoce wielkich odkryć ser ceniono na pokładach statków. 34 Najlepsze sery powstają w rodzinnych gospodarstwach, po 2–4 dziennie: mąż pasie, a żona robi ser. 4 UE zarejestrowała nazwę w 1996 roku. 12
Queijo Serra da Estrela czy łagodniejszy ser owczy, który już znasz? Zamiast liczb porównaj proces. Mleko jest surowe i pochodzi tylko od dwóch miejscowych ras owiec, które żywią się wrzosem, kolcolistem i janowcem. Ścina się je kwiatem karczocha, a skrzep kroi się grubo łyżką lub lirą. Młody ser wypływa po przekrojeniu, natomiast Velho, dojrzewające co najmniej 120 dni, jest twarde, suche i lekko kruche. Jedna nazwa obejmuje więc dwa bardzo różne sery.
Etykieta musi zawierać „QUEIJO SERRA DA ESTRELA – DOP” albo „… VELHO – DOP”, unijny znak ChNP (chroniona nazwa pochodzenia), informację, że ser jest z mleka surowego, oraz nazwę lub numer jednostki kontrolnej. Krojenie i pakowanie dozwolone jest tylko w regionie. Znajdziesz go jako cały mały ser lub kliny przy ladzie serowej w supermarkecie, w sklepie z delikatesami albo w specjalistycznym sklepie z serami.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Na etykiecie musi być napis „QUEIJO SERRA DA ESTRELA – DOP” lub „… VELHO – DOP”, informacja „z surowego mleka” oraz nazwa lub numer jednostki kontrolnej. 3 Krojenie i pakowanie dozwolone są tylko w regionie. Dzięki temu młody ser pozostaje kremowy, a plastry Velho zwarte. 3
Fakty
| Surowiec | Surowe mleko owcze (Bordaleira Serra da Estrela, Churra Mondegueira); podpuszczka: kwiat karczocha 3 |
|---|---|
| Kraj | Portugalia |
| Region | Płaskowyż Beira, środkowa Portugalia (Seia, Gouveia, Manteigas i inne) 3 |
| Czas trwania | Co najmniej 30 dni; Velho co najmniej 120 dni 3 |
| Podstawa prawna | ChNP UE od 21.06.1996, PDO-PT-0213 1 |
Jak łączy się z tematem „Ser”
🧀 Queijo Serra da Estrela ← daje ← 🔄 Ścinanie mleka → daje → 🧀 Ser
Powiązania
- Z jakiego mleka
- 🥛 Mleko owcze
- Jak się otrzymuje
- 🔄 Ścinanie mleka, 🔄 Dojrzewanie sera
- Co jest potrzebne
- 🧂 Sól
- Co zawiera
- 🧪 Tłuszcz mleczny
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Portugalczycy
- Należy do
- 🧈 Sery miękkie bez pleśni, 🏷️ Sery o chronionych nazwach, 🇵🇹 Sery portugalskie
Najczęstsze pytania
Czym żywią się owce na ten ser?
Wrzosami, janowcem, żarnowcem, dzikimi trawami wieloletnimi i koniczyną; pasza przemysłowa tylko podczas śniegu lub suszy, za zgodą grupy producentów.
Kiedy doi się owce?
Od końca października do lipca, po odsadzeniu jagniąt w wieku 30–40 dni.
Po ilu dniach ser nazywa się Velho?
Minimalne dojrzewanie to 30 dni, a po 120 dniach ser nazywa się Velho.
Czy to prawda, że mały ser nie jest prawdziwym Serra da Estrela?
Nie. Małe queijetas to stara tradycja, a od 2025 roku dozwolone są sery od 0,4 kg, a w przypadku Velho od 0,3 kg.
Jak robi się Queijo Serra da Estrela?
Mleko podgrzewa się do 28–32 °C i przelewa przez płótno z mielonym kwiatem karczocha. Skrzep tworzy się w 45–60 minut, jest grubo krojony, odciskany z serwatki i wkładany do form.
Co przeczytać dalej
- 🥛 Mleko owcze — Najbogatsze w białko i wapń spośród popularnych rodzajów: niemal całe trafia do serów.
- 🧑🤝🧑 Portugalczycy — Naród Portugalii; fado, śpiew chóralny Alentejo, wino, oliwa i sery z gór oraz Azorów.
- 🧪 Tłuszcz mleczny — ~3,5% w mleku krowim.
- 🔄 Ścinanie mleka — Podpuszczka ścina kazeinę w skrzep (podstawa sera).
- 🧂 Sól — Dodaje się ją do sera i masła.
Podobne
🧀 Anevato · 🧀 Galotyri · 🧀 Xygalo Siteias · 🧀 Queijo de Azeitão · 🧀 Queijo Serpa · 🧀 Krasotiri Ko
ℹ️ Produkty mleczne zawierają laktozę i białka mleka: przy nietolerancji laktozy lub alergii na białko mleka skonsultuj się z lekarzem.
Źródła
- eAmbrosia — Queijo Serra da Estrela (PDO-PT-0213)
- Commission Regulation (EC) No 1107/96 — OJ L 148, 21.6.1996
- Single document 'Queijo Serra da Estrela' — OJ C/2025/2033, 14.4.2025
- Caderno de especificações — Queijo Serra da Estrela DOP (DGADR, 2022, PDF)
- DGADR — Produtos Tradicionais Portugueses: Queijo Serra da Estrela DOP
