🍳 Sos beszamelowy
Mleko + masło + mąka.
Sos beszamelowy — biały sos kuchni francuskiej z mleka, masła i mąki. Beszamel (béchamel) to francuski biały sos: wrzące mleko wbija się trzepaczką w białą zasmażkę z masła i mąki i doprawia solą, pieprzem i gałką muszkatołową. W kuchni klasycznej jest bazą innych sosów i zapiekanek, a dziś sprzedaje się go także gotowy w kartonach i saszetkach, czasem zagęszczony skrobią zamiast mąki. 15
Na półce. Gotowy beszamel bywa w kartonach i miękkich opakowaniach, a część z nich trzyma się w lodówce jeszcze przed otwarciem. Sprawdź zagęstnik: w klasyce to mąka z zasmażki, w wielu gotowych — skrobia i gumy. Według przepisów UE mleko i zboża zawierające gluten wyróżnia się w składzie krojem, stylem lub kolorem tła. 56
Jeden z pięciu sosów podstawowych. W «Przewodniku po nowoczesnej kuchni» Auguste Escoffier wymienia pięć sosów podstawowych — hiszpański, velouté, beszamel, pomidorowy i holenderski — a zasmażkę nazywa elementem wiążącym sosy. Z tych sosów podstawowych kucharz robi «małe» sosy pochodne. 1
Przepis Escoffiera. Na cztery kwarty sosu wlewa około czterech i pół kwarty wrzącego mleka do funta prawie zimnej białej zasmażki i ubija, by nie było grudek. Chudą cielęcinę w kostce podsmaża z cebulą na maśle, nie rumieniąc, i dodaje z solą, pieprzem, gałką i tymiankiem; sos dusi się około godziny, przeciera i smaruje z wierzchu masłem, żeby nie powstał kożuch. W poście cielęcinę się pomija. 1
Szybszy sposób. Escoffier podaje też krótszy wariant: mleko gotuje się z przyprawami i ziołami, przykrywa i zostawia do naciągnięcia, potem wlewa do osobno przygotowanej zasmażki, a sos gotuje się tylko kwadrans. 1
Sosy pochodne. Sos śmietanowy Escoffiera to beszamel odparowany ze śmietanką i wykończony świeżą śmietanką oraz kilkoma kroplami cytryny; Nantua dodaje śmietankę, masło rakowe i szyjki raków; kardynalski — wywar rybny, esencję truflową i masło z homara; Soubise — cebulę duszoną w maśle i gotowaną z beszamelem. 1
Mornay. U Escoffiera beszamel zagotowuje się z wywarem z ryby, która ma być podana, odparowuje o jedną czwartą, potem roztapia w nim gruyère i parmezan, a poza ogniem wbija masło. To sos do jego glazurowanych zapiekanek: polanych, posypanych serem i masłem i zapieczonych w bardzo gorącym piecu. 1
Fakty
| Surowiec | Mleko; biała zasmażka z masła i mąki; sól, pieprz, gałka muszkatołowa 1 |
|---|---|
| Kraj | Francja |
| Przeznaczenie | Jeden z pięciu sosów podstawowych Escoffiera; baza Mornay, Soubise, Nantua i sosu śmietanowego 1 |
| Rok założenia | Wczesny ślad drukowany: «Turbots à la Bechamelle», The Modern Cook, 1733 2 |
| Wartość odżywcza | Domowy biały sos średniej gęstości, na 100 g: 147 kcal, 3,84 g białka, 10,63 g tłuszczu, 9,17 g węglowodanów 3 |
| Obowiązkowość | Etykiety UE: mleko i zboża zawierające gluten wyróżnione w składzie 6 |
Jak łączy się z mlekiem
🍳 Sos beszamelowy ← trafia do ← 🥛 Mleko
Powiązania
- Gdzie się używa
- 🧈 Masło
- Czego się używa
- 🥛 Mleko
- Kto pracuje
- 🧑🍳 Kucharz
- Należy do
- ☕ Mleko w kuchni: dania i napoje
Najczęstsze pytania
Czy beszamel zagęszcza się jajkami?
Nie. W klasycznym przepisie zagęszcza mąka z zasmażki; jajek w nim nie ma.
Od kiedy nazwa pojawia się w książkach kucharskich?
Wczesny przykład to angielskie wydanie «The Modern Cook» La Chapelle'a z turbotem «à la Bechamelle».
Czy beszamel jest tłusty?
W porównaniu z mlekiem tak: masło z zasmażki wielokrotnie zwiększa ilość tłuszczu, a wapnia jest podobnie.
Czy gotowy beszamel robi się tak jak domowy?
Nie zawsze: niektóre marki używają mleka, śmietanki, skrobi i zagęstników zamiast masła i mąki.
Jak długo smażyć zasmażkę do beszamelu?
Krótko: tylko tyle, by zniknął smak surowej mąki, zanim zasmażka nabierze koloru.
Przepisy
Podobne
🥤 Koktajl mleczny · 🌙 Ciepłe mleko na noc · 🥣 Płatki śniadaniowe · ☕ Kakao · 🥞 Bliny · 🥐 Wypieki
ℹ️ Produkty mleczne zawierają laktozę i białka mleka: przy nietolerancji laktozy lub alergii na białko mleka skonsultuj się z lekarzem.
Źródła
- Escoffier A. A Guide to Modern Cookery. London: Heinemann, 1907 (Cornell University Library scan): No. 19–21 roux, 25 velouté, 28 béchamel, 69 cardinal, 79 cream, 91 Mornay, 95 Nantua, 104 Soubise
- La Chapelle V. The Modern Cook. London, 1733, vol. 3, p. 138: «Turbots (a la Bechamelle)»
- USDA FoodData Central (SR Legacy): Sauce, homemade, white, medium (174525)
- USDA FoodData Central: Milk, whole, 3.25% milkfat, with added vitamin D (746782)
- Open Food Facts: Elle & Vire Sauce Béchamel au lait entier, 33 cl (3451790961038): ingredients, nutrition, storage from the pack
- Regulation (EU) No 1169/2011 on the provision of food information to consumers, Art. 21 and Annex II (allergens)
- U.S. FDA: Are You Storing Food Safely? (consumer update)
