🫒 Koroneiki
Inne nazwy: Κορωνέικη, Ladolia, Psilolia, Kritikia, Vatsiki
Najpopularniejsza w Grecji odmiana na oliwę, o drobnych owocach: 50–60 % gajów oliwnych kraju, podstawa oliw „Kalamata”, „Sitia” i innych chronionych nazw.
Koroneiki to najpopularniejsza w Grecji odmiana oliwki na oliwę, o drobnych owocach z dużą zawartością oliwy. Według katalogu Międzynarodowej Rady Oliwnej (IOC) zajmuje 50–60 % wszystkich gajów oliwnych kraju. Najwięcej jej sadów jest na Krecie i Peloponezie i to właśnie Koroneiki najczęściej sadzi się w nowych gajach.
Nazwa pochodzi od Koroni – niewielkiego nadmorskiego miasteczka na południu Mesenii; specyfikacja oliwy „Kalamata” nazywa odmianę miejscową dla tej krainy. W innych częściach Grecji znana jest jako Ladolia, Psilolia, Kritikia czy Vatsiki.
Owoce są drobne, lekko wydłużone, w pełni dojrzałe – czarne. Drzewo wcześnie zaczyna owocować, co roku daje wysokie i wyrównane plony i dużo oliwy. W badaniu 115 próbek greckiej oliwy Koroneiki miała średnio 74,7 % kwasu oleinowego i najmniej linolowego spośród czterech odmian – dlatego jej oliwa długo się nie psuje. Korona jest rozłożysta i rzadka, a odmiana dobrze radzi sobie w gęstych sadach szpalerowych; w Kalifornii uważa się ją, razem z Arbequiną i Arbosaną, za jedną z najlepszych do takich nasadzeń.
Koroneiki znosi suszę i ubogie gleby, umiarkowanie – zasolenie, ale źle znosi chłód. Plamistość liści prawie jej nie szkodzi, werticilioza i mucha oliwkowa – umiarkowanie, za to guzowatość oliwki atakuje ją bardzo łatwo. Na Krecie Koroneiki nie zbiera się wibracyjnymi otrząsarkami: drobne owoce słabo opadają.
Dlaczego to ważne dla ciebie. Koroneiki to podstawa wielu chronionych oliw extra virgin. Wyłącznie z tej odmiany powstają oliwy „Sitia Lasithiou Kritis” i „Messara” (chroniona nazwa pochodzenia, ChNP) oraz „Kritsa” (chronione oznaczenie geograficzne, ChOG). W oliwie „Kalamata” do Koroneiki można dodać najwyżej 5 % Mastoidis, a nowe ChOG „Kriti” (2025) wymaga co najmniej 90 % Koroneiki lub Tsounati. Nie pomyl ich: oliwa „Kalamata” jest z Koroneiki, a stołowe oliwki z Kalamaty – z innej odmiany, Kalamon.
Fakty
| Kraj | Grecja |
|---|---|
| Region | Kreta, Peloponez; 50–60 % powierzchni gajów oliwnych Grecji 1 |
| Przeznaczenie | Oliwa 1 |
| Wielkość owocu | Drobne, lekko wydłużone 1 |
| Plenność | Wysoki i stabilny; wcześnie wchodzi w owocowanie 1 |
| Odporność | Dobrze znosi suszę; źle chłód i guzowatość oliwki 1 |
Jak łączy się z tematem „Oliwki”
🫒 Koroneiki → tradycja → 🧑🤝🧑 Grecy ← tradycja ← 🫒 Oliwki
Powiązania
- Co zawiera
- 🧪 Kwas oleinowy
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Grecy, 🌍 Bałkany
- Należy do
- 🫒 Odmiany oliwek
- Podobne i różne
- 🫒 Tsounati, 🫒 Arbequina, 📜 Oliwki z Kalamaty
- Gdzie rośnie
- 📍 Peloponez, 📍 Crete
- Gdzie jest główną odmianą
- 📜 Kalamata (oliwa), 📜 Sitia Lasithiou Kritis (oliwa), 📜 Peza Irakliou Kritis (oliwa), 📜 Vorios Mylopotamos Rethymnis Kritis (oliwa), 📜 Viannos Irakliou Kritis (oliwa), 📜 Apokoronas Chanion Kritis (oliwa), 📜 Archanes Irakliou Kritis (oliwa), 📜 Zakynthos (oliwa), 📜 Chania Kritis (oliwa), 📜 Kolymvari Chanion Kritis (oliwa), 📜 Olympia (oliwa), 📜 Samos (oliwa)
- Co się z niego robi
- 🏷️ Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że Koroneiki to w Grecji odmiana niszowa?
Nie. Według katalogu IOC zajmuje 50–60% greckich upraw oliwek.
Jakie oliwy chronione powstają wyłącznie z Koroneiki?
W oznaczeniach chronionych spotkasz ChNP „Sitia Lasithiou Kritis” i „Messara” oraz ChOG „Kritsa”, wszystkie z tej jednej odmiany.
Skąd nazwa Koroneiki?
Od Koroni, małego nadmorskiego miasteczka na południu Mesenii.
Czy Koroneiki nadaje się do sadów żywopłotowych?
Tak, dobrze radzi sobie w gęstych sadach; w Kalifornii należy do najlepszych obok Arbequiny i Arbosany.
Jakie ma inne nazwy?
Ladolia, Psilolia, Kritikia lub Vatsiki.
Co przeczytać dalej
- 📜 Sitia Lasithiou Kritis (oliwa) — Chroniona nazwa UE dla oliwy najwyższej jakości ze wschodniej Krety, z okolic Sitii.
- 🏷️ Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia — Najwyższa kategoria oliwy z oliwek: tylko metody mechaniczne, bez wad smaku, wolna kwasowość do 0,8 g na 100 g; potwierdza ją degustacja.
- 🧑🤝🧑 Grecy — Naród Grecji na południu Bałkanów i na wyspach Morza Śródziemnego; oliwki uprawia się tu od ponad 4000 lat, w kuchni — oliwa, feta i greckie wina.
- 🌍 Bałkany — Górzysty półwysep na południowym wschodzie Europy między Morzem Adriatyckim, Egejskim i Czarnym: owcze sery i kiselo mlyako, oliwki i wino.
- 📜 Peza Irakliou Kritis (oliwa) — Chroniona nazwa pochodzenia UE dla oliwy extra virgin wyłącznie z odmiany Koroneiki z 16 gmin nomosu Heraklion na Krecie.
Podobne
🫒 Tsounati · 🫒 Kalamon · 🫒 Chalkidiki (oliwka) · 🫒 Konservolia · 🫒 Crnica · 🫒 Oblica
Źródła
- International Olive Council, World Catalogue of Olive Varieties: Koroneiki
- EUR-Lex: 'Kalamata' PDO amendment application and single document, OJ C 186, 26.6.2012
- EUR-Lex: «Sitia Lasithiou Kritis» PDO — amendment application, OJ C 226, 14.6.2021
- EUR-Lex: «Messara» PDO — single document (2012)
- EUR-Lex: «Kriti» PGI (olive oil) — single document, OJ C, C/2025/2296
- Revelou P.-K. et al. Chemometric Study of Fatty Acid Composition of Virgin Olive Oil from Four Widespread Greek Cultivars. Molecules 2021, 26, 4151
