🥃 Punsch (szwedzki ponczu)
Punsch (szwedzki ponczu) to bardzo słodki, lekko korzenny szwedzki likier na bazie indonezyjskiego arraku batawskiego, około 25 % obj. Dawniej podawany gorący, od połowy XIX wieku butelkowany i pity mocno schłodzony.
Szwedzki punsch to nie ponczu z owocami do wielkiej wazy, lecz butelkowany szwedzki likier: bardzo słodki, lekko korzenny, stworzony w Szwecji w XVIII wieku. Według Oxford Companion to Spirits & Cocktails opiera się na indonezyjskim arraku batawskim, który daje też dominujący smak; moc jest umiarkowana, około 25 % obj.
Arrak i dawny punsch. Spritmuseum w Sztokholmie datuje początki punschu w Szwecji na połowę XVIII wieku, gdy po raz pierwszy sprowadzono arrak z Indii Wschodnich; pierwszy statek Kompanii Wschodnioindyjskiej z arrakiem, porcelaną i przyprawami dotarł do Göteborga w 1733 roku. Dawny szwedzki punsch przygotowywano z arraku, cukru, wody, herbaty i cytryny, podawano wrzący i początkowo był napojem bogaczy.
Butelkowanie. Już w 1845 roku firma J. Cederlunds Söner sprzedawała gotowy punsch. Arrak mieszano z wodą, syropem cukrowym i zwykle kwaśnym winem, po czym kilka miesięcy dojrzewał w dębowych beczkach. Butelkowanie uczyniło punsch bardziej dostępnym, a picie go mocno schłodzonego weszło w modę. Spożycie osiągnęło szczyt od połowy XIX do początku XX wieku.
Tradycja. Punsch wiąże się z żółtą zupą grochową w czwartki, z studenckimi „nacjami” i wojskiem. Muzeum podaje, że Szwedzi piją go mniej niż dawniej, ale zwyczaje przetrwały. W 1917 roku produkcję przejęła AB Vin- & Spritcentralen, a państwowy monopol zniesiono w 1995 roku.
Dlaczego to ważne. Punsch jest słodki, a słodycz maskuje moc około jednej czwartej objętości. Sprawdź moc na etykiecie. WHO zaznacza: nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu.
Fakty
| Surowiec | arak batawski, syrop cukrowy, woda |
|---|---|
| Zawartość alkoholu (% obj.) | ok. 25 % obj. |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Punsch (szwedzki ponczu) → rodzaj → 🍸 Likiery → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Z czego się robi
- 🥃 Rum
- Co zawiera
- 🍬 Cukier
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🍸 Likiery
- Powiązane z
- 🌍 Europa Północna
- Podobne i różne
- 🥃 Akwawit, 🥃 Arak Bali, 🥃 Arak ze Sri Lanki, 🥃 Rompope, 🥃 Rompope, 🥃 Rosolio, 🥃 Rosolio, 🥃 Rabarbaro, 🥃 Rabarbaro
Najczęstsze pytania
Czy to to samo co poncz?
Nie. Poncz miesza się w wazie; szwedzki punsch to butelkowany likier, w którym dominuje arak z Batawii.
Pije się go na gorąco czy na zimno?
Dawny punsch podawano gorący, ale po zabutelkowaniu modne stało się picie go dobrze schłodzonego.
Czym jest arak?
Destylatem z Indii Wschodnich; arak z Batawii w Indonezji nadaje likierowi główny smak.
Jaką ma moc?
Około ćwierci objętości; słodycz ją maskuje.
Dlaczego łączy się go z żółtą zupą grochową?
To szwedzka tradycja czwartku; punsch wiąże się też z korporacjami studenckimi i wojskiem.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍬 Cukier — Sacharoza dodawana do mleka skondensowanego, lodów i słodkich jogurtów; WHO zaleca, by wolne cukry dawały mniej niż 10 % dziennej energii.
- 🥃 Rum — Destylat melasy, syropu lub soku z trzciny cukrowej: w UE co najmniej 37,5 % obj., bez aromatów i dodanego alkoholu, do 20 g/l cukru; w USA butelkowany z mocą od 40 % obj.
- 🌍 Europa Północna — Skandynawia, Finlandia, Dania i Islandia: chłodna kraina krów, islandzki skyr, norweski brunost i duńskie sery o chronionych nazwach.
- 🥃 Rompope — Rompope to meksykański napój z mleka krowiego, żółtek, orzechów, cukru i alkoholu, bliski adwokatowi; meksykańska norma NMX-V-046 ustala 10–15 % obj. W UE likier jajeczny ma co najmniej 14 % obj.
Podobne
🥃 Rosolio · 🥃 Likier kawowy · 🥃 Hüttentee · 🥃 Orahovača · 🥃 Goldwasser · 🥃 Mirto
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- The Oxford Companion to Spirits & Cocktails, entry 'Swedish punch' (M. Pietrek): highly sweetened, slightly spicy liqueur created in Sweden in the 18th century; Batavia arrack base; about 25 % ABV; bottled by J. Cederlund Söner by 1845; served warm, with yellow pea soup
- Spritmuseum (Stockholm): Punsch — arrak first imported in 1733, early recipe (arrak, sugar, water, tea, lemon), bottled punsch from 1845, golden age, 1917 Vin- & Spritcentralen, monopoly ended 1995
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
