📍 Racha

Racza to górski region winiarski w północno-zachodniej Gruzji, nad górnym Rioni, znany przede wszystkim z naturalnie półsłodkich win czerwonych. Gruzińska ustawa wyodrębnia Raczę jako osobną strefę winiarską, oddzielną od sąsiedniego Leczchumi. ² Narodowa Agencja Wina opisuje Raczę-Leczchumi jako region wyróżniający się nielicznymi winnicami i rzadkimi odmianami. ¹

Gdzie rośnie winorośl. Racza obejmuje większą część okręgu Ambrolauri, a winnice rosną głównie na stokach wąwozu Rioni. Dolna Racza słynie z mikrostrefy Khvanchkara, a w Leczchumi są mikrostrefy Cageri, Orbeli, Alpana-Twiszi i Zubi-Okureszi. ¹ Mikrostrefa Khvanchkara leży na obu brzegach Rioni, między pasmami Leczchumi i Raczy. ³

Rzadkie odmiany. Najpopularniejsze są culukidzis tetra i colikouri, aleksandrouli, mudżuretuli, raczuli dzelszawi, usachelouri i orbeluri. ¹ Aleksandrouli i mudżuretuli uchodzą za dawne miejscowe odmiany Raczy, badane od 1886 r. ³

Górski klimat. W mikrostrefie Khvanchkara klimat jest wilgotny, z umiarkowanie mroźną zimą i gorącym, dość suchym latem; słońce świeci 1900–2000 godzin w roku, a pogodnych dni jest więcej niż gdzie indziej w zachodniej Gruzji. Spada około 1050–1100 mm deszczu, przymrozki trwają od początku listopada do początku kwietnia, a winogrona na wino półsłodkie zbiera się dopiero w drugiej połowie października. ³

Słynne wina. Khvanchkarę robi się z aleksandrouli i mudżuretuli z 30–45 g/l własnego cukru winogron, a sprzedawać wolno ją dopiero po 1 stycznia po zbiorach. ³ W Leczchumi mikrostrefa Twiszi daje naturalnie półsłodkie białe z colikouri, a region robi też usachelouri i odżaleszi z Orbeli. ¹ W 2025 r. lista gruzińskich apelacji urosła do 33, a Racha i Lechkhumi stały się osobnymi nazwami. ⁴

Dlaczego wino jest półsłodkie. Do 1942 r. chłopi z Raczy zdawali się na pogodę: jesienny i zimowy chłód zatrzymywał fermentację, wiosenne ciepło znów ją uruchamiało, a słodycz była niestabilna. Od 1942 r. nowe technologie i winiarnie pozwoliły pewnie przerywać fermentację i zachowywać naturalny cukier. ³

Zbiory 2025. Racza przetworzyła rekordowe do 3000 t winogron, głównie aleksandrouli i mudżuretuli; zbiory zebrało ponad 1400 plantatorów, którzy zarobili 23,5 mln lari. ⁵ Państwo płaciło winiarniom dopłatę 4 lari za kg tych winogron, jeśli płaciły plantatorom co najmniej 8 lari za kg. ⁴

Zbiory 2026. Do 30 października zbiory w Raczy się zakończyły i przetworzono około 3600 t aleksandrouli i mudżuretuli, a w Leczchumi zebrano około 500 z prognozowanych 1300 t. Dopłatę 4 lari za kg znów otrzymały firmy, które przetworzyły co najmniej 3 t winogron Khvanchkary i zapłaciły plantatorom co najmniej 8 lari za kg. ⁶

Dlaczego to ważne dla ciebie. Winogron z Raczy jest mało: jej 3600 t to niewiele wobec około 314,5 tys. t przetworzonych w 2026 r. w Kachetii. ⁶ Khvanchkara i Tvishi należą do nazw gruzińskich win chronionych w UE. ⁷ WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. ⁸