🥃 Spišská borovička
Spišská borovička to słowacki jałowcowy napój spirytusowy ze Spisza: 40 % obj., destylat jałowca na spirytusie zbożowym, w butelce suszone jagody lub gałązka; chroniona nazwa UE od 2003 roku.
Spišská borovička (borovička spiska) to słowacki jałowcowy trunek z chronioną w UE nazwą, pochodzący z historycznego Spisza na północy Słowacji. Ma 40 % obj., a jej smak i aromat są wyraźnie jałowcowe. Cecha szczególna: w każdej butelce pływa około pięciu suszonych jagód jałowca lub gałązka jałowca, które nadają trunkowi lekki żółtawy odcień.
Skład. Podstawą są wysokiej jakości spirytus zbożowy, destylat jałowca, jałowcowy „bonifikator”, syrop z cukru inwertowanego i uzdatniona woda ze źródeł spod Tatr. Używa się jałowca pospolitego (Juniperus communis) lub jałowca kolczastego (Juniperus oxycedrus). Bonifikator to maceracja jagód jałowca wzbogacona olejkiem jałowcowym z destylacji.
Jak powstaje. Jagody się rozgniata, zalewa ciepłą wodą i poddaje fermentacji, a zacier destyluje razem ze spirytusem w alembiku z separatorem olejku jałowcowego. Powstały destylat miesza się ze spirytusem, bonifikatorem, syropem i wodą; mieszanina odpoczywa co najmniej 14 dni, jest filtrowana i butelkowana, a jagody dodaje się ręcznie.
Historia i ochrona. Mapa z 1773 roku pokazuje gorzelnię przy zamku Stará Ľubovňa (Stara Lubowla), a w Spišskiej Beli borovičkę produkuje się od 1778 roku; od 1875 roku tradycję kontynuowała gorzelnia Kleinbergera. Nazwę zarejestrowano w UE 23 września 2003 roku w kategorii 19, „napoje spirytusowe z jałowcem”. Zmiana z 2025 roku zniosła obowiązkowe rozmiary butelek.
Dlaczego to ważne. Nazwa „Spišská borovička” gwarantuje pochodzenie ze Spisza i jagody w butelce, ale nie lecznicze działanie jałowca: to mocny trunek o mocy 40 % obj. WHO przypomina, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | jałowcowy napój spirytusowy (kat. 19 rozporządzenia (UE) 2019/787); chroniona nazwa |
|---|---|
| Podstawa prawna | rejestr UE od 23.09.2003 (PGI-SK-01824); zmiana specyfikacji 2025 |
| Surowiec | alkohol zbożowy, destylat jałowcowy, bonifikator jałowcowy, syrop inwertowany, woda spod Tatr; jagody jałowca w butelce |
| Metoda destylacji | destylacja zacieru jałowcowego w alembiku z oddzielaniem olejku jałowcowego |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | 40 % obj. |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Spišská borovička → wpływa na → 🍷 Alkohol a zdrowie ← wpływa na ← 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🥃 Distillation
- Z czego się robi
- 🥃 Jałowiec pospolity (Juniperus communis), 🥃 Ethyl alcohol of agricultural origin
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🥃 Borovička, 🍸 Napój spirytusowy aromatyzowany jałowcem
- Powiązane z
- 🌍 Europa Środkowa
- Podobne i różne
- 🍸 Gin, 🥃 Trenčianska borovička „JUNIPERUS“, 🥃 Trenčianska borovička „JUNIPERUS“, 🥃 Vilniaus Džinas, 🥃 Vilniaus Džinas
Najczęstsze pytania
Czym jest Spišská borovička?
Słowackim jałowcowym napojem spirytusowym ze Spisza; nazwa jest chroniona w UE od 23 września 2003 roku w kategorii 19.
Czy borovička to to samo co gin?
Nie. Według prawa UE to jałowcowy napój spirytusowy, a nie gin; zawiera destylat jałowca, bonifikator i jagody w butelce.
Czy jagody jałowca w butelce to tylko ozdoba?
Nie tylko. Specyfikacja wymaga około pięciu suszonych jagód lub gałązki jałowca w każdej butelce; dodają smaku i lekkiego żółtawego koloru.
Ile procent ma Spišská borovička?
40 % obj. (tolerancja 39,7–40,3 %).
Gdzie produkuje się Spišską borovičkę?
Na Spiszu: w powiatach Spišská Nová Ves, Stará Ľubovňa, Poprad, Levoča, Kežmarok i Gelnica.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍸 Gin — Gin to alkohol aromatyzowany jagodami jałowca: w UE co najmniej 37,5 % obj., jałowiec musi dominować w smaku; „dry” oznacza do 0,1 g/l cukru.
- 🌍 Europa Środkowa — Twaróg (kwark), sery i masło w kuchni chłopskiej.
- 🥃 Distillation — Destylacja oddziela etanol od sfermentowanego płynu: odparowuje przed wodą, a para jest schładzana i zbierana, partiami w alembiku albo w sposób ciągły w kolumnie. Tak powstają whisky, brandy, rum, wódka i gin.
- 🥃 Jałowiec pospolity (Juniperus communis) — Iglasty krzew lub niewielkie drzewo z rodziny cyprysowatych; jego owoce przypominające jagody to obowiązkowy składnik ginu, genevera i innych napojów spirytusowych z jałowcem w UE.
Podobne
🥃 Trenčianska borovička „JUNIPERUS“ · 🥃 Vilniaus Džinas · 🥃 Peket de Wallonie · 🥃 Steinhäger · 🥃 Brinjevec · 🥃 Genièvre Flandre Artois
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- European Commission, eAmbrosia GI register — technical file PGI-SK-01824 'Spišská borovička' (Ares(2016)1280219): cat. 19 juniper-flavoured spirit drink, 40 % vol. (39.7–40.3), Juniperus communis or J. oxycedrus, about five dried berries or a juniper sprig in each bottle; grain spirit, juniper distillate, juniper bonificateur, invert sugar, Sub-Tatra water; rest min. 14 days; Spiš districts; still-house by Stará Ľubovňa Castle on a 1773 map, Spišská Belá distillery from 1778, Kleinberger distillery from 1875
- Official Journal of the EU, C/2025/4695 (25.08.2025): communication of a standard amendment to the product specification of 'Spišská borovička' (PGI-SK-01824-AM01) — bottle sizes 0.5/0.7 l deleted; single document
- GOV.UK (Defra): Protected food and drink names — Spišská borovička, spirit drink GI, class 19 juniper-flavoured spirit drinks, Slovakia, original EU registration 23.09.2003
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks: Annex I, cat. 19 juniper-flavoured spirit drinks (min. 30 % vol.)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)