Jak czytać etykietę whisky i koniaku: Scotch, bourbon, VS, VSOP, XO

Szkocka whisky

Prawo brytyjskie zna pięć kategorii Scotch; kategoria musi być z przodu butelki.

🥃 Szkocka whisky (Scotch Whisky) (Scotch Whisky)

Destylowana i leżakowana w Szkocji z wody i słodu jęczmiennego, ewentualnie z dodatkiem całych ziaren innych zbóż. Co najmniej 3 lata w dębowych beczkach do 700 litrów, co najmniej 40 % obj.

🥃 Szkocka whisky single malt (Single Malt Scotch Whisky)

Z jednej gorzelni, tylko z wody i słodu jęczmiennego, w alembikach (pot stills). «Single» znaczy jedna gorzelnia, nie jedna beczka. Od 23 listopada 2012 r. opuszcza Szkocję tylko w butelkach gotowych do sprzedaży.

🥃 Szkocka whisky blended (Blended Scotch i Blended Malt)

Blended Scotch to mieszanka single malt i single grain. Blended Malt łączy single malty z co najmniej dwóch gorzelni, bez whisky zbożowej.

🥃 Whisky z Islay (Islay, Speyside, Highland)

Chronione nazwy miejsc: Campbeltown i Islay oraz regiony Highland, Lowland i Speyside. Jedna z nich może stać tuż przed kategorią, np. «Islay Single Malt», tylko jeśli whisky tam destylowano.

Amerykański bourbon

Przepisy federalne USA określają bourbon i słowa na jego etykiecie.

🥃 Bourbon

Zacier z co najmniej 51 % kukurydzy, destylowany do najwyżej 80 % obj., leżakowany w nowych opalanych beczkach dębowych, nalewanych przy najwyżej 62,5 %. Butelkowany przy co najmniej 40 %, bez barwników i aromatów.

🥃 Żyto i kukurydza w whisky (Straight)

Straight bourbon lub rye leżakował co najmniej 2 lata w nowych opalanych beczkach dębowych, bez dodatków. Dla zwykłego «bourbona» przepisy nie ustalają minimalnego wieku.

🥃 Bottled in Bond

Z jednego sezonu destylacji, od jednego gorzelnika w jednej gorzelni; co najmniej 4 lata leżakowania i butelkowanie przy dokładnie 50 % obj. Etykieta podaje gorzelnię i jej numer zakładu.

Proof

Amerykańska skala mocy: proof to podwojone % obj. 80 proof to 40 %, 100 proof to 50 %.

Francuski koniak

Cognac to chroniona apelacja z własną specyfikacją, zatwierdzoną na nowo w czerwcu 2026 r.

🥃 Koniak (Cognac)

Winiak z Charente, dwukrotnie destylowany w miedzianym alembiku charentais i leżakowany co najmniej 2 lata w dębie. W sprzedaży ma co najmniej 40 % obj.

🥃 VS, VSOP, XO

Oznaczają wiek najmłodszego destylatu w mieszance: VS co najmniej 2 lata w dębie, VSOP co najmniej 4, XO co najmniej 10.

🥃 Koniak Hors d'âge (Hors d'âge i XXO)

Hors d'âge ma to samo minimum 10 lat co XO: według przepisów nie jest starszy. Dopiero XXO, «Extra Extra Old», gwarantuje co najmniej 14 lat.

🥃 Grande Champagne (Fine Champagne i cru)

Na etykiecie może być jedno z sześciu cru, od Grande Champagne po Bois ordinaires. Fine Champagne to mieszanka Grande i Petite Champagne z co najmniej 50 % Grande Champagne. Nie ma nic wspólnego z szampanem.

Wiek i dodatki

🥃 Age statement (oznaczenie wieku) (Deklaracja wieku)

«12 lat» to wiek najmłodszego destylatu w butelce, tak samo w Szkocji, w USA i w Cognac. W USA whisky młodsza niż 4 lata musi podać swój wiek.

Rocznik lub rok destylacji

Na Scotch rok destylacji wolno podać tylko wtedy, gdy cała whisky została destylowana w tym roku, a obok musi być rok butelkowania lub wiek.

Kolor i słodycz

Scotch dopuszcza tylko wodę i zwykły karmel, bourbon ani barwników, ani aromatów. Koniak dopuszcza karmel E150a, słodzenie i napar z wiórów dębowych, jeśli ich wpływ na mierzoną moc nie przekracza 4 % obj.

Źródła

• The Scotch Whisky Regulations 2009 (SI 2009/2890), legislation.gov.uk
• 27 CFR 5.143: Whisky, US standards of identity (Cornell LII)
• 27 CFR 5.74: Statements of age (Cornell LII)
• 27 CFR 5.88: Bottled in bond (Cornell LII)
• Cahier des charges de l'AOC Cognac, homologated 10.06.2026 (BNIC)
• BNIC: Cognac, une origine contrôlée (age categories, Fine Champagne)
• BNIC: Les crus du Cognac

Działy