🥃 Arak Bali
Indonezyjski destylat ze sfermentowanego soku palmowego (lontar, kokosowa, cukrowa) z wyspy Bali; od 2020 r. produkcję reguluje dekret gubernatora Bali nr 1/2020.
Jeśli arak kojarzy ci się z anyżowym trunkiem z Lewantu, ten z Bali to zupełnie coś innego. Arak Bali to tradycyjny mocny trunek z indonezyjskiej wyspy Bali, destylat ze sfermentowanego soku palmowego, który miejscowi nazywają nira. Sok zbiera się z kwiatostanów palm lontar, kokosowych lub cukrowych, następnie fermentuje i destyluje w prostych wiejskich alembikach. Moc nie jest znormalizowana i zależy od destylacji. Od 2020 roku produkcję reguluje dekret gubernatora Bali nr 1/2020.
Prawo i status. Dekret gubernatora nr 1 z 2020 roku o tradycyjnych balijskich napojach fermentowanych i destylowanych obejmuje arak, tuak i brem, także na potrzeby ceremonii religijnych. Przewiduje etykiety, spółdzielnie producentów i nadzór, ale według władz prowincji nie dopuszcza wolnego handlu. Gubernator Wayan Koster ogłosił 29 stycznia Dniem Araku Bali.
Produkcja. Według reportażu z 2023 roku z wioski Merita w dystrykcie Karangasem zbieracz wspina się codziennie na 30–40 palm lontar i specjalnym nożem nacina kwiatostany; sok spływa do naczynia. Do soku dodaje się „lau”, czyli korzeń lub korę miejscowych drzew, potem sok fermentuje i trafia do destylacji. Jeden cykl trwa 3–5 godzin i daje około 3 litrów araku.
Fałszerstwa. W 2022 roku gubernator zażądał zamknięcia w Karangasem produkcji „araku z cukru”, destylatu z cukru i syntetycznych drożdży, który według niego szkodzi rolnikom, smakowi i zdrowiu. Karangasem to główny region araku, z około 1800 rolnikami w sześciu dystryktach. Część produkcji ma już zgodę BPOM i banderole akcyzowe.
Dlaczego to ważne. Pewniejszy jest arak w butelce z etykietą, banderolą akcyzową i zgodą BPOM; alkohol bez etykiety może być sfałszowany i niebezpieczny. Sok palmowy czyni napój tradycyjnym, a nie zdrowym. Nie myl go z lewantyńskim arakiem, anyżowym napojem z winogron, ani z arrakiem ze Sri Lanki, który też jest destylatem z palmy. WHO przypomina, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu.
Fakty
| Podstawa prawna | dekret gubernatora Bali nr 1/2020 o tradycyjnych balijskich napojach fermentowanych i destylowanych |
|---|---|
| Surowiec | sfermentowany sok (nira) z kwiatostanów palm lontar, kokosowych i cukrowych |
| Metoda destylacji | prosta wiejska destylacja; jeden cykl 3–5 godzin daje około 3 litrów |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Arak Bali → rodzaj → 🍶 Azjatyckie tradycje mocnych alkoholi → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa
- W co się pakuje
- 🍷 Etykieta wina
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🍶 Azjatyckie tradycje mocnych alkoholi
- Podobne i różne
- 🥃 Arak ze Sri Lanki, 🥃 Feni, 🥃 Lao Khao, 🥃 Arak, 🥃 Mahua, 🥃 Lambanog, 🥃 Punsch (szwedzki ponczu)
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że arak z Bali jest zdrowy, bo robi się go z soku palmowego?
Nie. Surowiec jest naturalny, ale w butelce jest alkohol etylowy. Miejscowi od dawna uważają go za napój „rozgrzewający”, jednak WHO przypomina, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu.
Z czego robi się Arak Bali?
Ze sfermentowanego soku (nira) z kwiatostanów palm lontar, kokosowych i cukrowych. Destylat z cukru i syntetycznych drożdży („arak gula”) władze Bali uznają za naruszenie dekretu nr 1/2020.
Czym Arak Bali różni się od araku lewantyńskiego?
Nazwy są podobne, napoje różne. Arak balijski to destylat z palmy bez anyżu, a arak lewantyński to destylat z winogron z anyżem, który mętnieje po dodaniu wody.
Czym jest „arak gula”?
„Arak z cukru” to tani destylat z cukru i syntetycznych drożdży. W 2022 roku gubernator Bali zażądał zamknięcia takiej produkcji w Karangasem, bo podważa tradycyjny arak i zagraża zdrowiu.
Kiedy obchodzi się Dzień Araku Bali?
29 stycznia, na mocy decyzji gubernatora nr 929/03-I/HK/2022, na pamiątkę przyjęcia dekretu nr 1/2020.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Etykieta wina — Naklejka na butelce: kto wyprodukował, skąd, rocznik i moc.
- 🥃 Arak ze Sri Lanki — Lankijski destylat z toddy kokosowego, soku kwiatostanów palmy z 14–18% cukrów; prawo rozróżnia arak kokosowy, melasowy i inne. To nie to samo co anyżowy arak lewantyński.
- 🥃 Feni — Feni to destylat z Goa (Indie) ze sfermentowanego soku jabłek nerkowca lub toddy kokosowego. Nazwa chroniona w Indiach od 2009 r.; feni z nerkowca destyluje się dwukrotnie, moc 40–45,5 % obj.
Podobne
🥃 Arak ze Sri Lanki · 🥃 Mahua · 🥃 Lambanog · 🥃 Lao-Lao · 🥃 Munbae-ju · 🥃 Raksi
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- ANTARA News Bali (24.12.2022): Governor Koster sets 29 January as Hari Arak Bali (SK Gubernur Bali No. 929/03-I/HK/2022), marking Pergub Bali No. 1/2020; BPOM permits and excise stamps
- ANTARA News Bali (21.02.2022): Governor asks to close sugar-based arak production in Karangasem — traditional arak from palm sap (aren/jaka, kelapa, rontal); 1,798 arak farmers in six districts
- detikBali (29.01.2023): Kisah kasih perajin arak Bali — Merita, Labasari, Abang, Karangasem: lontar sap, 30–40 palms a day, 3–5 hours per distillation, ~3 l
- Jurnal Ilmu Hukum Sui Generis 3(4), Oct. 2023, Universitas Pendidikan Ganesha: Implementasi Pasal 14 ayat 3 Pergub Bali No. 1/2020 (labelling of Arak Bali in Buleleng)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)