🥃 Goldwasser

Goldwasser („złota woda”) to korzenny likier ziołowy z Gdańska (dawniej Danzig), w którym pływają cienkie płatki złota. Jego najsłynniejsza wersja, Original Danziger Goldwasser, pochodzi z fabryki likierów Der Lachs, która datuje trunek na rok 1606; od 1971 roku większościowym właścicielem marki jest niemiecka firma Hardenberg-Wilthen. ¹³²

Menonita z Brabancji. Portal turystyczny województwa pomorskiego wywodzi pomorskie trunki z XVI wieku, gdy do grona gdańskich mieszczan przyjęto Ambrosiena Vermöllena, menonitę z Lier w Brabancji. Założył pierwszą w mieście fabrykę likierów i przywiózł ze sobą recepturę Goldwassera. ¹ Właściciel marki datuje fabrykę na 1598 rok, a wynalezienie Goldwassera na 1606. ³

Szyld z łososiem. W 1704 roku jego potomek Salomon Vermöller przeniósł firmę do budynku z szyldem z łososiem, a fabrykę zaczęto nazywać Der Lachs, czyli po niemiecku „łosoś”. ¹ Właściciel marki wyjaśnia, że domy przy ulicy Breitengasse nie miały wtedy numerów, tylko symbol wyrzeźbiony nad drzwiami. ³ W 1971 roku Hardenberg-Wilthen przejął większościowy pakiet Der Lachs, dodając do swojej oferty Original Danziger Goldwasser i likier ziołowy Kurfürsten. ²

Miasto gorzelników. Według regionalnego portalu na początku XVII wieku w Gdańsku pędzono wódkę na tak wielką skalę, że miastu zabrakło drewna na opał, a od 1620 roku władze wydawały roczne licencje na gorzelnictwo. Obok taniej wódki żytniej w mieście robiono luksusowe trunki aromatyzowane ziołami i korzeniami: trzecia destylacja dawała spirytus o mocy około 70 %, który rozcieńczano do około 30 %. ¹

Od lekarstwa do prestiżu. Pod koniec średniowiecza trunki traktowano jak leki: anyż na kaszel, kurkumę i imbir na trawienie i rozgrzanie. Portal pisze, że Vermöllen skomponował Goldwasser według XVI-wiecznych teorii medycznych i kulinarnych; z czasem leczenie zastąpiły przyjemność i prestiż, a w 1767 roku cesarzowa Katarzyna II kupiła Goldwasser za 5152 guldeny. W XVIII wieku Der Lachs słynął z serii likierów wychwalanych wspólnie pod nazwą Krambambuli. ¹

Smak i składniki. Portal opisuje Goldwasser jako likier o silnym korzennym smaku i zapachu oraz gęstej konsystencji, w której wirują płatki złota. Z grubsza do mocnego spirytusu anyżowego lub koniakowego dodawano różne korzenie, zioła i odrobinę drewna sandałowego i różanego, słodzono cukrem i dodawano cienkie listki złota. ¹ Właściciel marki podaje, że jego wersja zawiera prawdziwe 22-karatowe złoto płatkowe. ³

Powolna produkcja i zagubiona receptura. Autentyczna XVI-wieczna receptura się nie zachowała; prawdopodobnie przekazywano ją ustnie i z czasem udoskonalano. Według ogólnych zasad likiernictwa korzenie macerują około sześciu tygodni, destylacja trwa około dwóch tygodni, cukier wprowadza się przez trzy miesiące, a trunek potem dojrzewa co najmniej rok. Eksperci, dodaje portal, uważają twierdzenia niemieckich producentów o oryginalnej recepturze za chwyt reklamowy. ¹ Właściciel marki ze swej strony mówi, że nadal destyluje Goldwasser według tradycyjnej receptury i nazywa go jedną z najstarszych marek Niemiec. ³

Złoto w prawie UE. Jako likier Goldwasser musi mieć co najmniej 15 % alkoholu i w większości przypadków co najmniej 100 g produktów słodzących na litr. ⁴ Złoto to barwnik spożywczy E 175, a wśród napojów spirytusowych przepisy UE dopuszczają go tylko w likierach, bez ustalonego maksimum. ⁶ W ponownej ocenie z 2016 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności uznał, że danych jest za mało na pełną ocenę ryzyka, i nie ustalił dopuszczalnego dziennego spożycia, ale ponieważ złoto elementarne ledwo się rozpuszcza, nie spodziewa się, by trafiało do krwiobiegu lub działało na cały organizm. ⁷

Dlaczego to ważne. Płatki złota to barwnik spożywczy do dekoracji, a nie korzyść dla zdrowia; EFSA zauważa, że złoto elementarne ledwo się rozpuszcza. ⁶⁷ W kieliszku jest mocny, słodki likier z co najmniej 15 % alkoholu i dużą ilością cukru, więc dokładną moc sprawdź na etykiecie. ⁴ WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. ⁵