🎄 Christmas pudding (pudding świąteczny)
Inne nazwy: plum pudding, angielski pudding świąteczny
Brytyjski pudding świąteczny z bakalii, kandyzowanej skórki, przypraw, melasy i łoju, mieszany w Stir-up Sunday i podpalany w Boże Narodzenie.
Pudding świąteczny, czyli plum pudding, to brytyjski deser świąteczny z suszonych owoców, kandyzowanej skórki, przypraw, łoju, bułki tartej i jajek, gotowany lub parowany godzinami, przechowywany tygodniami i odgrzewany w Boże Narodzenie. Na stół wnosi się go w płonącej brandy — rytuał utrwalony w epoce wiktoriańskiej. 12
Na półce gotowy pudding różni się od domowego. Brytyjskie tabele składu żywności, oparte na 10 próbkach czterech marek, podają dla puddingu ze sklepu 285 kcal na 100 g, 46,2 g cukrów, 6,9 g tłuszczu, 3,0 g białka i 4,0 g błonnika: jest lżejszy od domowego, ale słodszy. 6
Pochodzenie. Pudding wywodzi się z plum pottage — gęstej mieszanki mięsa, przypraw i suszonych owoców. Przepis zwany Fygey z księgi kucharskiej spisanej w 1390 roku przez mistrza kuchni Ryszarda II łączył mielone migdały z wodą i winem, ćwiartki fig, rodzynki, imbir i miód; SOAS wiąże tę nazwę z figgy pudding z kolędy. 1
Pudding Dickensa. W „Opowieści wigilijnej” pani Cratchit sama wychodzi z pokoju wyjąć pudding, bojąc się, że się rozpadnie albo jest niedogotowany; wychodzi on z kotła, pachnąc pralnią i cukiernią, okrągły i twardy jak cętkowana kula armatnia, płonie w odrobinie zapalonej brandy i ma na szczycie gałązkę ostrokrzewu, a gospodyni wyznaje, że miała wątpliwości co do mąki. 4
Przepis wiktoriański. Plum pudding Isabelli Beeton łączy rodzynki, koryntki, kandyzowaną skórkę, bułkę tartą i drobno posiekany łój z 8 jajkami i kieliszkiem brandy; masę wciska się do wysmarowanej formy lub płótna i gotuje 5–6 godzin, a w dniu podania jeszcze co najmniej 2 godziny. Radziła robić pięć lub sześć naraz, bo przez wiele tygodni zachowują świeżość. 2
Wersja wiejska. Cottage Christmas Pudding Elizy Acton z 1845 roku obywa się bez bułki tartej i skórki: mąka, łój, rodzynki, koryntki, cukier i ćwierć funta purée ziemniaczanego z gałką muszkatołową, imbirem, goździkami i solą, związane 4 jajkami i mlekiem, zawiązane w oprószone mąką płótno i gotowane 4 godziny. 3
Stir-up Sunday. Book of Common Prayer wyznacza na niedzielę przed Adwentem kolektę zaczynającą się od słów „Stir up, we beseech thee, O Lord”; ta ostatnia niedziela przed Adwentem, w 2026 roku 22 listopada, stała się dniem robienia puddingu. Cała rodzina miesza po kolei, a do masy wrzuca się srebrne monetki i amulety na szczęście dla znalazcy. 51
Fakty
| Kraj | Wielka Brytania |
|---|---|
| Surowiec | Rodzynki, koryntki, kandyzowana skórka, łój, bułka tarta, jajka, brandy (Beeton, 1861) 2 |
| Sezon | Robi się go w Stir-up Sunday, ostatnią niedzielę przed Adwentem (22.11.2026); je się w Boże Narodzenie 51 |
| Czas trwania | Gotować 5–6 h; w dniu podania jeszcze co najmniej 2 h (Beeton) 2 |
| Wartość odżywcza | Domowy: 316 kcal, 33,8 g cukrów, 9,8 g tłuszczu na 100 g; sklepowy: 285 kcal 6 |
| Okres i warunki przechowywania | Po ugotowaniu zachowuje świeżość przez wiele tygodni (Beeton) 2 |
| Obowiązkowość | Alergeny wyróżniane w Wielkiej Brytanii: zboża z glutenem, jajka, orzechy, siarczyny, jeśli są 7 |
Jak łączy się z tematem „Tradycje kulinarne”
🎄 Christmas pudding (pudding świąteczny) → rodzaj → 🎄 Świąteczne potrawy narodów → rodzaj → 🎎 Tradycje kulinarne
Powiązania
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Brytyjczycy
- Należy do
- 🎄 Świąteczne potrawy narodów
- Część jakiej tradycji?
- 🎄 Świąteczne potrawy narodów
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że w plum puddingu są śliwki?
Nie: mimo nazwy klasyczne przepisy w ogóle nie zawierają śliwek.
Czy żołnierze dostawali pudding w czasie I wojny światowej?
Tak, zbiórki dobroczynne wysyłały na front ogromne ilości puddingu.
Czy pudding świąteczny jest bardzo słodki?
Tak, cukry stanowią dużą część jego masy, głównie z suszonych owoców.
Czy alkohol wypala się, gdy pudding się podpala?
W ugotowanym domowym puddingu zostaje tylko jego ślad, a brandy przy stole płonie krótko.
Czy pudding świąteczny zawsze był deserem?
Nie: zanim cukier stał się tani, podawano go do dania głównego albo jako przystawkę.
Podobne
🍰 Panettone · Roscón de Reyes · 🍰 Bolo-rei · Sztolla drezdeńska (Dresdner Christstollen) · 🥃 Bramble · 🥃 Angel Face
Źródła
- SOAS University of London: A history of Christmas pudding
- Beeton I., The Book of Household Management (1861), recipe 1328 «Christmas plum-pudding (very good)» — Internet Archive
- Acton E., Modern Cookery in All Its Branches (1845), «Cottage Christmas pudding» — Internet Archive
- Dickens C., A Christmas Carol (1843), Stave III — Internet Archive
- Book of Common Prayer (1928 edition): The Sunday next before Advent — Collect «Stir up, we beseech thee, O Lord»
- UK Government: McCance and Widdowson's Composition of Foods Integrated Dataset (CoFID) 2021 — Pudding, Christmas, homemade (11-1051) and retail (11-1022)
- Food Standards Agency: Allergen guidance for food businesses (14 allergens)
