🔄 Dojenie

Dojenie to pozyskiwanie mleka z wymienia krowy, kozy, owcy, bawolicy czy innego zwierzęcia — ręcznie albo dojarką. Mleko wypływa dzięki odruchowi oddawania mleka: gdy strzyki przygotowuje się do dojenia, przysadka mózgowa wydziela hormon oksytocynę i mniej więcej po minucie mleko napływa do strzyków. Ból lub strach hamują ten odruch, dlatego spokój zwierzęcia jest ważny.

Przed dojeniem strzyki i wymię muszą być czyste: brud się zmywa, a wymię wyciera do sucha. Pierwsze strugi zdaja się osobno — tak łatwo zauważyć mastitis, czyli zapalenie wymienia. Mleka od chorych zwierząt nie wlewa się do wspólnego zbiornika. Nawet po dobrym dojeniu w wymieniu zostaje co najmniej 10 % mleka.

Krowy doi się zwykle dwa razy dziennie; największy udój dają równe odstępy po 12 godzin. Dojenie trzy razy dziennie daje średnio 10–15 % więcej mleka, ale część zysku pochłaniają dodatkowe koszty. Po założeniu kubków udojowych przepływ mleka mniej więcej po minucie osiąga maksimum — 2–5 kg na minutę, a samo dojenie trwa 2–8 minut zależnie od wydajności. Nowoczesna dojarka odciąga około 95 % dostępnego mleka.

Dojenie ręczne czy dojarką? Oba opierają się na odruchu wypływu mleka i wymagają czystych strzyków oraz spokojnego zwierzęcia; nowoczesna dojarka usuwa około 95 % dostępnego mleka, a przepływ sięga 2–5 kg na minutę. Dwa czy trzy razy dziennie? Dwa dojenia w równych odstępach co 12 godzin dają najwyższą wydajność; trzecie dodaje średnio 10–15 % mleka, choć część zysku idzie na dodatkowe koszty. Niezależnie od metody co najmniej 10 % mleka zostaje w wymieniu.

Dojenia nie ma na opakowaniu, ale jest jego wynik: patrz na rodzaj mleka, np. „mleko surowe” dla mleka bez obróbki cieplnej, oraz na datę i temperaturę przechowywania. Opakowania stoją w chłodni supermarketów i mleczarni, a mleko surowe kupuje się głównie w gospodarstwach. Naturalne substancje ochronne mleka powstrzymują bakterie tylko 3–4 godziny, dlatego liczy się chłód: w UE najwyżej 8 °C przy codziennym odbiorze.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Od dojenia zależy jakość mleka w twojej szklance. W zdrowym wymieniu mleko jest niemal sterylne, a bakterie dostają się do niego w trakcie dojenia i po nim. Naturalne substancje ochronne mleka hamują je tylko przez 3–4 godziny, dlatego mleko trzeba szybko schłodzić: w UE do najwyżej 8 °C, jeśli odbiera się je codziennie, i do najwyżej 6 °C, jeśli rzadziej.