📜 Khvanchkara

Khvanchkara to chroniona gruzińska nazwa pochodzenia dla czerwonego, naturalnie półsłodkiego wina wyłącznie z aleksandrouli i mudżuretuli z mikrostrefy Khvanchkara w gminie Ambrolauri w Raczy. ¹ Ma numer rejestracyjny 1 wśród gruzińskich nazw pochodzenia. ² Układ o stowarzyszeniu UE–Gruzja z 2014 r. chroni tę nazwę w Unii Europejskiej. ³

Skąd pochodzi. Mikrostrefa leży około 42°30′ N i 43°00′ E na południowych stokach pasma Leczchumi, na prawym brzegu Rioni, i na północnym stoku pasma Raczy na lewym brzegu. Obejmuje 28 wsi, w tym Chwanczkarę, Cesi, Czrebalo, Bugeuli i obie Tole, a także Alpanę i Orbeli w Cageri. ¹ Narodowa Agencja Wina zauważa, że winnice Raczy rosną głównie na stokach wąwozu Rioni, a Dolna Racza słynie właśnie z tej mikrostrefy. ⁷

Klimat. Klimat jest wilgotny, z umiarkowanie mroźną zimą i gorącym, dość suchym latem. Średnia roczna to 10,8–12,2 °C, w lipcu i sierpniu 21–22 °C, w styczniu 0–1 °C; słońce świeci 1900–2000 godzin w roku, a pogodnych dni jest więcej niż w innych regionach winiarskich zachodniej Gruzji. Spada około 1050–1100 mm deszczu rocznie, grad zdarza się 1–2 dni, a przymrozki trwają od początku listopada do początku kwietnia. Zamknięta dolina tłumi wiatr. ¹

Gleby i dojrzewanie. Specyfikacja wyróżnia sześć typów gleb: próchniczno-węglanowe wokół Chwanczkary, Sadmeli i Pirweli Toli, próchniczne w Cesi, Bostanie i Czordżo oraz deluwialne i aluwialne w Bugeuli, Chimszi i Cesi. Kamieniste gleby bogate w wapień gromadzą ciepło w dzień i stygną w nocy. Aleksandrouli i mudżuretuli ruszają od 15 kwietnia, kwitną na początku czerwca i osiągają dojrzałość techniczną do 25 września, ale na wino półsłodkie zbiera się je w drugiej połowie października. ¹

Zasady w winnicy. Rzędy dzieli 1–2,5 m, krzewy 0,8–1,5 m, a pień ma 60–90 cm. Winogrona muszą osiągnąć co najmniej 24 % cukru, plon ograniczono do 7 t/ha, a z tony wolno uzyskać najwyżej 650 litrów, czyli 4550 litrów z hektara. Winogrona przewozi się w skrzynkach drewnianych lub plastikowych mieszczących najwyżej 40 kg, nigdy w foliowych workach. ¹

Jak się je robi. Winogrona trzeba przetworzyć i zrobić z nich wino w obrębie mikrostrefy, a butelkować wolno w całej Gruzji. Wino powstaje z niepełnej fermentacji na skórkach, sprzedaje się je tylko w szkle i może trafić na rynek dopiero po 1 stycznia roku następującego po zbiorach. ¹ Prawo gruzińskie definiuje wino naturalnie półsłodkie jako wino z niepełnej fermentacji i zakazuje dodawania do niego cukru i zagęszczonego moszczu. ⁵

W kieliszku i na etykiecie. Specyfikacja wymaga barwy od jasnego do ciemnego rubinu i delikatnego, aksamitnego, przyjemnie półsłodkiego wina, które oddaje odmiany i miejsce. Musi mieć co najmniej 11 % alkoholu, 30–45 g/l cukru, co najmniej 22 g/l ekstraktu i co najmniej 5 g/l kwasowości. Na etykiecie musi być KHVANCHKARA wraz z napisem «Protected Designation of Origin» lub «PDO». ¹

Historia. Szkic o winiarstwie kaukaskim z 1875 r. wskazał Tolę, Chwanczkarę, Bugeuli i Cesi jako najlepsze miejsca Raczy, a aleksandrouli i mudżuretuli bada się od 1886 r. Wino Kipiani z tych odmian, znane od lat 70. XIX wieku, zdobyło pierwszy medal w Batumi w 1900 r. i Grand Prix w Belgii w 1907 r., a w 1930 r. nazwano je Khvanchkara. Do 1942 r. jesienny chłód zatrzymywał fermentację, a wiosenne ciepło znów ją uruchamiało, więc wino było niestabilne; od 1942 r. nowe technologie i winiarnie uczyniły je pewnym. ¹

Dlaczego to ważne dla ciebie. Khvanchkary jest mało: w 2026 r. Racza przetworzyła tylko około 3600 t aleksandrouli i mudżuretuli, a państwo płaciło winiarniom 4 lari za kg, jeśli płaciły plantatorom co najmniej 8 lari za kg. ⁴ Słodycz pochodzi wyłącznie z winogron, a butelka z nowego rocznika nie pojawi się przed 1 stycznia. ¹ WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. ⁶