🥃 Zapikanka

Zapikanka to dawny ukraiński trunek, który przekazy wymieniają wśród popularnych nastawów czasów kozackich obok warenuchy, kusaki i muselca. Nazwa prawdopodobnie wiąże się ze słowem „zapiekać”, czyli dusić w piecu, ale historycy nie ustalili dokładnego przepisu. Poniżej jest więc tylko to, co można powiedzieć z pewnością.

Co wiadomo. Źródła są niezgodne: jedne nazywają zapikankę nastawem, inne destylatem z jagód cenionym jako napój deserowy. Obie wersje mieszczą się w ukraińskiej tradycji nastawów na wódce i owocach, znanej co najmniej od XVII-XVIII wieku, gdy Ukraina była jednym z ośrodków gorzelnictwa w Europie Wschodniej.

Współczesne receptury. W praktyce domowej zapikanką zwykle nazywa się napój na wódce z jagodami, miodem lub przyprawami, który przez jakiś czas dusi się w cieple. Wersje się różnią i nie można uznać tego za odtworzenie oryginału: jednego kanonicznego przepisu nie ma. Moc zbliżona do wódki lub niższa zależy od tego, ile dodano wody i miodu.

Rodzina. Zapikankę zalicza się do nastawów, a w domu myli się ją z warenuchą, nalewką i ternivką. W prawie UE o kategorii decyduje skład: wódka aromatyzowana, jeśli cukru jest poniżej 100 g/l, likier, jeśli powyżej. Chronionej nazwy nie ma.

Dlaczego to ważne. Podgrzewanie nie usuwa alkoholu, a miód i owoce maskują moc. Domowa zapikanka nie podlega kontroli jakości, a oświadczenia zdrowotne na napojach powyżej 1,2 % obj. są w UE zakazane. WHO przypomina, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.