🏡 Gospodarstwo mleczne
Gospodarstwo ze stadem dojnym: doi się, od razu schładza mleko i przekazuje do zakładu; na świecie mleko produkuje około 150 mln gospodarstw domowych.
Gospodarstwo mleczne to gospodarstwo, w którym utrzymuje się dojne krowy lub inne zwierzęta mleczne i pozyskuje mleko. Gospodarstwo mleczne to gospodarstwo, w którym utrzymuje się stado dojne i pozyskuje mleko. Najczęściej są to krowy, ale bywają gospodarstwa z kozami, owcami, bawolicami czy wielbłądzicami. Typowe gospodarstwo ma oborę, halę udojową lub dojarkę, pomieszczenie na pasze, izbę mleczną ze schładzalnikiem i często pastwisko.
Krowa zaczyna dawać mleko po wycieleniu i jest dojona przez około 10 miesięcy – mniej więcej 305 dni – a potem odpoczywa do 60 dni przed kolejnym wycieleniem. Współczesna krowa daje 7–12 tys. kg mleka w laktacji, podczas gdy kilkadziesiąt lat temu około 4 tys. kg. W krajach uprzemysłowionych od dawna doi się dwa razy dziennie; trzeci udój zwiększa wydajność o 5–25 %. Duże gospodarstwa stawiają dojarnie typu karuzela, a na stanowiskach automatycznych krowa sama przychodzi do udoju kilka razy na dobę (Tetra Pak).
Mleko wypływa z wymienia w temperaturze około 37 °C, dlatego filtruje się je i jak najszybciej schładza do 4 °C. Rozporządzenie (WE) nr 853/2004 wymaga schłodzenia do nie więcej niż 8 °C, jeśli mleko odbiera się codziennie, i do nie więcej niż 6 °C, jeśli rzadziej. Potem cysterna wiezie je do mleczarni, a część rolników sprzedaje mleko na targu.
Według FAO mleko na świecie produkuje około 150 mln gospodarstw domowych, a w większości krajów rozwijających się – drobne gospodarstwa, dla których mleko jest szybkim źródłem gotówki. W latach 1992–2022 światowa produkcja wzrosła z 524 do 930 mln t, czyli o ponad 77 %; największym producentem są Indie z 22 %. W krajach rozwiniętych gospodarstw i krów ubywa, ale wydajność na krowę rośnie, a w krajach rozwijających się zwiększa się samo pogłowie.
Jak łączy się z mlekiem
🏡 Gospodarstwo mleczne ← skojarzenie ← 🥛 Mleko
Powiązania
- Co daje
- 🧀 Mleko surowe
- Co się tu dzieje
- 🛖 Obora, 🔄 Dojenie, 🌄 Pastwisko
- Dokąd dalej
- 🚛 Transport surowca, 🧺 Targ
- Kto tu pracuje
- 🧑🌾 Rolnik, 🧑🌾 Dojarka, 🧑🌾 Pasterz
- Kojarzy się z
- 🥛 Mleko
- Należy do
- 🏡 W gospodarstwie: pasza, wypas i doj
- W innych tematach
- 🌿 Winnica, 🌳 Gaj oliwny
Najczęstsze pytania
Co jest w gospodarstwie mlecznym?
Obora, hala udojowa lub dojarka, pomieszczenie na pasze, izba mleczna ze schładzalnikiem i często pastwisko.
Ile razy dziennie doi się krowy?
W krajach uprzemysłowionych od dawna dwa razy. Trzeci udój dodaje 5–25 % mleka, a na stanowiskach automatycznych krowa sama przychodzi do udoju kilka razy na dobę (Tetra Pak).
Ile mleka daje krowa?
Współczesna krowa – 7–12 tys. kg w laktacji trwającej około 305 dni; niektóre krowy dają do 14 tys. l. Kilkadziesiąt lat temu było to około 4 tys. kg.
Dlaczego mleko w gospodarstwie od razu się schładza?
Z wymienia wypływa ciepłe, około 37 °C, a bakterie szybko się w nim mnożą. Dlatego schładza się je do 4 °C; w UE do nie więcej niż 8 °C przy codziennym odbiorze i nie więcej niż 6 °C, jeśli rzadziej.
Czy to prawda, że prawie całe mleko na świecie pochodzi z wielkich ferm przemysłowych?
Nie. Według FAO mleko produkuje około 150 mln gospodarstw domowych, a w większości krajów rozwijających się dostarczają je drobne gospodarstwa.
Co przeczytać dalej
- 🧑🌾 Rolnik — Właściciel lub kierownik gospodarstwa, który hoduje bydło, doi i sprzedaje mleko; na świecie mleko produkuje około 150 mln gospodarstw domowych.
- 🔄 Dojenie — 2–3 razy dziennie, ręcznie lub aparatem.
- 🧀 Mleko surowe — Mleko, którego nie ogrzewano powyżej 40 °C: może zawierać Campylobacter, salmonelle i STEC, dlatego się je gotuje.
- 🧺 Targ — Miejsce, gdzie rolnicy i gospodarze sprzedają produkty bezpośrednio kupującym; mleko bywa tu surowe, dlatego obowiązują dla niego osobne zasady i kontrola laboratoryjna.
- 🌿 Winnica — Działka obsadzona krzewami winorośli.
Podobne
Źródła
- FAO — Gateway to dairy production and products: Milk production
- Tetra Pak Dairy Processing Handbook: Primary production of milk
- EUR-Lex — Regulation (EC) No 853/2004, Annex III Section IX (raw milk and dairy products)
- FAO — Dairy animals: Cattle
- BLS Occupational Outlook Handbook: Farmers, Ranchers, and Other Agricultural Managers
