🔄 Ścinanie mleka
Podpuszczka ścina kazeinę w skrzep (podstawa sera).
Ścinanie (koagulacja) mleka to przemiana płynnego mleka w zwarty skrzep, z którego wyrabia się ser. Norma Codex Alimentarius właśnie tak definiuje ser: białko mleka ścina się podpuszczką lub innym odpowiednim koagulantem i częściowo usuwa serwatkę. Są dwa główne sposoby — enzymatyczny i kwasowy — i często się je łączy.
Podpuszczka to mieszanina enzymów, wśród których najważniejsza jest chymozyna. „Odcina” ona fragment białka kappa-kazeiny, po czym micele kazeiny przestają się odpychać i zlepiają się w sieć razem z tłuszczem. Powstaje żel, z którego wydziela się serwatka. W serowarni mleko doprowadza się zwykle do około 30 °C, dodaje enzym i po mniej więcej 30 minutach tworzy się skrzep. Kroi się go na ziarno od 1 do 15 mm: im drobniejsze ziarno, tym suchszy będzie ser. Potem serwatkę się odlewa, a ziarno formuje i prasuje.
Przy ścinaniu kwasowym kazeina wytrąca się, gdy pH spada do około 4,6 — od kwasu albo od bakterii fermentacji mlekowej. Tak, dodając do gorącego mleka sok z cytryny lub ocet, otrzymuje się paneer, chhenę i inne sery świeże. FAO zaznacza, że od metody zależy też serwatka: po serach podpuszczkowych jest słodka, po kwasowych — kwaśna.
Ścinanie mleka to nie to samo co kwaśnienie zepsutego mleka: w serowarstwie to proces kontrolowany, i są dwa jego rodzaje. Podpuszczka działa około 30 minut w około 30 °C i daje sprężysty skrzep, z którego robi się większość serów, a kwas (sok z cytryny, ocet lub bakterie fermentacji mlekowej) wytrąca kazeinę przy pH około 4,6 i daje sery świeże, jak paneer. Według FAO metoda decyduje też o serwatce: słodka po serach podpuszczkowych, kwaśna po kwasowych. Wielkość ziaren, od 1 do 15 mm, określa potem, jak suchy będzie ser.
Na opakowaniu sera w składzie możesz zobaczyć „podpuszczka”, „podpuszczka mikrobiologiczna” lub „kultury bakterii fermentacji mlekowej”; to wskazówka, jak ścinano mleko. Świeże sery kwasowe, jak paneer, zwykle leżą zapakowane w lodówce z nabiałem, a sery dojrzewające kroi się przy ladzie serowej. Kupisz je w supermarkecie, delikatesach lub na targu. Sposób ścinania rzadko jest napisany wprost, więc skład to główna wskazówka.
Dawniej podpuszczkę pozyskiwano wyłącznie z żołądków cieląt. Dziś powszechnie stosuje się chymozynę wytwarzaną przez mikroorganizmy, a także zamienniki z grzybów i roślin. Od szybkości ścinania i wielkości ziarna zależy, jaki będzie ser — wilgotny i delikatny czy suchy i twardy.
Jak łączy się z mlekiem
🔄 Ścinanie mleka → daje → 🧀 Ser → robi się z → 🥛 Mleko
Jak łączy się z tematem „Ser”
🔄 Ścinanie mleka → daje → 🧀 Ser
Powiązania
- Gdzie się dzieje
- 🏭 Serowarnia
- Następny krok
- 🔄 Prasowanie sera
- Co się otrzymuje
- 🧀 Ser, 🧀 Queso fresco, 🧶 Ser oaxaca, 🧀 Monterey jack, 🪭 Rushan, 🧀 Leipäjuusto, 🧀 Chhena, ⚪ Rasgulla, 🧀 Wagasi, 🧀 Ayib
i jeszcze 130
🧀 Paneer, 🥛 Sery świeże, 🧀 Cheddar, 🧀 Pecorino Siciliano, 🧀 Pecorino Toscano, 🧀 Pecorino Sardo, 🧀 Sery półtwarde, 🧀 Pecorino Romano, 🧀 Serwatka, 💧 Sery serwatkowe, 🧂 Sery solankowe, 🧀 Halloumi, 🧀 Burrata, 🧀 Butterkäse, 🧀 Caciocavallo, 🧀 Edam, 🧀 Ementaler, 🧀 Gruyère, 🧀 Kaszkawał, 🧀 Kefalotyri, 🧀 Ser Minas, 🧀 Provolone, 🧀 Ser rumi, 🧀 Scamorza, 🧶 Sery typu pasta filata, 🧀 Stracciatella, 🧀 Ser tylżycki, 🧀 Ser tulum, 🧀 Tête de Moine, 🧀 Wensleydale, 🧀 Abondance, 🧀 Allgäuer Emmentaler, 🧀 Altenburger Ziegenkäse, 🧀 Arzúa-Ulloa, 🧀 Asiago, 🧀 Banon, 🧀 Bitto, 🧀 Bleu d'Auvergne, 🔵 Sery z niebieską pleśnią, 🧀 Beaufort, 🪨 Sery twarde, 🧀 Bleu de Gex Haut-Jura, 🧀 Bleu des Causses, 🧀 Bleu du Vercors-Sassenage, 🧀 Bonchester cheese, 🧀 Bra (ser), 🧀 Brie de Meaux, 🧀 Brie de Melun, 🧀 Brillat-Savarin, ⚪ Sery miękkie z białą pleśnią, 🧀 Buxton blue, 🧀 Cabrales, 🇪🇸 Sery hiszpańskie, 🧀 Caciocavallo Silano, 🧀 Camembert de Normandie, 🧀 Cantal, 🧀 Casatella Trevigiana, 🧀 Chaource, 🧀 Danablu, 🧀 Emmental français est-central, 🧀 Fiore Sardo, 🧀 Fontina, 🧀 Formaggella del Luinese, 🧀 Fourme d'Ambert, 🧀 Gorgonzola, 🧀 Grana Padano, 🧀 Idiazabal, 🧀 Istarski ovčji sir, 🧀 Kasseri, 🇬🇷 Sery greckie, 🧀 Anevato, 🧀 Galotyri, 🧀 Graviera Kritis, 🧀 Kalathaki Limnou, 🧀 Katiki Domokou, 🧀 Krasotiri Ko, 🧀 Ladotyri Mytilinis, 🧀 Batzos, 🧀 Xygalo Siteias, 🧀 Pichtogalo Chanion, 🧀 San Michali, 🧀 Sfela, 🧀 Tsalafouti, 🧀 Formaella Arachovas Parnassou, 🧀 Laguiole, 🧀 Livanjski sir, 🧀 Langres, 🧀 Mont d'Or, 🧀 Montasio, 🧀 Taleggio, 🧀 Quartirolo Lombardo, 🧀 Toma Piemontese, 🧀 Raschera, 🧀 Galbani Bel Paese, 🧈 Sery miękkie bez pleśni, 🧀 Piave (ser), 🧀 Ossolano, 🧀 Neufchâtel, 🧀 Oscypek, 🧀 Pecorino del Monte Poro, 🧀 Pecorino di Filiano, 🧀 Picodon, 🧀 Picón Bejes-Tresviso, 🧀 Pont-l'Évêque, 🧀 Provolone del Monaco, 🧀 Provolone Valpadana, 🧀 Pélardon, 🧀 Queijo de Cabra Transmontano, 🇵🇹 Sery portugalskie, 🧀 Queijo S. Jorge, 🧀 Queijo Serra da Estrela, 🧀 Queso de Burgos, 🧀 Queso de Murcia al vino, 🧀 Queso Majorero, 🧀 Queso Tetilla, 🧀 Queso Zamorano, 🧀 Reblochon, 🧀 Rigotte de Condrieu, 🧀 Rocamadour, 🧀 Salers, 🧀 San Simón da Costa, 🧀 Selles-sur-Cher, 🧀 Slovenská parenica, 🧀 Silter, 🧀 Stelvio, 🧀 Tome des Bauges, 🧀 Tomme de Savoie, 🧀 Tomme des Pyrénées, 🧀 Valençay, 🧀 Époisses - Co jest potrzebne
- 🧫 Podpuszczka
- Należy do
- 🏭 Przetwórstwo mleka w mleczarni, 🔄 Jak powstaje ser
- Wino i mleko
- 🍷 Posset
Najczęstsze pytania
Co to jest podpuszczka?
Mieszanina enzymów, która ścina mleko; głównym jest chymozyna. Dawniej pozyskiwano ją z żołądków cieląt, dziś najczęściej wytwarza się ją z pomocą mikroorganizmów.
Czym różni się ścinanie podpuszczką od kwasowego?
Podpuszczka „przecina” białko kazeinę i powstaje sprężysty skrzep: tak robi się większość serów. Przy ścinaniu kwasem białko wytrąca się przy pH około 4,6: tak powstają paneer, chhena i inne sery świeże.
Jak długo ścina się mleko w serowarni?
Po dodaniu podpuszczki w temperaturze około 30 °C skrzep tworzy się zwykle po około 30 minutach; dokładny czas zależy od rodzaju sera, enzymu i mleka.
Po co kroi się skrzep?
Żeby oddzielić serwatkę. Skrzep kroi się na ziarna od 1 do 15 mm: im drobniejsze ziarno, tym mniej wilgoci zostaje w serze.
Czy to prawda, że do sera zawsze potrzebny jest żołądek cielęcy?
Nie. Dziś szeroko stosuje się chymozynę wytwarzaną z pomocą mikroorganizmów oraz zamienniki z grzybów i roślin. A sery świeże, jak paneer, ścina się kwasem.
Przepisy
Historia
Co przeczytać dalej
- 🧀 Ser — Produkt mleczny ze skrzepu kazeiny; w UE średnio około 7 kg mleka na 1 kg sera. Setki odmian, 272 nazwy w rejestrze UE.
- 🔄 Prasowanie sera — Odciskanie serwatki z masy serowej.
- 🧀 Monterey jack — Amerykański ser półtwardy z pasteryzowanego mleka krowiego, pochodzący z Kalifornii: według normy USA do 44 % wilgoci i co najmniej 50 % tłuszczu w suchej masie.
- ⚪ Rasgulla — Gąbczaste kulki z chheny gotowane w syropie cukrowym; Indie zarejestrowały dwie nazwy — Banglar Rasogolla (2017) i Odisha Rasagola (2019).
- 🧀 Sery półtwarde — Prasowane sery o średniej wilgotności, dojrzewające od kilku tygodni do kilku miesięcy, np. gouda, edam i monterey jack.
Podobne
🔄 Dojrzewanie sera · 🔄 Prasowanie sera · 🔄 Ubijanie masła · 🔄 Zagęszczanie · 🔄 Suszenie · 🌡️ Pasteryzacja
Źródła
- Codex Alimentarius. General Standard for Cheese (CXS 283-1978)
- FAO — Dairy production and products: Types and characteristics
- Tetra Pak Dairy Processing Handbook: Cheese
