🥃 Xtabentún

Xtabentún to tradycyjny likier z półwyspu Jukatan w Meksyku, robiony z miodu, anyżu oraz rumu lub spirytusu z trzciny cukrowej; to słodki likier anyżowy, kuzyn sambuki, ale na miodzie. Pszczoły zbierają miód z kwiatów pnącza xtabentún (Turbina corymbosa), od którego pochodzi nazwa; w języku Majów tłumaczy się ją jako „pnącze rosnące na skale”. Pije się go jako digestif, czystego lub z lodem.

Historia. Przodkiem napoju uważa się balché, rytualny napój odurzający Majów z kory drzewa balché, miodu i wody. Według popularnej wersji hiszpańscy koloniści nie lubili balché i zakazali go, a później anyż zaczął zastępować korę. Niektórzy badacze szukają początków w Valladolid na Jukatanie, dlatego napój bywa nazywany „likierem z Valladolid”.

Jak się go robi. Podstawą jest miód lub miód pitny aromatyzowany anyżem; dla mocy dodaje się rum lub spirytus z trzciny cukrowej. Dlatego xtabentún bywa nieściśle nazywany „destylowanym miodem”: miód jest fermentowany, nie destylowany, a destylatem w napoju jest rum.

Producenci. Kilka firm na Jukatanie robi ten napój. Znany XTA od Casa D'Aristi miał 35 % obj., ale według Difford's Guide nie jest już produkowany. Kwiat xtabentún wiąże się z legendą Majów o dwóch kobietach, Xtabay i Uc-Kelel.

Dlaczego to ważne dla Ciebie. Xtabentún jest słodki, więc jego moc czuje się słabiej, niż jest w rzeczywistości. Często dodaje się go do kawy, co daje „majańskie carajillo”, albo do koktajli. Skład i udział rumu zależą od producenta, więc czytaj etykietę. WHO przypomina, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu.