🍷 Banyuls

Banyuls to vin doux naturel z chronioną nazwą pochodzenia z czterech gmin Côte Vermeille: Banyuls-sur-Mer, Cerbère, Collioure i Port-Vendres, najbardziej wysuniętych na południe winnic Francji, gdzie Pireneje opadają do Morza Śródziemnego. Robi się go jako czerwony, różowy, biały i bursztynowy, dodając do fermentującego moszczu neutralny spirytus winogronowy, który zatrzymuje fermentację i zostawia w winie cukier winogron. ¹²³

Między morzem a górami. Strefa leży „mar i mont”, po katalońsku między morzem a górą: od brzegu teren wznosi się do 917 m na szczycie Sailfort. Podłoże to brunatne łupki kambryjskie z ubogimi, przepuszczalnymi glebami, a winorośl rośnie na tarasach do 400 m. Jest tu ponad 2600 godzin słońca rocznie, średnio 15 °C i mniej niż 650 mm opadów, a suchy tramontane wieje około 130 dni w roku. ³

Tarasy, krzewy i ręczny zbiór. Niezliczone murki z suchego kamienia podtrzymują tarasy i trzeba je utrzymywać tradycyjnymi materiałami; nawadnianie jest zakazane. Krzewów jest co najmniej 4000 na hektar, prowadzonych w formie krzaka lub wachlarza i krótko ciętych, najwyżej na siedem czopów. Zbiera się ręcznie w kilku przejściach, moszcz musi mieć co najmniej 252 g/l naturalnego cukru, a plon to 30 hl moszczu z hektara, najwyżej 40. ³

Grenache we wszystkich kolorach. Podstawą są grenache noir, gris i blanc, a do win białych i bursztynowych także macabeu i tourbat, zwany lokalnie malvoisie du Roussillon. Odmiany pomocnicze to carignan, syrah, mourvèdre, cinsault, counoise i muszkaty. Wino „traditionnel” musi mieć co najmniej 50 % grenache noir, a „rimage” powstaje głównie z grenache noir. ³

Jak działa mutage. Do fermentującego moszczu lub wprost do winogron („mutage sur grains”) dodaje się neutralny spirytus winogronowy o mocy co najmniej 96 %, w przeliczeniu na czysty alkohol 5–10 % objętości moszczu, przed 31 grudnia roku zbioru. Wzbogacanie i wszystko, co zmienia kolor, jest zakazane. Gotowe wino ma co najmniej 15 % alkoholu rzeczywistego, 21,5 % ogółem i 45 g/l cukru. ³ Przepisy UE pozwalają Francji zastrzec określenie „vin doux naturel” dla win z muszkatu, grenache, macabeo lub malwazji, z moszczu od 252 g/l i z plonem do 40 hl/ha. ⁴

Rimage, ambré, hors d'âge. „Rimage”, po katalońsku „wino roku”, to czerwone wino z grenache, wzmacniane na owocach i dojrzewające bez dostępu powietrza co najmniej do 1 maja po zbiorach. Białe i różowe robi się z soku oddzielonego od skórek przed fermentacją. „Ambré” i „traditionnel” dojrzewają z dostępem powietrza co najmniej do 1 września drugiego roku, „hors d'âge” do 1 września piątego roku, a „rancio” przysługuje tylko winom, które nabrały smaku rancio. ³

Od Fenicjan do przemytników. Specyfikacja wywodzi tutejsze winiarstwo od Fenicjan, którzy sadzili winorośl od portu Collioure około siedmiu wieków p.n.e. Tarasy powstały we wczesnym średniowieczu i rozwinęły się za templariuszy, a w 1207 roku handel winem wspierał Jakub I Majorkański. Po przyłączeniu regionu do Francji w 1659 roku intendent Roussillonu w 1773 roku przyznał premie za sadzenie winorośli, by przemytnicy zostawali winiarzami. Na mocy dawnej dzierżawy „bail à complant” krzewy należą do winiarza, ale ziemia już nie, i tak nadal uprawia się ponad połowę działek. ³

Od wina wytrawnego do VDN. W XIX wieku Banyuls słynęło z wytrawnych białych win, które płynęły za Atlantyk, a w 1885 roku dotarła filoksera. Ustawy Arago z 1872 roku i Pams z 1898 roku dały winom naturalnie słodkim specjalny status podatkowy, więc region przestawił się na vins doux naturels. W 1902 roku winiarze założyli związek, 18 września 1909 roku wyznaczono strefę, a 6 sierpnia 1936 roku uznano AOC. Dziś powstaje około 20 000 hl rocznie, w 75 % czerwonego, w około trzydziestu prywatnych winiarniach i trzech spółdzielniach, z których największa robi 80 % wina. ³

Na etykiecie. Zawsze jest jedno ze słów „ambré”, „blanc”, „rosé”, „rimage” lub „traditionnel”, więc kolor i styl widać przed otwarciem. „Hors d'âge” gwarantuje co najmniej pięć lat dojrzewania, a „rancio” głęboki, orzechowy smak długiego dojrzewania oksydacyjnego. Te same tarasy dają też wytrawne wina Collioure, więc ich łączny plon jest ograniczony. ³