🫒 Crnica

Crnica (także Crnjaka) to czarnogórska odmiana oliwki na oliwę i oliwki stołowe, druga co do znaczenia na wybrzeżu kraju. Według Światowego katalogu odmian Międzynarodowej Rady Oliwnej (IOC) w Boce Kotorskiej przypada na nią 35 % oliwek, a w okolicach Budvy i Baru – około 15 % drzew.

Pochodzenie odmiany nie jest dokładnie znane. Czarnogórscy badacze przypuszczają, że Crnicę przywieźli żeglarze do Zatoki Kotorskiej, gdzie przyjęła się jako odmiana miejscowa. Samą oliwkę na to wybrzeże, według zapisów historycznych, przynieśli jeszcze Grecy. Według przeglądu IOC z 2012 roku w całym kraju przeważa Žutica (65 %), a Crnica z 14,8 % jest druga; dalej są Lumbardeska, Sitnica i Šarulja.

Drzewo jest silne, rozłożyste, dobrze przystosowane do niesprzyjających warunków. Kwitnie w ostatniej dekadzie maja przez 8–10 dni, a owoce dojrzewają od początku października przez około miesiąc. Owoce są średniej wagi, wydłużone, w dojrzałości fioletowe; pestka jest ciężka. Odmiana jest wrażliwa na muszkę oliwkową i pawie oczko, ale odporna na guzowatość oliwki.

Oliwy w owocach jest od 13 % do ponad 18 % – zależnie od okolicy. Z Crnicy wytwarza się dobrą oliwę, także jednoodmianową, a owoce przyrządza się też jako czarne oliwki stołowe. Tłocznie w Czarnogórze są niewielkie: w 2012 roku było ich 25, w tym 15 z prasami i 10 dwufazowych.

Co mówi butelka. Czarnogórska oliwa to rzadkość: kraj nie produkuje dość nawet dla siebie i sprowadza oliwę z Włoch, Hiszpanii i Grecji. Jeśli na butelce widnieje Crnica, oliwa pochodzi z lokalnej odmiany, a nie ze sprowadzanej Leccino czy Picholine.