🫒 Chemlali

Chemlali (Chemlali Sfax) to główna oliwna odmiana Tunezji o drobnych owocach, pochodząca z okolic Sfaksu. Według Światowego katalogu odmian Międzynarodowej Rady Oliwnej (IOC) przypada na nią około 56 % powierzchni gajów oliwnych i 69 % drzew w kraju (dane z 2013 roku); przegląd IOC z 2012 roku szacował ten udział jeszcze wyżej – na około 85 % powierzchni i ponad 80 % tunezyjskiej oliwy.

Odmiana rośnie w całej środkowej i południowej Tunezji, gdzie oliwki zajmują łącznie prawie 1,8 miliona hektarów. Jest dobrze przystosowana do suszy i zasolonych gleb i stała się symbolem „oliwnego lasu” Sfaksu: na gruntach nienawadnianych drzewa sadzi się bardzo rzadko – 17 na hektar, w rozstawie 24 × 24 m. Już w 1908 roku amerykański botanik Thomas Kearney opisywał te sady z drzewami rosnącymi 80 stóp od siebie.

Drzewo jest silne, o pokroju wzniesionym i gęstej koronie, zapyla się własnym pyłkiem. Dojrzewa wcześnie – w listopadzie. Owoce są drobne, ale liczne i bardzo oleiste: zawartość tłuszczu sięga 29 %. Plony są wysokie, jednak bez nawadniania silnie przemienne. Odmiana jest niezwykle podatna na werticiliozę.

Oliwa z Chemlali zawiera mało kwasu oleinowego – najwyżej około 59 % – i dużo palmitynowego. Z wczesnego zbioru jest intensywnie owocowa, lekko gorzka i ostra; przegląd z 2012 roku opisuje ją jako niegorzką, czasem z nutą pomidora. Aby zmienić profil kwasów tłuszczowych oliwy, w Tunezji od lat 90. prowadzi się hodowlę, a niedawno do krajowego katalogu wpisano pięć nowych odmian.

Czym różni się od podobnej. Większość tunezyjskiej oliwy pochodzi z Chemlali. Nie należy jej mylić z algierską Chemlal: nazwy są zbliżone, lecz według katalogu IOC to różne odmiany o odmiennych profilach genetycznych.