🥃 Nastoianka

Nastoianka to ukraiński odpowiednik polskiej nastójki, czyli ziołowego nastawu: zioła, korzenie, przyprawy, miód lub jagody zalane wódką albo spirytusem. Według publikacji Glavred ukraińska tradycja skłaniała się ku nastawom na miodzie i ziołach. W porównaniu z nalyvką nastoianka jest zwykle mocniejsza i mniej słodka, z wyraźniejszą, lekko gorzką nutą ziołową.

Historia. Według tego samego źródła słowo „wódka” oznaczało początkowo alkoholowe wyciągi z ziół, przyjmowane jako lekarstwo. W XVII i XVIII wieku Ukraina była jednym z ośrodków gorzelnictwa w Europie Wschodniej, a oficerowie kozaccy i klasztory miały skomplikowane receptury. Napoje nazywane dziś nastoiankami dostarczano do Europy w XVIII wieku.

Jak się ją robi. Surowiec roślinny zalewa się wódką i trzyma w ciemności kilka tygodni, czasem wstrząsając, po czym płyn się przecedza. W razie potrzeby dodaje się cukier lub miód, a moc zwykle pozostaje zbliżona do wyjściowej wódki, na przykład 35-45 % obj. W codziennej mowie nazwy się mieszają: ten sam napój może nazywać się nastoianka i nalyvka.

Rodzaje. Do nastoianek zalicza się pertsiwkę z pieprzem, anyżówkę z nasionami anyżu, chrinówkę z chrzanem, kminiwkę z kminkiem oraz gorzkie wersje ziołowe. Znanym przykładem jest warenucha, czyli wódka pieczona w piecu z miodem, suszonymi owocami i przyprawami. Inną historyczną grupą są ternówka i zapikanka, destylaty owocowe z jagód.

Dlaczego to ważne. Rośliny w nastoiance nie czynią z niej lekarstwa: oświadczenia zdrowotne na napojach powyżej 1,2 % obj. są w UE zakazane. Domowa nastoianka nie podlega kontroli jakości. WHO przypomina: nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu.